Πώς αξιολογούν οι οικονομικοί αναλυτές τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν – Κρατάνε μικρό καλάθι

Ως θετική αλλά εύθραυστη εξέλιξη βλέπουν οι διεθνείς οίκοι τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, τονίζοντας ότι η ανακούφιση για την παγκόσμια οικονομία δεν θα έρθει αμέσως — και δεν είναι εγγυημένη. Η Capital Economics και η Οxford Econοmics, δύο από τους μεγαλύτερους οργανισμούς οικονομικών ερευνών και συμβουλών, συνιστούν προσοχή και εγρήγορση, προειδοποιώντας ότι τίποτα δεν είναι δεδομένο. Η κοινή παραδοχή είναι ότι η επικείμενη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν απομακρύνει τα πιο δυσμενή σενάρια, αλλά δεν τα εξαφανίζει.  Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο. Η τήρηση της συμφωνίας, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στις αγορές ενέργειας θα καθορίσουν αν η παγκόσμια οικονομία θα βγει από αυτή την κρίση με μώλωπες ή με βαθύτερες πληγές.

Εκεχειρία ή μόνιμη λύση;

Oι δύο οίκοι συμφωνούν σε ένα βασικό σημείο: η συμφωνία δεν είναι ακόμη επίσημη και ολοκληρωμένη. Η Oxford Economics τονίζει ότι το «μνημόνιο κατανόησης» που ανακοινώθηκε απέχει πολύ από μια υπογεγραμμένη συμφωνία, ενώ καίρια ζητήματα, όπως το πώς ακριβώς θα διευθετηθεί το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και πόσο θα κοστίσει, παραμένουν ανοιχτά. Η Capital Economics μιλά για «εύθραυστη εκεχειρία» και επισημαίνει ότι μένει να φανεί εάν αυτή θα εξελιχθεί σε βιώσιμη διευθέτηση.

Οι αναλυτές είναι μεν επιφυλακτικοί, αλλά όχι απαραίτητα απαισιόδοξοι. Έχοντας «καεί στον χυλό», με το σκοτσέζικο ντους όλων των προηγούμενων μηνών, για το αν θα υπάρξει εκεχειρία ή κλιμάκωση,  τώρα «φυσάνε και το γιαούρτι». Με άλλα λόγια, δεν βιάζονται να πανηγυρίσουν, πριν δουν τη συμφωνία όχι απλώς «υπογεγραμμένη και σφραγισμένη», αλλά και σε πλήρη εφαρμογή.

Προς το παρόν δηλώνουν ανακούφιση, ότι αποφεύγονται (για την ώρα) τα χειρότερα, χωρίς να περιμένουν απαραίτητα τα καλύτερα.

«Αν και δεν υπάρχουν ακόμη λεπτομέρειες, το γεγονός ότι οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν μια συμφωνία μειώνει τον κίνδυνο ακραίων καταστάσεων που θα μπορούσε να προκληθεί από τη μείωση των αποθεμάτων πετρελαίου και να οδηγήσει σε απότομη αύξηση των τιμών,  η οποία θα προκαλούσε ύφεση», σημειώνει χαρακτηριστικά η ανάλυση της Oxford Economics. Πάντως οι αντιδράσεις των αγορών ήταν άμεσα θετικές.

«Εκ πρώτης όψεως, η πτώση της τιμής του πετρελαίου Brent στα 80 δολάρια περίπου ανά βαρέλι υποδηλώνει ότι οι αγορές θεωρούν πλέον δεδομένο ότι η κρίση έχει σε μεγάλο βαθμό ξεπεραστεί. Αν και εκτιμούμε ότι η είδηση αυτή μειώνει πράγματι τον κίνδυνο, οι βασικές μας προβλέψεις είχαν ήδη λάβει αυτό το σενάριο υπόψη. Στις προβλέψεις μας για τον Ιούνιο, υποθέσαμε ότι η ναυτιλιακή κίνηση θα έχει αποκατασταθεί στα τέλη Ιουλίου, πολύ πριν φτάσουμε στο σημείο καμπής, όπου τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου θα έχουν θα έχουν φτάσει σε τόσο χαμηλά επίπεδα, που δεν θα μπορούν πια να απορροφήσουν τους κραδασμούς», υπογραμμίζουν οι οικονμολόγοι του διεθνούς οίκου.

Δεν επιστρέφουμε ακόμα στην κανονικότητα

Ακόμα και αν η συμφωνία κρατήσει, η κανονικοποίηση των ενεργειακών ροών θα χρειαστεί χρόνο. Η Capital Economics εκτιμά ότι το 80% των ενεργειακών ροών θα έχει αποκατασταθεί έως το τέλος του τρίτου τριμήνου του 2026. Οι ροές φυσικού αερίου θα αποκατασταθούν με ακόμα πιο αργό ρυθμό. Λόγω των ζημιών που υπέστησαν οι εγκαταστάσεις LNG του Κατάρ, έχουν απωλέσει το 17% των δυνατοτήτων παραγωγής, για τα επόμενα δύο με τρία χρόνια.

