Η εικαστικός  Πηνελόπη Κουτσουρή μιλάει αποκλειστικά στον Αντίλαλο

Όταν η ψυχή βρίσκει καταφύγιο στον καμβά 

Υπάρχουν άνθρωποι που συνομιλούν με τις λέξεις, άλλοι που αναζητούν την αλήθεια μέσα από τη μουσική, κι εκείνοι που επιλέγουν να αναμετρηθούν με τη σιωπή, αφήνοντας το χρώμα να πει όσα η ανθρώπινη γλώσσα αδυνατεί να εκφράσει. Γιατί η τέχνη, στην πιο αυθεντική της μορφή, δεν είναι απλώς μια αισθητική αναζήτηση. Είναι μια βαθιά εσωτερική ανάγκη, μια απόπειρα αποκωδικοποίησης του εαυτού και του κόσμου, μια διαδρομή από το αθέατο στο ορατό.

Για τη ζωγράφο Πηνελόπη Κουτσουρή, ο καμβάς δεν είναι μια άδεια επιφάνεια που περιμένει να γεμίσει με χρώματα. Είναι ένας τόπος συνάντησης με τον εσωτερικό της κόσμο, ένα προσωπικό καταφύγιο, όπου η δημιουργία αποκτά τη δική της υπόσταση και το συναίσθημα βρίσκει διέξοδο μέσα από το πινέλο. Οι γυναικείες μορφές που πρωταγωνιστούν στη ζωγραφική της δεν αποτελούν απλώς εικαστικές αναπαραστάσεις. Κουβαλούν συμβολισμούς, εσωτερικές διαδρομές, κοινωνικές αναφορές και ψυχικές αποχρώσεις. Είναι η γυναίκα ως πρόσωπο, ως μνήμη, ως δύναμη, ως ευαισθησία, ως διαρκής αναμέτρηση με τη ζωή.

Το βλέμμα γίνεται παράθυρο της ψυχής, το χρώμα μετατρέπεται σε γλώσσα εξομολόγησης και η αυθόρμητη έκφραση συναντά τη γνώση, την τεχνική και την αδιάκοπη αναζήτηση. Από την αυτοδίδακτη αφετηρία της μέχρι τη σημερινή της εικαστική πορεία, η Πηνελόπη Κουτσουρή εξακολουθεί να εξερευνά, να πειραματίζεται, να ανακαλύπτει. Χωρίς την αγωνία της τελειότητας, αλλά με την αγωνία της εξέλιξης.

Στη συνομιλία μας, επιχειρούμε να πλησιάσουμε όχι μόνο τη ζωγράφο πίσω από τα έργα, αλλά και τη γυναίκα πίσω από τα χρώματα. Να αναζητήσουμε εκείνη τη λεπτή, σχεδόν αόρατη γραμμή που χωρίζει την τεχνική από το συναίσθημα, την εικόνα από την ψυχή, τη δημιουργία από την ίδια την ύπαρξη.

Γιατί, τελικά, ένας πίνακας δεν ολοκληρώνεται πάντοτε όταν απομακρυνθεί το πινέλο από τον καμβά. Ολοκληρώνεται ίσως όταν κάποιος τον κοιτάξει και αναγνωρίσει μέσα του ένα κομμάτι από τον δικό του εαυτό.

• Έχεις χαρακτηρίσει τη ζωγραφική έκφραση ως δημιουργία, διέξοδο, ακόμη και θεραπεία της ψυχής. Υπάρχουν στιγμές που ο καμβάς γίνεται ο μοναδικός συνομιλητής μας, εκεί όπου οι λέξεις σιωπούν και τα συναισθήματα βρίσκουν το δικό τους καταφύγιο. Τι είναι εκείνο που αναζητάς κάθε φορά που στέκεσαι μπροστά σε έναν λευκό καμβά; Και πόσο διαφορετικός είναι ο άνθρωπος που αποχωρεί από εκείνον που ξεκίνησε να δημιουργεί; 

Η ζωγραφική είναι το καταφύγιό μου!Μπροστά σ ‘ένα λευκό καμβά “ιχνηλατώ” με το πινέλο  μου ,τις περισσότερες φορές  την “ταυτότητα” της εκκολαπτόμενης δημιουργίας μου και όταν ολοκληρωθεί το έργο μου να γεμίζει μια ” οπτική και ψυχική πληρότητα!

