Το σχέδιο για την εκπαίδευση: Ανακαινίσεις σχολείων, νέα κτήρια, ψηφιακός εξοπλισμός και 8.600 νέες φοιτητικές κλίνες

Η αναβάθμιση των σχολικών υποδομών, η δημιουργία νέων και ασφαλέστερων χώρων μάθησης, ο ψηφιακός μετασχηματισμός της εκπαίδευσης και η ενίσχυση της φοιτητικής στέγης συνθέτουν ένα εκτεταμένο πλέγμα παρεμβάσεων που παρουσιάστηκε στο ετήσιο τακτικό συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), στην Καλαμάτα. Η παρουσίαση του υπουργείου Παιδείας αποτυπώνει την έκταση των προγραμμάτων που βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά και τις προτεραιότητες για τα επόμενα χρόνια, με την τοπική αυτοδιοίκηση να αναδεικνύεται σε κρίσιμο εταίρο για την υλοποίησή τους.

Το εύρος της εκπαιδευτικής πραγματικότητας στην Ελλάδα είναι ενδεικτικό των προκλήσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το εκπαιδευτικό σύστημα περιλαμβάνει 1.331.108 μαθητές και μαθήτριες, 146.521 μόνιμους εκπαιδευτικούς και μέλη ειδικού εκπαιδευτικού και βοηθητικού προσωπικού, καθώς και 13.847 σχολικές μονάδες.

Στο πεδίο της επαγγελματικής εκπαίδευσης καταγράφονται επίσης 445 ΕΠΑΛ και 97 μονάδες ΕΕΚ. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται διαφορετικές ανάγκες. Από την ασφάλεια παλαιών σχολικών κτηρίων και την ενεργειακή τους αναβάθμιση έως την ισότιμη πρόσβαση των μαθητών σε σύγχρονα εκπαιδευτικά εργαλεία, την κάλυψη των κενών σε εκπαιδευτικό προσωπικό και την υποστήριξη των παιδιών με πρόσθετες εκπαιδευτικές ανάγκες.

Στόχος τα 2.000 ανακαινισμένα σχολεία έως το 2028

Κεντρική θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», το οποίο έχει ήδη οδηγήσει στην ανακαίνιση 669 σχολικών μονάδων. Από αυτές, οι 431 εντάχθηκαν στην πρώτη φάση και οι 238 στη δεύτερη, ενώ οι παρεμβάσεις καλύπτουν σχολεία σε όλη τη χώρα. Η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, μιλώντας στο συνέδριο, υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα συνεχίζεται και προανήγγειλε το επόμενο βήμα. Μέχρι τον Ιανουάριο αναμένεται να ανακοινωθεί νέα λίστα 500 σχολείων, τα οποία θα περάσουν στη φάση της μελέτης. Από αυτά εκτιμάται ότι ένας σημαντικός αριθμός, που μπορεί να φθάσει τις 300 σχολικές μονάδες, θα ανακαινιστεί το καλοκαίρι του 2027.

Ο τελικός στόχος είναι, έως το καλοκαίρι του 2028, να έχουν ανακαινιστεί συνολικά 2.000 σχολεία. «Πριν από επτά χρόνια δεν είχαμε 669 ανακαινισμένα σχολεία», σημείωσε χαρακτηριστικά η υπουργός, επισημαίνοντας ότι τα παιδιά και οι εκπαιδευτικοί επέστρεψαν τον Σεπτέμβριο σε σχολικές μονάδες που είχαν ήδη αναβαθμιστεί. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν επαρκούν για να καλύψουν το σύνολο των αναγκών. Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της ισότιμης αντιμετώπισης όλων των σχολείων, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τη γεωγραφική τους θέση. Αναφέρθηκε, μάλιστα, στην επίσκεψή της σε μικρό σχολείο της Ηλείας, υπογραμμίζοντας ότι μια σχολική μονάδα σε ορεινή, ημιορεινή ή απομακρυσμένη περιοχή έχει ακριβώς την ίδια αξία με ένα μεγάλο σχολείο ενός αστικού κέντρου. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την αισθητική ανανέωση των σχολικών κτηρίων. Η ασφάλεια των μαθητών και των εκπαιδευτικών, η συντήρηση των εγκαταστάσεων και η αντιμετώπιση προβλημάτων που προκύπτουν στην καθημερινή λειτουργία των σχολείων αποτελούν, όπως τόνισε, διαρκή προτεραιότητα.