Η Oxford Economics επισημαίνει ότι ακόμα και εάν τελικά επιτευχθεί συμφωνία, δεν εξαλείφονται τα φυσικά εμπόδια: κίνδυνοι από ναρκοπέδια, αυξημένα ασφάλιστρα και η αναμονή από τους πλοιοκτήτες να δουν πρώτα τι θα συμβεί σε άλλα πλοία πριν ρισκάρουν τα δικά τους.

Όπως εξηγεί η Capital Economics, ακόμα και εάν οι διελεύσεις των πλοίων καταστούν ασφαλείς, τα τάνκερ βρίσκονται σε λάθος μέρος, οι εγκαταστάσεις παραγωγής/διύλισης πετρελαίου πρέπει να επιστρέψουν στην πλήρη δυναμικότητά τους και τα ερωτήματα σχετικά με το κόστος και τη διαθεσιμότητα ασφάλισης για τα πλοία που διασχίζουν το Ορμούζ θα παραμείνουν.

Οι αγορές αισιοδοξούν ότι τα χειρότερα πέρασαν. Με κόκκινο οι διακυμάνσεις στις τιμές πετρελαίου μπρεντ, κατά τη διάρκεια του πολέμου ΗΠΑ/Ισραήλ-Ιράν.

Ο πληθωρισμός θα παραμείνει πρόβλημα

Η κοινή πρόβλεψη των αναλυτών είναι ότι βραχυπρόθεσμα ο πληθωρισμός θα παραμείνει αυξημένος, ακόμα και αν τα Στενά ανοίξουν άμεσα. Η παγκόσμια οικονομία δεν θα ξεφύγει από τον αντίκτυπο αυτού του κραδασμού ούτε το τρίτο τρίμηνο του έτους. Αντί για ύφεση, το πιθανότερο σενάριο είναι μια περίοδος ανάπτυξης χαμηλότερης από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο.

Η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να επιστρέψει στον ρυθμό που είχε πριν τον πόλεμο — λίγο πάνω από 3% — στα τέλη του 2026 και το 2027.  Ποιο σκληρές θα είναι οι επιπτώσεις για τις χώρες του Κόλπου, των οποίων οι οικονομίες θα δουν τη μεγαλύτερη πτώση ΑΕΠ από τη δεκαετία του 1980.

Κεντρικές τράπεζες: τέλος στις αυξήσεις επιτοκίων;

Το πιο άμεσα θετικό αποτέλεσμα της συμφωνίας αφορά τη νομισματική πολιτική. Αμφότεροι οι οίκοι συμφωνούν ότι μειώνονται οι πιέσεις για νέες αυξήσεις επιτοκίων. Ούτως ή άλλως η Capital Economics προέβλεπε ότι η FED και η Τράπεζα της Αγγλίας δεν θα ακολουθούσαν το παράδειγμα της ΕΚΤ, αυξάνοντας τα επιτόκιά τους αυτή την εβδομάδα.

Η ΕΚΤ, ωστόσο, ίσως κινηθεί διαφορετικά. Με τον πληθωρισμό να παραμένει υψηλός, δεν αποκλείεται να προχωρήσει σε νέα αύξηση.

Το ίδιο μπορεί να κάνει και η FED, αλλά σε δεύτερο χρόνο, εντός του 2026. Μόνο όταν  ο πληθωρισμός που τροφοδοτείται από την ενέργεια αρχίσει να υποχωρεί — πιθανότατα το 2027 — οι κεντρικές τράπεζες αναμένεται να αρχίσουν να μειώνουν τα επιτόκια.

Τι μπορεί να πάει στραβά

Η Capital Economics τονίζει ότι η κατάσταση στις αγορές ενέργειας παραμένει επισφαλής. Ο κίνδυνος δεν πρόκειται να εξαλειφθεί προτού  αποκατασταθούν πλήρως οι ροές του πετρελαίου Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, ως το τέλος Ιουλίου τα αποθέματα πετρελαίου στις χώρες του ΟΟΣΑ θα έχουν φτάσει σε κρίσιμα χαμηλά επίπεδα. Αν αυτό το σενάριο δεν ανατραπεί, οι τιμές θα μπορούσαν να φτάσουν στα 130-150 δολάρια το βαρέλι. Αυτό θα σήμαινε ήπια ύφεση στην Ευρώπη, απότομη επιβράδυνση στην Ασία και πληθωρισμό πάνω από 5%.

Η Oxford Economics, από την πλευρά της, θυμίζει ότι στην Ερυθρά Θάλασσα η κυκλοφορία των πλοίων παραμένει μειωμένη ακόμα και σήμερα, παρότι οι Χούθι ανακοίνωσαν κατάπαυση πυρός από τον Οκτώβριο του 2025. Ο φόβος επανέναρξης επιθέσεων αρκεί για να κρατά τα πλοία μακριά.