• Οι γυναικείες μορφές βρίσκονται στο επίκεντρο της εικαστικής σου δημιουργίας. Η γυναίκα, όμως, δεν είναι μόνο πρόσωπο και εξωτερική ομορφιά, είναι μνήμη, δύναμη, ευθραυστότητα, αντίσταση, πόνος και αναγέννηση. Τι είναι εκείνο που σε συγκινεί περισσότερο στη γυναικεία μορφή; Αναζητάς μέσα από τις προσωπογραφίες σου την αθέατη πλευρά της γυναικείας ψυχής;  

Η επιλογή της γυναικείας μορφής στα έργα μου, δεν είναι απλώς ένα θέμα ,αλλά ένα ισχυρό σύμβολο του οποίου εκφράζω τα πιο βαθιά μου συναισθήματα !

Απεικονίζει επίσης την γυναικεία υπόσταση και θέση της γυναίκας  μέσα στην κοινωνία, με την δική μου ματιά!

• Μια προσωπογραφία μπορεί να αποτυπώσει χαρακτηριστικά, αλλά μπορεί άραγε να αποκαλύψει και την ψυχή ενός ανθρώπου; Πόσο σε ενδιαφέρει να συλλάβεις το βλέμμα, τη σιωπή, την εσωτερική ένταση ή ακόμη και τις αντιφάσεις του προσώπου που ζωγραφίζεις; Θα έλεγες πως κάθε προσωπογραφία είναι τελικά μια μικρή αποκάλυψη της ανθρώπινης ύπαρξης;  

Το βλέμμα σε μια προσωπογραφία είναι το “παράθυρο της ψυχής” όπου “ξεπηδούν “ποικίλα συναισθήματα .Κάποιες φορές είναι ο “φάρος” στο μάτι του θεατή για την  διερεύνηση του έργου!

• Στα έργα σου κυριαρχούν τα έντονα χρώματα. Το χρώμα, ωστόσο, δεν είναι απλώς αισθητική επιλογή· είναι συναίσθημα, ενέργεια, κραυγή, άλλοτε φως και άλλοτε σκοτάδι. Όταν επιλέγεις μια χρωματική παλέτα, ακολουθείς μια εσωτερική διάθεση ή αφήνεσαι στην αυθόρμητη δύναμη της στιγμής; Μπορεί, κατά τη γνώμη σου, ένα χρώμα να πει όσα δεν τολμά ή δεν μπορεί να πει ένας άνθρωπος;

Το χρώμα είναι άλλοτε φως, άλλοτε σκοτάδι! Έχει ισχυρή  δύναμη στον καμβά, κατευθύνει το έργο…

Συνήθως αφήνομαι στην αυθόρμητη δύναμη της στιγμής! Πιστεύω ότι το χρώμα στην ζωγραφικής αφενός είναι  η “γλώσσα της ψυχής”, αφετέρου είναι ένα είδος “εξομολόγησης” αρκεί ο θεατής να είναι καλός “ακροατής”!

• Ξεκίνησες ως αυτοδίδακτη δημιουργός και τα τελευταία τέσσερα χρόνια παρακολουθείς μαθήματα στο Εικαστικό Εργαστήρι της Κάτω Τιθορέας, δίπλα στην εικαστικό Βιβή Τσοχλά. Πόσο δύσκολο ή απελευθερωτικό είναι να ανακαλύπτεις μόνη σου τον προσωπικό σου εικαστικό δρόμο και στη συνέχεια να συναντάς τη γνώση, την καθοδήγηση και την τεχνική; Θεωρείς ότι η καλλιτεχνική παιδεία διευρύνει την ελευθερία του δημιουργού ή υπάρχουν φορές που η αυθόρμητη έκφραση χρειάζεται να παραμένει ανεξάρτητη από κανόνες;

Θεωρώ ότι η καλλιτεχνική παιδεία και η αυθόρμητη έκφραση ,είναι συγκοινωνούντα δοχεία!

Με την καλλιτεχνική παιδεία “ξεκινάει” η εξερεύνηση στο κόσμο της ζωγραφικής ,ενώ με την αυθόρμητη έκφραση “οδηγός” είναι το ένστικτο!

• Η ζωγραφική σου πορεία δεν περιορίζεται σε μια συγκεκριμένη τεχνική. Τα ακρυλικά και η ακουαρέλα αποτελούν τα βασικά σου μέσα, ενώ αναζητάς διαρκώς νέες τεχνοτροπίες και εκφραστικές δυνατότητες. Τι σημαίνει για σένα αυτή η συνεχής εξερεύνηση; Υπάρχει κάποια εικαστική πρόκληση που ονειρεύεσαι να κατακτήσεις ή μια δημιουργική κατεύθυνση που αισθάνεσαι ότι ακόμη δεν έχεις τολμήσει να ακολουθήσεις;

Είναι μια πρόκληση για μένα, η αναζήτηση νέων εκφραστικών μέσων !

Τα βήματά μου είναι “βρεφικά” θα έλεγα!

