Μιλώντας με την εικαστικό Μάρω Μάρκου κατά τη διάρκεια της έκθεσης των έργων της στην ArtWay

Η Μάρω Μάρκου είναι μια σύγχρονη αυτοδίδακτη ζωγράφος με καταγωγή από τη Ζιμπάμπουε και έδρα τη Λεμεσό. Το έργο της, δουλεμένο κυρίως με λάδι σε καμβά, εστιάζει στον συμβολισμό, τη συναισθηματική έκφραση και την έννοια της προσωπικής μεταμόρφωσης. Μέσα από έντονα χρώματα και δυνατές εικόνες εμπνευσμένες από τη φύση και την ανθρώπινη εμπειρία, δημιουργεί έναν εικαστικό κόσμο που ισορροπεί ανάμεσα στο ορατό και το εσωτερικό βίωμα. Η τέχνη της, βαθιά επηρεασμένη από προσωπικές δοκιμασίες και την πίστη της, λειτουργεί ως μέσο ίασης και ελπίδας, προσκαλώντας τον θεατή σε μια πιο ουσιαστική και εσωτερική σύνδεση.

• Οι μορφές σας μοιάζουν να κινούνται ανάμεσα στο ορατό και στο υπαινικτικό. Τι είναι αυτό που γεννά την πρώτη σπίθα πριν αποτυπωθεί στον καμβά;

Η πρώτη σπίθα συνήθως προέρχεται από ένα συναίσθημα, αλλά συχνά έχω μια εικόνα στο μυαλό μου. Υπάρχει πάντα ένας λόγος πίσω από τις μορφές που επιλέγω. Για παράδειγμα, μια πεταλούδα αντιπροσωπεύει τη μεταμόρφωση και ένα λιοντάρι μπορεί να αντιπροσωπεύει τη δύναμη, το θάρρος και τη δύναμη.

Το έργο μου κινείται μεταξύ του ορατού και του υποβλητικού επειδή χρησιμοποιώ αναγνωρίσιμες εικόνες, αλλά δεν θέλω να παραμείνουν μόνο ως εικόνες. Θέλω να μεταφέρουν συναίσθημα και νόημα. Μέσα από το χρώμα, την υφή και την κίνηση, ο πίνακας γίνεται κάτι περισσότερο από αυτό που φαίνεται – γίνεται αυτό που γίνεται αισθητό.

• Στο έργο σας συνυπάρχουν η φύση, το πρόσωπο και μια εσωτερική, σχεδόν πνευματική αναζήτηση. Είναι αυτή μια συνειδητή διαδρομή ή μια ανάγκη που προκύπτει αβίαστα;

Για μένα, είναι και τα δύο. Υπάρχει μια συνειδητή επίγνωση, αλλά είναι επίσης κάτι που έρχεται πολύ φυσικά. Η πίστη μου βρίσκεται στο επίκεντρο όλων όσων κάνω. Πιστεύω ότι το χάρισμα που έχω να ζωγραφίζω προέρχεται από τον Θεό και βλέπω το έργο μου ως έναν τρόπο έκφρασης αυτής της σύνδεσης.

Το πνευματικό στοιχείο δεν είναι κάτι που προσπαθώ να δημιουργήσω – είναι ήδη εκεί. Προέρχεται μέσα από τις εμπειρίες μου, μέσα από αυτά που έχω ζήσει και μέσα από τη σχέση μου με τον Θεό. Ειδικά σε δύσκολους καιρούς, η πίστη μου ήταν η δύναμή μου και αυτό ρέει φυσικά στο έργο μου.

Δεν ζωγραφίζω απλώς για να δημιουργήσω κάτι όμορφο. Ζωγραφίζω για να εκφράσω κάτι βαθύτερο – για να φέρω ελπίδα, δύναμη και μια αίσθηση ειρήνης. Αν κάποιος μπορεί να το νιώσει αυτό μέσα από το έργο μου, τότε ξέρω ότι χρησιμοποιώ το χάρισμά μου με τον τρόπο που προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί.

• Ο χρωματικός σας κόσμος φαίνεται να συνομιλεί με την ένταση της ψυχής. Πώς επιλέγετε το χρώμα: ως ένστικτο ή ως μελέτη;

Ναι, υπάρχει μια ισορροπία και αυτή προκύπτει μέσα από τη διαδικασία. Συνήθως ξεκινώ με μια σαφή ιδέα ή εικόνα, η οποία δίνει στο έργο τη δομή του. Αλλά μόλις αρχίσω να ζωγραφίζω, επιτρέπω στον εαυτό μου την ελευθερία να κινηθώ μαζί της.

Η δομή μού δίνει κατεύθυνση, αλλά η έκφραση έρχεται μέσω του ενστίκτου – μέσω του χρώματος, της υφής και της κίνησης. Δεν προσπαθώ να ελέγξω τα πάντα. Αφήνω τη ζωγραφική να εξελιχθεί και μερικές φορές με οδηγεί κάπου απροσδόκητα.

Για μένα, αυτή η ισορροπία έχει να κάνει με την εμπιστοσύνη – να εμπιστεύομαι τη διαδικασία και να της επιτρέπω να ξεδιπλώνεται φυσικά.