Νέα σχολεία μέσω ΣΔΙΤ και ενεργειακές αναβαθμίσεις

Παράλληλα με τις ανακαινίσεις, προωθείται η κατασκευή νέων σχολικών μονάδων, με αξιοποίηση των Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), σε συνεργασία με τις περιφέρειες και τους δήμους.

Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το πρόγραμμα της Κεντρικής Μακεδονίας, στο οποίο προβλέπεται η κατασκευή 17 νέων σχολικών μονάδων. Τα έργα βρίσκονται υπό κατασκευή και εκτιμάται ότι θα εξυπηρετήσουν περίπου 5.000 μαθητές σε εννέα δήμους. Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 159,2 εκατ. ευρώ, ενώ προβλέπεται βιοκλιματικός σχεδιασμός και μέριμνα για την προσβασιμότητα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η προσπάθεια για τη δημιουργία πιο πράσινων, ενεργειακά αποδοτικών και ανθεκτικών σχολικών κτιρίων. Έχει προβλεφθεί χρηματοδότηση 40 εκατ. ευρώ για τεχνική συνεργασία με στόχο ενεργειακές και λειτουργικές αναβαθμίσεις σε 20 δημόσια σχολεία, σε πιλοτικό επίπεδο. Οι παρεμβάσεις αφορούν στη θέρμανση, στην ψύξη και τον αερισμό, στην ασφάλεια, στην προσβασιμότητα και στην ανθεκτικότητα των κτιρίων. Στόχος είναι, όχι μόνο η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, αλλά και η δημιουργία καλύτερων συνθηκών για τη μαθησιακή διαδικασία.

Η υπουργός επεσήμανε ότι οι ανάγκες των σχολικών υποδομών είναι συνεχείς και πιεστικές, γι’ αυτό και απαιτείται συνδυασμός διαφορετικών χρηματοδοτικών εργαλείων και παρεμβάσεων. Στην προσπάθεια αυτή εντάσσονται και οι εργασίες, που πραγματοποιούν οι ίδιοι οι δήμοι, οι οποίοι καλούνται να αντιμετωπίσουν καθημερινά ζητήματα συντήρησης και λειτουργικότητας. Σημαντική θεωρείται, προς αυτή την κατεύθυνση, η ανακοίνωση για τον διπλασιασμό της κρατικής επιχορήγησης προς τους δήμους για τις ανάγκες συντήρησης των σχολικών κτηρίων. Η ενίσχυση αυτή αναμένεται να δημιουργήσει μεγαλύτερα περιθώρια για επισκευές και παρεμβάσεις, χωρίς να υποκαθιστά την ανάγκη για ένα συνολικότερο πρόγραμμα ανανέωσης των σχολικών υποδομών.

Ψηφιακός εξοπλισμός και νέες αίθουσες μάθησης

Αναφορικά με την αναβάθμιση του σχολείου, σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά στον εξοπλισμό, στην τεχνολογία και στη διαμόρφωση νέων μαθησιακών περιβαλλόντων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της παρουσίασης, έχουν ήδη εγκατασταθεί 36.264 διαδραστικοί πίνακες, ενώ προβλέπεται η εγκατάσταση ακόμη 7.900 μέσα στη σχολική χρονιά 2026-2027.

Στον εξοπλισμό περιλαμβάνονται επίσης 117.121 σετ ρομποτικής που έχουν παραδοθεί, 4.384 σχολικοί κήποι σε νηπιαγωγεία και δημοτικά, καθώς και νέος αθλητικός εξοπλισμός σε 4.550 σχολεία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ασφάλεια. Στα σχολεία έχουν εγκατασταθεί 6.479 απινιδωτές, με τον σχεδιασμό να προβλέπει τη συνέχιση της προσπάθειας και κατά τη σχολική χρονιά 2026-2027.

