21ος αιώνας της ανάπτυξης ή κεκαλυμμένος Μεσαίωνας;

21ος αιώνας! Αιώνας της τεχνητής νοημοσύνης, της ιατρικής προόδου, της παγκόσμιας διασύνδεσης. Κι όμως, αν αφαιρέσει κανείς το περίβλημα της προόδου, τι απομένει; Ένας κόσμος που ακόμη παλεύει με σκιές παλαιών αιώνων. Ένας κόσμος που μοιάζει, συχνά επικίνδυνα, με έναν κεκαλυμμένο μεσαίωνα.

Η θέση της γυναίκας είναι ίσως το πιο καθαρό κάτοπτρο αυτής της αντίφασης.

Στη Νιγηρία, τα πρόσφατα γεγονότα επαναφέρουν με οδυνηρό τρόπο μια πραγματικότητα που δεν θα έπρεπε να υπάρχει στον 21ο αιώνα. Απαγωγές κοριτσιών, εξαναγκαστικοί γάμοι, περιορισμός της εκπαίδευσης. Η γυναικεία ύπαρξη αντιμετωπίζεται ακόμη ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ως σώμα χωρίς αυτεξουσιότητα. Εκεί, η πρόοδος μοιάζει να είναι μια λέξη ξένη, σχεδόν ειρωνική.

Κι όμως, το πρόβλημα δεν είναι γεωγραφικά περιορισμένο. Είναι βαθιά πολιτισμικό.Γιατί αν η Νιγηρία μάς σοκάρει, η Ευρώπη μάς καθησυχάζει επικίνδυνα. Σαν να πιστεύουμε πως εδώ, όλα έχουν λυθεί. Σαν να έχουμε ξεχάσει ότι η ανισότητα δεν φωνάζει πάντα,συχνά ψιθυρίζει.

Στην ελληνική κοινωνία, η γυναίκα δεν είναι πια νομικά υποδεέστερη. Έχει δικαιώματα, φωνή, παρουσία. Αλλά έχει και βάρος. Ένα αόρατο, επίμονο βάρος. Το βάρος των ρόλων που δεν καταργήθηκαν ποτέαπλώς εκσυγχρονίστηκαν.

Η σύγχρονη Ελληνίδα καλείται να είναι ταυτόχρονα επιτυχημένη επαγγελματίας, στοργική μητέρα, διαθέσιμη σύντροφος, ακούραστη φροντίστρια. Να αποδεικνύει συνεχώς την αξία της, σε έναν κόσμο που θεωρητικά την έχει ήδη αναγνωρίσει.Και όταν αποτυγχάνειή απλώς κουράζεται,η κοινωνία δεν τη συγχωρεί εύκολα.

Τα περιστατικά έμφυλης βίας στην Ελλάδα δεν είναι μεμονωμένες εξαιρέσεις. Είναι ρωγμές σε ένα σύστημα που ακόμη δεν έχει θεραπευτεί. Είναι οι στιγμές που ο σύγχρονος πολιτισμός απογυμνώνεται και αποκαλύπτει τα αρχαϊκά του ένστικτα.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση του αιώνα μας.

Δεν ζούμε σε έναν μεσαίωνα με την ιστορική έννοια. Δεν υπάρχουν κάστρα και φεουδάρχες. Υπάρχουν όμως νοοτροπίες. Υπάρχουν στερεότυπα που επιβιώνουν, μεταμφιεσμένα σε “παράδοση”, σε “φυσικό ρόλο”, σε “κοινωνική ισορροπία”.Και ίσως αυτό να είναι πιο επικίνδυνο.Γιατί ο ορατός μεσαίωνας πολεμιέται,ο αόρατοςκατοικεί μέσα μας!

Θα λέγαμε πως η γυναίκα του 21ου αιώνα στέκεται σε ένα σταυροδρόμι: από τη μία η υπόσχεση της ελευθερίας, από την άλλη η κληρονομιά της υποταγής. Δεν είναι ούτε πλήρως απελευθερωμένη, ούτε πια φυλακισμένη. Είναι κάτι ενδιάμεσο, μια ύπαρξη σε διαρκή διαπραγμάτευση με τον κόσμο.

Άρα, 21ος αιώνας: ανάπτυξη ή κεκαλυμμένος Μεσαίωνας;

Η απάντηση δεν είναι απόλυτη. Είναι μια ταλάντωση.Και η θέση της γυναίκας είναι ο δείκτης που αποκαλύπτει προς ποια κατεύθυνση γέρνει κάθε φορά η ζυγαριά.

Εύα Καπελλάκη Κοντού [ Εκπαιδευτικός , αρθρογράφος & ραδιοφωνική παραγωγός]