• Υπάρχει μια αίσθηση ισορροπίας ανάμεσα στην αυστηρότητα της δομής και την ελευθερία της έκφρασης. Πώς επιτυγχάνεται αυτή η λεπτή συνύπαρξη; 

Το ταξίδι μου δεν ήταν μια ευθεία γραμμή. Έχει διαμορφωθεί από τη ζωή, από τις προκλήσεις και από την ανάπτυξη. Μερικές από τις πιο δύσκολες στιγμές που έχω περάσει έχουν επηρεάσει στην πραγματικότητα περισσότερο τη δουλειά μου.

Ένα βασικό σημείο για μένα ήταν να βρω τη δική μου φωνή και να έχω το θάρρος να την εκφράσω με ειλικρίνεια. Ένα άλλο ήταν η συνειδητοποίηση ότι η δουλειά μου δεν αφορά μόνο τη δημιουργία κάτι οπτικού, αλλά και τη μετάδοση νοήματος και συναισθήματος με το οποίο μπορούν να συνδεθούν οι άλλοι.

Η πίστη μου ήταν κεντρική σε όλο αυτό το ταξίδι. Μου έχει δώσει δύναμη, ειδικά στις πιο δύσκολες στιγμές, και με έχει καθοδηγήσει να χρησιμοποιώ τη δουλειά μου με τρόπο που μπορεί να φέρει ελπίδα και θετικότητα στους άλλους.

• Οι θρησκευτικοί και συμβολικοί υπαινιγμοί στα έργα σας λειτουργούν ως προσωπική εξομολόγηση ή ως ανοιχτός διάλογος με τον θεατή;

Πιστεύω ότι η τέχνη είναι πιο σημαντική από ποτέ στον σημερινό κόσμο. Όλα κινούνται τόσο γρήγορα και οι άνθρωποι συχνά είναι συγκλονισμένοι. Η τέχνη δημιουργεί μια στιγμή για να σταματήσω και να επανασυνδεθώ.

Για μένα, είναι ταυτόχρονα καταφύγιο και αφύπνιση. Ήταν επίσης ένα πολύ θεραπευτικό κομμάτι του δικού μου ταξιδιού. Μέσα από τη ζωγραφική, μπόρεσα να επεξεργαστώ τις εμπειρίες με έναν τρόπο που οι λέξεις δεν μπορούν πάντα να εκφράσουν.

Νομίζω ότι η τέχνη δίνει στους ανθρώπους χώρο  να αναλογιστούν, να νιώσουν και μερικές φορές να δουν τα πράγματα διαφορετικά.

• Η ύλη, οι υφές και οι όγκοι στα έργα σας μοιάζουν να έχουν δική τους φωνή. Πόσο καθοδηγείτε εσείς το έργο και πόσο σας οδηγεί εκείνο;

Θα ήθελα ο θεατής να φεύγει με ένα συναίσθημα και όχι με μια έμμονη ιδέα. Κάτι που να μένει μαζί του, ακόμα και αφού φύγει.

Αν η δουλειά μου μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση ηρεμίας, δύναμης ή ακόμα και μια στιγμή περισυλλογής, τότε αυτό είναι αρκετό. Θέλω οι άνθρωποι να συνδεθούν με αυτό με τον δικό τους τρόπο και να πάρουν κάτι προσωπικό από την εμπειρία.

• Στη συμμετοχή σας στην Artway, μοιάζει να ισορροπείτε ανάμεσα σε μια εσωτερική αφήγηση και σε μια πιο συλλογική εμπειρία του βλέμματος, νιώθετε ότι το έργο σας εκεί λειτουργεί ως ένας προσωπικός τόπος ή ως ένας χώρος συνάντησης με τον θεατή όπου η πρόθεση τελικά μετατοπίζεται;

Ευχαριστώ  για αυτήν την ερώτηση.

Νομίζω ότι ξεκινάει ως κάτι προσωπικό, αλλά δεν μένει εκεί. Μόλις ολοκληρωθεί και μοιραστεί η δουλειά, γίνεται ένας τόπος συνάντησης.

Κάθε άτομο φέρνει τα δικά του συναισθήματα και εμπειρίες σε αυτό, και αυτό μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε την εργασία. Δεν προσπαθώ να την ελέγξω. Νομίζω ότι εκεί συμβαίνει η πραγματική σύνδεση – όταν η δουλειά δεν ανήκει πλέον μόνο σε εμένα.

Η δουλειά μου ξεκινά πάντα από κάτι πολύ προσωπικό. Προέρχεται από τα δικά μου συναισθήματα και εμπειρίες, και η ζωγραφική είναι ένας τρόπος για μένα να εκφράσω αυτό που νιώθω και να βρω μια αίσθηση ελευθερίας και γαλήνης.

Αλλά μόλις το έργο βγει στο φως, δεν ανήκει πλέον μόνο σε εμένα. Γίνεται κάτι κοινό. Οι άνθρωποι βλέπουν διαφορετικά πράγματα σε αυτό και φέρνουν τα δικά τους συναισθήματα και ιστορίες. Μου αρέσει πολύ αυτό, γιατί δίνει στο έργο μια ζωή πέρα από τη δική μου.