• Έχεις συμμετάσχει σε ομαδικές εκθέσεις στην Αθήνα, στη Σύρο και στην Περιφέρειά σου, ενώ έργο σου συμπεριλήφθηκε στο ημερολόγιο της ART WAY για το 2025. Όταν ένα έργο εγκαταλείπει το εργαστήριο και συναντά το κοινό, παύει κατά κάποιον τρόπο να ανήκει αποκλειστικά στον δημιουργό του. Πόσο σε ενδιαφέρει η ματιά του θεατή και πόσο σε επηρεάζει η πρόσληψη του έργου σου από τους άλλους; Και τελικά, τι θα ήθελες να απομένει στην ψυχή εκείνου που στέκεται απέναντι σε έναν δικό σου πίνακα;

Η τέχνη είναι “γέφυρα επικοινωνίας», ενώνει λαούς, καθρεφτίζει αξίες, φόβους, ελπίδες, είναι λύτρωση ……Μμμμμ ,τι θα ήθελα να απομένει στην ψυχή κάποιου που στέκεται απέναντι σε ένα δικό μου πίνακα;

Ένα  πράγμα!:” Εξημέρωση ” με τον εσωτερικό του κόσμο!

Η τέχνη ως συμφιλίωση με τον εσωτερικό μας κόσμο

Κάθε συνάντηση με την τέχνη αφήνει πίσω της κάτι περισσότερο από εικόνες, χρώματα και εντυπώσεις. Αφήνει ερωτήματα. Και ίσως αυτό να είναι το ουσιαστικότερο αποτύπωμά της: η ικανότητά της να μας επιστρέφει στον εαυτό μας, να μας φέρνει αντιμέτωπους με όσα κρύβουμε, με όσα φοβόμαστε, με όσα δεν έχουμε ακόμη τολμήσει να αναγνωρίσουμε.

Στην εικαστική διαδρομή της Πηνελόπης Κουτσουρή διακρίνουμε μια δημιουργό που δεν αντιμετωπίζει τη ζωγραφική ως μια απλή αναπαραγωγή της πραγματικότητας, αλλά ως μια προσωπική κατάθεση ψυχής. Ένα ταξίδι που δεν έχει προκαθορισμένο προορισμό, αφού κάθε λευκός καμβάς αποτελεί μια καινούργια αρχή, κάθε χρώμα μια διαφορετική εξομολόγηση και κάθε γυναικεία μορφή μια αφορμή να φωτιστούν πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ίσως, μάλιστα, η ομορφιά της δημιουργικής της αναζήτησης να βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την αδιάκοπη μαθητεία. Στην παραδοχή πως τα βήματα είναι ακόμη «βρεφικά», πως υπάρχουν δρόμοι ανεξερεύνητοι, τεχνικές που περιμένουν να ανακαλυφθούν και συναισθήματα που αναζητούν το δικό τους χρώμα. Γιατί ο αληθινός δημιουργός δεν είναι εκείνος που θεωρεί πως έφτασε, αλλά εκείνος που εξακολουθεί να αναζητά.

Κι αν υπάρχει μία φράση από αυτή τη συνομιλία που αξίζει να κρατήσουμε, είναι η τελευταία της επιθυμία: να απομένει στον θεατή η «εξημέρωση με τον εσωτερικό του κόσμο».

Μια απάντηση που ξεπερνά τα όρια της ζωγραφικής και αγγίζει την ίδια τη φιλοσοφία της ανθρώπινης ύπαρξης. Γιατί η εξημέρωση του εσωτερικού μας κόσμου δεν σημαίνει υποταγή, ούτε σιωπή των αντιθέσεών μας. Σημαίνει συμφιλίωση. Να μάθουμε να ακούμε τις εσωτερικές μας φωνές, να αναγνωρίζουμε τις πληγές μας, να αποδεχόμαστε τις αντιφάσεις μας και να βρίσκουμε έναν τρόπο να συνυπάρχουμε με όλα εκείνα που μας συγκροτούν.Και τότε, ίσως, η ζωγραφική να έχει εκπληρώσει τον βαθύτερο προορισμό της. Να μην έχει απλώς ομορφύνει έναν τοίχο, αλλά να έχει ανοίξει ένα παράθυρο στην ψυχή. Να μην έχει απλώς συγκινήσει ένα βλέμμα, αλλά να έχει αφυπνίσει μια συνείδηση.

Γιατί η τέχνη δεν υπάρχει μόνο για να την κοιτάζουμε. Υπάρχει για να μας μαθαίνει να βλέπουμε. Και, κυρίως, να αντικρίζουμε χωρίς φόβο τον άνθρωπο που κατοικεί μέσα μας.

Εύα Καπελλάκη Κοντού [Εκπαιδευτικός, αρθρογράφος & ραδιοφωνική παραγωγός]