Στη ζωγραφική της, οι μνήμες δεν παραμένουν ακίνητες, ανασαίνουν, μεταμορφώνονται και επιστρέφουν διαρκώς μέσα από χρώματα, σκιές και σιωπές. Από τα πετρόχτιστα σοκάκια της Σιάτιστας μέχρι τον κόσμο της μητρότητας, της παιδαγωγικής και της δημιουργίας, η πορεία της μοιάζει με ένα συνεχές ταξίδι ανάμεσα στο βίωμα και την έκφραση.
Για εκείνη, ο καμβάς δεν είναι απλώς μια επιφάνεια αποτύπωσης εικόνων, αλλά ένας τόπος συνάντησης με τον εαυτό της. Εκεί όπου η καθημερινότητα καταλαγιάζει και οι μνήμες, τα συναισθήματα και οι εσωτερικές αναζητήσεις αποκτούν μορφή και φως. Μέσα από τα έργα της διακρίνει κανείς τη νοσταλγία του τόπου, τη δύναμη των ανθρώπινων δεσμών, τη βαθιά αγάπη για την οικογένεια, αλλά και την πίστη ότι η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως γλώσσα επικοινωνίας, παρηγοριάς και αφύπνισης.
Στη συζήτηση που ακολουθεί, ξεδιπλώνεται ο κόσμος μιας δημιουργού που επιμένει να συνομιλεί με το παρελθόν, να παρατηρεί το παρόν και να μετατρέπει τις πιο προσωπικές της εμπειρίες σε εικόνες με καθολικό ανθρώπινο αποτύπωμα.
- Μεγαλώσατε στη Σιάτιστα, έναν τόπο με έντονη ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα. Πόσο βαθιά έχει εγγραφεί αυτό το τοπίο στη μνήμη σας και με ποιους τρόπους επανεμφανίζεται, συνειδητά ή ασυνείδητα, στη ζωγραφική σας γλώσσα;
Στη Σιάτιστα γεννήθηκα και μεγάλωσα. Εκεί έχω όλες τις αναμνήσεις των παιδικών και εφηβικών μου χρόνων. Στα όμορφα στενά της, τα αρχοντικά, τα χρώματά της κάθε εποχής, το πετρώδες βουνό και τους ανθρώπους της.
Πολλές φορές αφηρημένη, συνειδητοποιώ ότι επιστρέφω στις μνήμες αυτές με μια αίσθηση νοσταλγίας.
Η Σιάτιστα είναι πάντα παρούσα μέσα μου, ακόμα κι όταν δεν αποτελεί το άμεσο θέμα ενός έργου.
- Αναφέρετε ότι η ζωγραφική αποτελεί για εσάς μια μορφή αποθεραπείας. Πότε νιώθετε ότι η δημιουργική διαδικασία παύει να είναι απλώς καλλιτεχνική πράξη και μετατρέπεται σε έναν ουσιαστικό διάλογο με τον εαυτό σας;
Ως εργαζόμενη μητέρα τριών μικρών παιδιών, οι απαιτήσεις της καθημερινότητας είναι πολλές.
Όταν όμως βρεθώ μπροστά στον καμβά και πιάσω τα πινέλα, ο χρόνος σταματά. Εκείνη τη στιγμή η ζωγραφική παύει να είναι απλώς μια καλλιτεχνική διαδικασία και γίνεται ένας διάλογος με τον εαυτό μου.
Μέσα από τα χρώματα και τις μορφές εκφράζω σκέψεις και συναισθήματα που δεν εκφράζονται με λόγια. Είναι μια διαδικασία ηρεμίας και εσωτερικής ισορροπίας.
- Η ιδιότητά σας ως μητέρα τριών παιδιών, παιδαγωγός και καλλιτέχνιδα συνθέτει πολλαπλές εκδοχές της γυναικείας εμπειρίας. Με ποιον τρόπο αυτές οι ταυτότητες συνομιλούν ή συγκρούονται μέσα στο έργο σας;
Οι τρεις αυτές ταυτότητες φυσικά και δεν συγκρούονται μεταξύ τους. Πώς θα μπορούσαν άλλωστε; Θα έλεγα αλληλοσυμπληρώνονται. Ως καλλιτέχνιδα, επηρεασμένη από τους ρόλους της μητέρας και της παιδαγωγού μετατρέπω τα βιώματα μου σε εικόνες και τέχνη. Οι ρόλοι συγκρούονται μόνο λόγω έλλειψης χρόνου αλλά στο τέλος υπερτερεί η αγάπη μου για την τέχνη και θυσιάζω λίγες στιγμές χαλάρωσης για δύο πινελιές χρώματος!
- Η συμμετοχή σας σε μια έκθεση αφιερωμένη στην κακοποίηση των γυναικών αγγίζει ένα βαθιά κοινωνικό και ανθρώπινο ζήτημα. Πιστεύετε ότι η τέχνη έχει τη δύναμη να αφυπνίσει συνειδήσεις ή κυρίως να δώσει φωνή σε όσα παραμένουν ανείπωτα;
Πιστεύω πως μπορεί να κάνει και τα δύο.
