Επιταχύνει τη γήρανση του εγκεφάλου το χρόνιο οικονομικό άγχος; – Τι λένε οι έρευνες;

Μια νέα μελέτη διαπίστωσε ότι το χρόνιο οικονομικό άγχος ενδέχεται να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο γερνάει ο εγκέφαλος. Να σημειώσουμε, παράλληλα, ότι τα στοιχεία ελληνικών ερευνών έχουν αναδείξει τους Έλληνες σε… παγκόσμιους πρωταθλητές στο οικονομικό άγχος.

Σύμφωνα με ανάλυση που πραγματοποιήθηκε σε 2.759 άτομα στη Βρετανία, τα άτομα που είχαν βιώσει οικονομικές δυσκολίες στη ζωή τους παρουσίαζαν, στην ηλικία των 53 ετών, μειωμένη γνωστική λειτουργία σε σύγκριση με όσους δεν είχαν αντιμετωπίσει οικονομικά προβλήματα.

«Η συσσώρευση δυσκολιών επί πολλά χρόνια συνδέεται με τα χειρότερα αποτελέσματα όσον αφορά στη γνωστική υγεία, σε αντίθεση με τα περιστασιακά επεισόδια αντιξοοτήτων», εξηγεί ο Jacques Wels, ερευνητής στο University College London.

Τα άτομα που αντιμετώπισαν επίμονες οικονομικές δυσκολίες ή χαμηλό εισόδημα κατά την πρώιμη και μέση ενήλικη ζωή τους, είχαν χειρότερες επιδόσεις στις γνωστικές δοκιμασίες μέχρι την ηλικία των 53 ετών και παρουσίασαν σημαντική εγκεφαλική ατροφία μέχρι την ηλικία των 71 ετών.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι συμμετέχοντες στην έρευνα παρουσίαζαν βραδύτερο ρυθμό επιδείνωσης της λεκτικής μνήμης μεταξύ των ηλικιών 53 και 69 ετών, γεγονός που υποδηλώνει ότι είχαν ήδη σημειωθεί σημαντικές γνωστικές απώλειες κατά τη μέση ηλικία.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς, αυτή η σχέση μπορεί να αποδοθεί στο γεγονός ότι οι οικονομικές δυσκολίες αυξάνουν το γνωστικό φορτίο, το οποίο με τη σειρά του μειώνει το διαθέσιμο γνωστικό εύρος για διαδικασίες όπως η προσοχή και η λήψη αποφάσεων.

«Η επίμονη εμπειρία οικονομικών δυσκολιών στην ενήλικη ζωή, επομένως, μπορεί να ασκεί χρόνιο άγχος στα συστήματα που εμπλέκονται στη γνωστική επεξεργασία και να οδηγήσει σε γνωστικές διαταραχές με την πάροδο του χρόνου», έγραψαν χαρακτηριστικά.

Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι ο αντίκτυπος του οικονομικού άγχους στον γηράσκοντα εγκέφαλο είναι σημαντικά χειρότερος για τους άνδρες, τα άτομα που προέρχονται από μειονεκτικές συνθήκες κατά την παιδική ηλικία και όσους παρουσιάζουν γενετικό παράγοντα κινδύνου για τη νόσο του Αλτσχάιμερ.

Παγκόσμιοι πρωταθλητές στο οικονομικό άγχος τα ελληνικά νοικοκυριά

Να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο οικονομικό άγχος ανάμεσα σε 35 χώρες του ΟΟΣΑ βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά, σύμφωνα με την πλατφόρμα Compare the Price. Πηγή στρες για τους Έλληνες αποτελούν το υψηλό κόστος στέγασης και οι χαμηλοί μισθοί.

Η έρευνα επικεντρώνεται στη σύγκριση πέντε βασικών οικονομικών δεικτών: τον μέσο ετήσιο μισθό, τη μέση ζητούμενη τιμή των οικιστικών ακινήτων, τα ζητούμενα ενοίκια (για διαμέρισμα με δύο κρεβατοκάμαρες στην πρωτεύουσα ή τη μεγαλύτερη πόλη κάθε χώρας), το μηνιαίο κόστος ζωής για τετραμελή οικογένεια και τα ποσοστά ανεργίας. Οι μισθοί έχουν τη μεγαλυτερη βαρύτητα (50% της βαθμολογίας), ενώ οι υπόλοιποι τέσσερις παράγοντες έχουν ισοδύναμη βαρύτητα (12,5% της βαθμολογίας).

Συνδυάζοντας τα παραπάνω στοιχεία, η έρευνα κατατάσσει τις  χώρες του ΟΟΣΑ σε μια κλίμακα από το 0 ως το 100. Όσο πιο υψηλή είναι η βαθμολογία τόσο καλύτερη είναι η «οικονομική υγεία» των νοικοκυριών. Όσο πιο χαμηλή είναι η βαθμολογία τόσο πιο έντονο είναι το οικονομικό άγχος και η πίεση.

Η Ελλάδα βαθμολογείται με 41.05, συγκεντρώνοντας  τη χαμηλότερη βαθμολογία ανάμεσα σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ. Μάλιστα, την τελευταία πενεταετία, η θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια κατάταξη επιδεινώνεται. Το 2021, ήταν η τρίτη πιο «αγχωμένη οικονομικά» χώρα, πίσω από την Κολομβία και την Κόστα Ρίκα. Το 2023 ανέβηκε στη δεύτερη θέση, ξεπερνώντας σε οικονομικό άγχος την Κολομβία! Το 2025, κατέλαβε την πρωτιά, με τους Έλληνες να πιέζονται ακόμα περισσότερο για να καλύψουν το κόστος ζωής.

Η ανάγκη για υγιέστερη γήρανση

Για να επιστρέψουμε στην πρόσφατη μελέτη για το οικονομικό άγχος και τις επιπτώσεις του στον ανθρώπινο εγκέφαλο, υπογραμμίζονται πως η πρόληψη της μετατροπής των οικονομικών δυσκολιών σε χρόνιο πρόβλημα θα μπορούσε να συμβάλλει στην προστασία από γνωστικές διαταραχές και νοσήματα που σχετίζονται με την ηλικία, όπως η άνοια.

Η άνοια αποτελεί ένα από τα κύρια προβλήματα υγείας παγκοσμίως, καθώς το 2019 έπληξε 57 εκατομμύρια άτομα, ενώ οι περιπτώσεις αναμένεται να τριπλασιαστούν σε πάνω από 150 εκατομμύρια έως το 2050.

Για το λόγο αυτό, η έρευνα επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην αναζήτηση «τροποποιήσιμων» παραγόντων – δηλαδή, παραγόντων που μπορούμε να αλλάξουμε για να επιβραδύνουμε τη γνωστική γήρανση και να προλάβουμε την εκδήλωση της νόσου.

Δεδομένου της τρέχουσας κρίσης του κόστους διαβίωσης, καθώς αριθμός – ρεκόρ νοικοκυριών αναφέρει οικονομικές δυσκολίες, οι συγγραφείς σημείωσαν ότι τα ευρήματα της μελέτης καταδεικνύουν περαιτέρω τη σημασία της στήριξης όσων βρίσκονται σε οικονομικά ευάλωτη θέση.

«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η στήριξη των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες και η μείωση της χρόνιας φτώχειας θα μπορούσαν επίσης να συμβάλλουν στην πρόληψη της γνωστικής παρακμής και των περιπτώσεων άνοιας στο μέλλον», τονίζει η Praveetha Patalay, βασική συγγραφέας της μελέτης.