Στα γυμνάσια προωθείται η αναβάθμιση των εργαστηρίων φυσικών επιστημών σε 1.500 σχολικές μονάδες, με προϋπολογισμό 20 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται αναβάθμιση του εξοπλισμού των Μουσικών και Καλλιτεχνικών Σχολείων, ύψους 16 εκατ. ευρώ, ενώ για την εγκατάσταση σχολικών θυρίδων (lockers) σε όλα τα δημοτικά σχολεία έχει προβλεφθεί κονδύλι 8,5 εκατ. ευρώ.

Αλλαγές επιχειρούνται και στον ίδιο τον σχεδιασμό των σχολικών αιθουσών. Στο πλαίσιο έρευνας για τους σύγχρονους χώρους μάθησης συμμετέχουν 232 σχολικές μονάδες, ενώ έχουν καταγραφεί προτάσεις για 274 σχολικά κτίρια. Η πιλοτική εφαρμογή περιλαμβάνει δύο αίθουσες στα Χανιά για το 2026-2027. Η φιλοσοφία των νέων χώρων στηρίζεται στην ευέλικτη διάταξη, τη συνεργατική μάθηση, τον κατάλληλο φωτισμό και την ακουστική. Πρόκειται για μια διαφορετική προσέγγιση της σχολικής αίθουσας, όπου ο χώρος δεν αντιμετωπίζεται ως ένα στατικό περιβάλλον διδασκαλίας, αλλά ως παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει τη συμμετοχή και την εκπαιδευτική εμπειρία των μαθητών.

Νέα μαθήματα, τεχνητή νοημοσύνη και αλλαγές στο περιεχόμενο της εκπαίδευσης

Παράλληλα με τις υποδομές, το υπουργείο επιχειρεί να προσαρμόσει το περιεχόμενο της σχολικής εκπαίδευσης στις νέες κοινωνικές και τεχνολογικές απαιτήσεις.

Στις αλλαγές περιλαμβάνονται η εισαγωγή των Οικονομικών στη Γ΄ Γυμνασίου, η Ηθική και ο χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός, καθώς και νέα προγράμματα σπουδών, που δίνουν έμφαση στην κριτική σκέψη και την ενεργητική μάθηση. Προβλέπονται ακόμη δωρεάν πιστοποιήσεις γνώσεων και δεξιοτήτων, ώστε οι μαθητές να μπορούν να αποκτούν αναγνωρίσιμα προσόντα χωρίς οικονομικά εμπόδια, καθώς και ενίσχυση του επαγγελματικού προσανατολισμού, με ενημέρωση για σπουδές, επαγγέλματα και διαφορετικές διαδρομές σταδιοδρομίας.

Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η ανανέωση των σχολικών βιβλίων, με στόχο τον εμπλουτισμό του εκπαιδευτικού υλικού και την παροχή περισσότερων μαθησιακών επιλογών.

Στο πεδίο της ψηφιακής εκπαίδευσης, το Ψηφιακό Φροντιστήριο καταγράφει 410.000 χρήστες, ενώ προβλέπεται η επέκτασή του στην Α΄ και Β΄ Λυκείου. Παράλληλα, προωθείται η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στη μάθηση μέσω του EduAI, ενώ στα σχολεία σχεδιάζονται πιλοτικές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης με την εποπτεία των εκπαιδευτικών.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται ο Εθνικός Διάλογος για το Λύκειο, στον οποίο συμμετέχουν 106 μέλη, με πέντε βασικούς πυλώνες και 55 συνεδριάσεις. Η ενδιάμεση έκθεση δημοσιοποιήθηκε στις 31 Ιουλίου 2026 και ακολούθησε διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης.