Η τέχνη έχει τη δύναμη να αγγίξει τον άνθρωπο εκεί που ο λόγος τον προσπερνά. Μπορεί να δώσει μορφή στον πόνο, στη σιωπή, στον φόβο.
Η κακοποίηση των γυναικών είναι ένα θέμα που δεν πρέπει να μένει στο σκοτάδι, ειδικά στις μέρες μας, στο άκουσμα τόσων θυμάτων.
Η τέχνη μπορεί να δώσει φωνή στις γυναίκες που δυσκολεύονται να μιλήσουν και να βοηθήσουν στην ευαισθητοποίηση και αφύπνιση όλων μας.
- Από τα πρώτα σας μαθήματα σχεδίου στην Κοζάνη μέχρι τη σημερινή σας πορεία, τι θεωρείτε ότι έχει αλλάξει περισσότερο: ο τρόπος με τον οποίο βλέπετε τον κόσμο ή ο τρόπος με τον οποίο τον αποτυπώνετε στον καμβά;
Θεωρώ ότι έχουν αλλάξει και τα δύο.
Πρώτα, με ενδιέφερε να αποδώσω σωστά αυτό που έβλεπα. Με όλα τα στοιχεία και τις λεπτομέρειες του.
Με τα χρόνια κατάλαβα ότι πλέον αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι το συναίσθημα που αφήνει ένα έργο μου σ’ αυτόν που το παρατηρεί παρά η απόλυτη πιστότητα στην πραγματικότητα.
Όσο μεγαλώνω και τα βιώματα μου αλλάζουν, αλλάζει και ο τρόπος που ζωγραφίζω.
- Υπάρχει κάποιο συναίσθημα, μια μνήμη ή μια εσωτερική ανάγκη που επανέρχεται διαρκώς και λειτουργεί ως αθέατος πυρήνας της εικαστικής σας δημιουργίας;
Νομίζω η εσωτερική μου ανάγκη για σύνδεση με τα πρόσωπα που αγαπώ και καταστάσεις που με έχουν διαμορφώσει σαν προσωπικότητα.
Η οικογένεια μου, οι γονείς μου και τώρα κυρίως τα παιδιά μου είναι ένας αθέατος πυρήνας που βρίσκεται πίσω από πολλά έργα μου. Ίσως γι’ αυτό και αγαπώ τα έντονα χρώματα και τις εντάσεις.
- Αν τα έργα που δημιουργείτε σήμερα αποτελούσαν ένα εικαστικό γράμμα προς το νεαρό κορίτσι που ταξίδευε μόνη με το ΚΤΕΛ για να κάνει μαθήματα σχεδίου, ποιο θα ήταν το σημαντικότερο μήνυμα που θα θέλατε να της μεταφέρετε;
Θα της έλεγα να συνεχίσει να πιστεύει στο όνειρό της και να μην εγκαταλείψει ποτέ αυτό που αγαπά.
Η τέχνη μπορεί κάποιες φορές να μπαίνει σε δεύτερη μοίρα λόγω υποχρεώσεων, αλλά αφού είναι κομμάτι της ψυχής σου πάντα θα περιμένει να επιστρέψεις!
Τέλος, θα της έλεγα ένα μεγάλο «ευχαριστώ» γιατί είχε το θάρρος να ακολουθήσει την αγάπη του για τη ζωγραφική, ανοίγοντας τον δρόμο για όσα ζω σήμερα.
Ακούγοντας την καλλιτέχνιδα να μιλά για τη διαδρομή της, αντιλαμβάνεται κανείς πως η ζωγραφική δεν αποτελεί απλώς μια δημιουργική επιλογή, αλλά έναν τρόπο ζωής και εσωτερικής αναπνοής. Οι παιδικές μνήμες της Σιάτιστας, οι πολλαπλοί ρόλοι της γυναίκας, της μητέρας και της παιδαγωγού, οι σχέσεις που την καθόρισαν και οι κοινωνικές ευαισθησίες που τη συγκινούν, συνθέτουν το αθέατο νήμα που διαπερνά το έργο της.
Κάθε πίνακας μοιάζει με μια μικρή επιστροφή στις ρίζες, αλλά και με ένα άνοιγμα προς τον άλλον άνθρωπο. Με χρώματα έντονα και συναισθήματα αληθινά, η δημιουργός μάς υπενθυμίζει ότι η τέχνη δεν γεννιέται μόνο από το βλέμμα, αλλά κυρίως από την καρδιά. Και ίσως εκεί να βρίσκεται η μεγαλύτερη δύναμή της: στην ικανότητά της να μετατρέπει την προσωπική εμπειρία σε κοινό βίωμα, προσφέροντας στον θεατή έναν χώρο αναγνώρισης, συγκίνησης και ελπίδας.
Γιατί, τελικά, η τέχνη είναι ένας διαρκής διάλογος με όσα αγαπήσαμε, όσα χάσαμε και όσα συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε.
Εύα Καπελλάκη – Κοντού [Εκπαιδευτικός, αρθρογράφος & ραδιοφωνική παραγωγός]