Οπότε θα έλεγα ότι είναι και τα δύο. Ξεκινά ως κάτι προσωπικό, αλλά γίνεται ένας τόπος συνάντησης όπου η σύνδεση με τον θεατή επιτρέπει στο νόημα να αναπτυχθεί και να μετατοπιστεί.

Εν κατακλείδι, κάθε έργο είναι μια διαδρομή από το σκοτάδι στο φως, μια σιωπηλή προσευχή που παίρνει μορφή και χρώμα. Σκοπός της Τέχνης είναι ν’ αγγίξει τον θεατή,να θυμηθεί κάτι δικό του. Να σταθεί για λίγο απέναντι στον εαυτό του χωρίς φόβο.Αν μέσα από την Τέχνη γεννηθεί έστω και μια μικρή αίσθηση ελπίδας, τότε το ταξίδι αυτό έχει νόημα. Γιατί τελικά η Τέχνη δεν είναι αυτό που βλέπουμε, είναι αυτό που μας μεταμορφώνει!

Παραθέτω την κριτική στο έργο της:

ΚΡΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΤΕΧΝΗΣ ΛΕΟΝΤΙΟΥ ΠΕΤΜΕΖΑ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ ΤΗΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΥ ΜΑΡΩΣ ΜΑΡΚΟΥ

Οι αλληλουχίες και οι διαδρομές της Μάρως Μάρκου συγκροτούν εικαστικές εκφάνσεις.Στην εικαστική προσέγγιση της Μάρως Μάρκου  επισημαίνονται αποδόσεις κοντά και πέρα από τον ρεαλιστικό τρόπο απεικόνισης που  διακριτικά κινούνται με συλλογικό πλαίσιο βαθμιαία και σταδιακά ανάμεσα σε ποικίλους προσανατολισμούς .                   

Η καλλιτέχνιδα επιτρέπει να αναδεικνύονται οι κατάλληλες αναδρομές που συνιστούν την ένταξη της σε επισημάνσεις που συνδέονται με την συνείδηση της ύπαρξης ,της μορφολογίας του προσώπου ,με τις φιγούρες , με τους ρυθμούς της φύσης ,με τους καίριους θρησκευτικούς συνδυασμούς και με άλλες διαστάσεις.         

 Η ευειδής τεχνοτροπία της επιφέρει την παρεμβολή των δομικών εκφάνσεων.

Θεματολογικά σταχυολογεί με διαύγεια καθορισμούς και νοήσεις σε πολυσχιδείς θεματικές καταθέσεις, με δημιουργίες από τεχνικές που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα. Η αμιγής σειρά των εκθεμάτων της αποτελεί μια ευπρόσδεκτη συστηματική ιχνηλασία, που αποπνέει ένα πολύτιμο απόσταγμα γνώσεων και εμπειρίας.

Ενσταλάζει δεξιοτεχνικά και περίτεχνα αισθητικές σε χωροχρονικά επίπεδα και σε μοναδικές οντότητες. Μελετημένα και εμβληματικά ισορροπημένα η διευθέτηση των όγκων της με λιτότητα και τάση ευκρίνειας είναι φιλοτεχνημένη με εξαιρετικές χρωματικές ταυτίσεις ποιότητας, υφές και σίγουρα διαθέσεις πιστότητας.

Η πλαστικότητα και η εκφραστικότητα είναι τα ειδοποιά χαρακτηριστικά που με υποβλητική στόχευση και χαρακτήρα ανάδυσης φέρουν ιδιαίτερες πρωτοτυπίες. Συνδυάζουν ερμηνείες που υπερτονίζουν τον καίριο διαμεσολαβητικό ρόλο τους προτάσσοντας έναν έντονο χρωματικό διάλογο με στικτικές παρεμβάσεις. Απογειώνουν κλίμακες με επίκεντρο την εσωτερική καθοριστική ζωντάνια μιας ατμόσφαιρας . Υπάρχει ένας διαρκής, επίκαιρος και ουσιαστικός διάλογος με τις συλλήψεις και τα έργα που εστιάζεται σε ιχνηλασίες.

Στην συνέχεια φέρνει σε άμεση επαφή την δυναμική εξοικείωση της μεταφοράς προς το κοινό. Οι εύπλαστες φόρμες προσδιορίζουν κύρια το πάθος και την αγάπη  για την τέχνη. Καταδεικνύουν φωτοσκιάσεις και γωνίες με κώδικα που μεγεθύνεται βέβαια και σταθερά.  Τονίζουν τα στοιχεία  της εκπόνησης παράλληλα με την ιδιάζουσα αξονομετρική τοποθέτηση των εκβάσεων της επιτηδευμένης συμμετρίας και της υπεροχής των συναφών στηρίξεων.

Λεόντιος Πετμεζάς Ιστορικός, κριτικός τέχνης

Εύα Καπελλάκη Κοντού [ Εκπαιδευτικός, αρθρογράφος &ραδιοφωνική παραγωγός]