Παράλληλα, λειτουργούν 13 Κέντρα Καινοτομίας, ενώ πέντε ακόμη βρίσκονται υπό σχεδιασμό. Στα αντικείμενα που προωθούνται περιλαμβάνονται η ρομποτική, η τεχνητή νοημοσύνη, οι ψηφιακές τεχνολογίες και ο οικονομικός εγγραμματισμός.

53.912 μόνιμοι διορισμοί από το 2019

Η στελέχωση των σχολείων παραμένει ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα, ιδιαίτερα για τις απομακρυσμένες περιοχές, όπου η εξασφάλιση επαρκούς εκπαιδευτικού προσωπικού συνδέεται συχνά και με τις συνθήκες διαβίωσης των εκπαιδευτικών.
Οι μόνιμοι διορισμοί από το 2019 ανέρχονται σε 53.912. Για τη σχολική χρονιά 2026-2027 καταγράφονται 5.259 νέοι μόνιμοι διορισμοί, ενώ στις πρώτες φάσεις έχουν τοποθετηθεί 39.158 αναπληρωτές.

Σημαντική είναι και η ενίσχυση της ειδικής αγωγής. Κατά τη σχολική χρονιά 2025-2026 δημιουργήθηκαν 3.448 νέα Τμήματα Ένταξης, με τον συνολικό αριθμό τους να φθάνει τα 7.230.

Η υποστήριξη των εκπαιδευτικών, ιδιαίτερα όσων υπηρετούν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους, περιλαμβάνει επίσης συγκεκριμένα κίνητρα. Προβλέπεται έκπτωση έως 50% στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια και έως 30% στα αεροπορικά, ενώ οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν στέγαση, σίτιση ή οικονομική ενίσχυση στους νεοδιοριζόμενους εκπαιδευτικούς για διάστημα έως πέντε ετών. Στο πλαίσιο των σχετικών διευκολύνσεων αναφέρεται οικονομική ενίσχυση έως 1.600 ευρώ ετησίως, με επιπλέον 100 ευρώ ανά παιδί.

Το μήνυμα προς την αυτοδιοίκηση είναι σαφές: η προσέλκυση και η παραμονή εκπαιδευτικών στις περιοχές με αυξημένες ανάγκες δεν εξαρτάται μόνο από τις αποφάσεις του κεντρικού κράτους, αλλά και από τις δυνατότητες που μπορούν να προσφέρουν οι τοπικές κοινωνίες.

8.600 νέες φοιτητικές κλίνες και επενδύσεις 737,5 εκατ. ευρώ

Η φοιτητική στέγη αποτελεί ένα ακόμη μεγάλο πεδίο παρεμβάσεων, καθώς το κόστος κατοικίας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για χιλιάδες νέους που επιλέγουν να σπουδάσουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, προβλέπεται η δημιουργία 8.600 νέων φοιτητικών κλινών μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, ενώ οι επενδύσεις για νέες φοιτητικές εστίες ανέρχονται σε 737,5 εκατ. ευρώ.

Παράλληλα, το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα ανέρχεται σε 90 εκατ. ευρώ, ενώ μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου προβλέπονται 226,36 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση 17 φοιτητικών εστιών. Το σχέδιο περιλαμβάνει πέντε διακριτές μορφές παρέμβασης: κατασκευή νέων εστιών μέσω ΣΔΙΤ, ανακαινίσεις και επεκτάσεις υφιστάμενων εγκαταστάσεων, αγορά οικοπέδων, αγορά και μετατροπή κτηρίων σε φοιτητικές κατοικίες, καθώς και έργα επόμενης φάσης. Πρόκειται για ένα σύνθετο πρόγραμμα, που επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της φοιτητικής στέγης με περισσότερα από ένα εργαλεία, αντί να περιορίζεται αποκλειστικά στην κατασκευή νέων κτηρίων.

Δημόσια Ωνάσεια και διεθνές απολυτήριο IB

Στις αλλαγές της σχολικής εκπαίδευσης περιλαμβάνεται και η ανάπτυξη ενός δικτύου δημόσιων σχολείων με διαφοροποιημένο εκπαιδευτικό προσανατολισμό.

Τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία αριθμούν πλέον 20 σχολικές μονάδες σε δέκα περιοχές της χώρας. Δώδεκα λειτουργούν από το 2025 και οκτώ νέες προστέθηκαν από τη σχολική χρονιά 2026-2027.

Παράλληλα, στο πλαίσιο της εισαγωγής του Διεθνούς Απολυτηρίου (International Baccalaureate – IB) σε δημόσια σχολεία, προβλέπονται 13 σχολικές μονάδες. Από αυτές, εννέα ξεκινούν τη λειτουργία τους το 2026-2027 και τέσσερις το 2027-2028.

Οι δύο πρωτοβουλίες εντάσσονται στην προσπάθεια δημιουργίας νέων εκπαιδευτικών επιλογών μέσα στο δημόσιο σχολείο.

Η συνεργασία με τους δήμους και το «Ανοιχτό Σχολείο»

Η παρουσίαση στην Καλαμάτα δεν περιορίστηκε στις επιμέρους δράσεις του υπουργείου αλλά ανέδειξε και την ανάγκη στενότερης συνεργασίας με την τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία έχει άμεση ευθύνη για πολλές από τις καθημερινές ανάγκες των σχολικών μονάδων.
Η υπουργός Παιδείας υπογράμμισε ότι η συνεργασία με τους δήμους είναι καθημερινή και κεντρικής σημασίας, καθώς το σχολείο δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά χωρίς τη συνδρομή των τοπικών αρχών. «Το βασικότερο είναι να είναι τα παιδιά μας σε ασφαλή χώρο», ανέφερε, θέτοντας την ασφάλεια ως αφετηρία κάθε σχεδιασμού. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη διαρκούς βελτίωσης του εκπαιδευτικού περιεχομένου, στην κάλυψη των αναγκών σε εκπαιδευτικούς και στη συνεχή συνεργασία με την αυτοδιοίκηση.

Στο ίδιο πλαίσιο, η παρουσίαση περιλαμβάνει την πρόταση για διπλασιασμό της ετήσιας κρατικής επιχορήγησης για τα σχολικά κτήρια, την ενίσχυση της θεσμικής συμμετοχής των νέων στην αυτοδιοίκηση και τη στήριξη του θεσμού της Εθνικής Πρωτεύουσας Νεολαίας.

Ξεχωριστή θέση έχει η ενίσχυση του προγράμματος σχολικών γευμάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το πρόγραμμα αφορά 160 δήμους και 2.000 δημοτικά σχολεία, με δυνατότητα παροχής έως 240.000 σχολικών γευμάτων ημερησίως.

Παράλληλα, προβάλλεται η αξιοποίηση των σχολικών χώρων και η ανάπτυξη του θεσμού του «Ανοιχτού Σχολείου», με προγράμματα δεξιοτήτων, δημιουργικότητας και δραστηριοτήτων, που μπορούν να συνδέσουν περισσότερο τις σχολικές μονάδες με την τοπική κοινωνία.

Ωστόσο, η ίδια η υπουργός αναγνώρισε ότι οι ανάγκες είναι πολύ μεγαλύτερες από όσες μπορούν να καλύψουν οι μέχρι σήμερα παρεμβάσεις. Η πρόκληση είναι πλέον η μετάβαση από τις εξαγγελίες και τα προγράμματα στην ολοκλήρωση των έργων, με σταθερή χρηματοδότηση, αποτελεσματικό συντονισμό και σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων.

Η ασφάλεια των σχολικών κτηρίων, ιδίως των παλαιότερων, η ισότιμη πρόσβαση των μαθητών σε σύγχρονες υποδομές, η αντιμετώπιση των ελλείψεων προσωπικού και η στήριξη των σχολείων στις μικρές και απομακρυσμένες περιοχές παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Για το λόγο αυτό, απαιτείται συντονισμός κράτους, δήμων και περιφερειών, με κοινό στόχο ένα σχολείο ασφαλέστερο, πιο σύγχρονο και περισσότερο ανοιχτό στις ανάγκες της κοινωνίας.