«Δεν γεννήθηκα για να μικρύνω για να χωρέσω στις προσδοκίες των άλλων» - antilalospress.gr
Μοίρες
+19°C

«Δεν γεννήθηκα για να μικρύνω για να χωρέσω στις προσδοκίες των άλλων»

20 Νοεμβρίου 2026 -

Η Φωτεινή Κτιστάκη Μαρκουτσάκη μιλά για τη γυναικεία αυτονομία, τη δύναμη της προσωπικότητας, τα στερεότυπα και το δικαίωμα κάθε γυναίκας να διεκδικεί τη θέση της χωρίς ενοχές και χωρίς απολογίες.

«Η δυναμικότητα μιας γυναίκας δεν είναι ελάττωμα. Είναι η δύναμή της!»

Υπάρχουν γυναίκες που δεν επιλέγουν να χαμηλώσουν τη φωνή τους για να γίνουν αρεστές. Γυναίκες που δεν ζητούν άδεια για να ξεχωρίσουν, δεν απολογούνται για τις απόψεις τους και δεν διαπραγματεύονται την αξία τους προκειμένου να χωρέσουν στις προσδοκίες των άλλων. Γυναίκες που γνωρίζουν πως η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στην επιβολή, αλλά στην αυτογνωσία, στην αξιοπρέπεια και στην ελευθερία να παραμένεις ο εαυτός σου.

Μία από αυτές τις γυναίκες είναι η Φωτεινή Κτιστάκη Μαρκουτσάκη, η οποία μέσα από τη σημερινή συνέντευξη ανοίγει έναν ουσιαστικό διάλογο γύρω από τη γυναικεία δυναμικότητα, την αυτονομία, τα κοινωνικά στερεότυπα και τις προκαταλήψεις που εξακολουθούν να συνοδεύουν τις γυναίκες όταν τολμούν να διεκδικήσουν τη θέση που τους αξίζει.

Γιατί μια γυναίκα που ξέρει τι θέλει χαρακτηρίζεται συχνά δύσκολη; Γιατί η αποφασιστικότητα εκλαμβάνεται ως αλαζονεία και η αυτοπεποίθηση ως απειλή; Γιατί ακόμη και σήμερα μια γυναίκα καλείται πολλές φορές να αποδείξει ότι δικαιούται να έχει φωνή, άποψη και εξουσία πάνω στις επιλογές της;Με λόγο άμεσο, ξεκάθαρο και χωρίς διάθεση συμβιβασμού απέναντι σε παρωχημένες αντιλήψεις, η Φωτεινή Κτιστάκη Μαρκουτσάκη τοποθετείται απέναντι σε ζητήματα που αφορούν όχι μόνο τη γυναίκα, αλλά κάθε άνθρωπο που διεκδικεί το δικαίωμα να ζει με ελευθερία, ισότητα και σεβασμό.

Μια συνέντευξη για τη δύναμη να στέκεσαι όρθια, για το θάρρος να θέτεις όρια και για την επιλογή να μη μικραίνεις τον εαυτό σου προκειμένου να αισθανθούν οι άλλοι πιο άνετα.

Γιατί, τελικά, το ερώτημα δεν είναι αν μια γυναίκα πρέπει να είναι δυναμική. Είναι γιατί εξακολουθεί να χρειάζεται να απολογείται γι’ αυτό.

Η Φωτεινή Κτιστάκη Μαρκουτσάκη σε μια από καρδιάς συζήτηση:

  • Συχνά μια γυναίκα που γνωρίζει την αξία της, εκφράζει ελεύθερα τη γνώμη της και διεκδικεί τη θέση που της αναλογεί χαρακτηρίζεται δύσκολη, απόλυτη ή ακόμη και απειλητική. Γιατί πιστεύετε ότι η γυναικεία δυναμικότητα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως ελάττωμα αντί ως προτέρημα; Μήπως τελικά αυτό που ενοχλεί δεν είναι η δύναμή της, αλλά η αδυναμία των άλλων να τη διαχειριστούν;

«Θα έλεγα ότι, όπως αναφέρετε στο τίτλο αυτής της συζήτησής μας την θέση μου στο θέμα και ρητορική απορία συνάμα,  καθώς θεωρώ πως η δυναμικότητα μιας γυναίκας αποτελεί αναμφισβήτητα προτέρημα. Μια δυναμική γυναίκα γνωρίζει τι αντιπροσωπεύει, ξέρει ποια είναι και τολμά να παίρνει θέση για όσα πιστεύει. Δυστυχώς, σε μια ανταγωνιστική κοινωνία, αυτή η στάση δεν αντιμετωπίζεται πάντοτε με θαυμασμό. Αντίθετα, συχνά προκαλεί αντιδράσεις, επειδή κάποιοι τη βλέπουν ως απειλή.

Πιστεύω πως αυτό που ενοχλεί είναι συχνά η αδυναμία των άλλων να διαχειριστούν τη δύναμή της. Υπάρχει ένας ιδιαίτερος αέρας γύρω από μια ισχυρή γυναίκα, που είναι αναμφισβήτητα ελκυστικός, χωρίς βέβαια να έχει καμία σχέση με την εξωτερική εμφάνιση. Ξέρει ποια είναι, τι θέλει και δεν φοβάται να το διεκδικήσει. Έχει αυτονομία στη σκέψη και στη γνώμη της και δεν λειτουργεί κάτω από τις περιοριστικές πεποιθήσεις ή τις επιθυμίες κάποιου άλλου. Αυτό, όμως, μπορεί να προκαλέσει αμηχανία ή φόβο σε ανθρώπους που αισθάνονται ότι επισκιάζονται.»

  • Έχετε παρατηρήσει ότι η υποτίμηση μιας γυναίκας σε θέση ευθύνης δεν προέρχεται μόνο από άντρες, αλλά και από άλλες γυναίκες; Πώς εξηγείτε αυτή την έλλειψη αλληλεγγύης;

«Αυτό ακριβώς ήταν και το έναυσμα για τις σκέψεις μου. Έχω παρατηρήσει ανάρμοστες συμπεριφορές, σκηνές και εικόνες όχι μόνο από άντρες αλλά και από γυναίκες απέναντι σε γυναίκες που αναλαμβάνουν κάποια υπεύθυνη θέση. Είναι λυπηρό να βλέπουμε τέτοιες συμπεριφορές, γιατί θα περίμενε κανείς περισσότερη αλληλεγγύη, κατανόηση και αλληλοϋποστήριξη.

Δυστυχώς, άνθρωποι με παλιές πεποιθήσεις, ξεπερασμένα πρότυπα και αντιλήψεις που δεν έχουν επεξεργαστεί, προσπαθούν να επιβάλουν ανθυγιεινά σχήματα στους ανθρώπους με τους οποίους συναναστρέφονται και συνεργάζονται.»

  • Γιατί σε ορισμένα επαγγελματικά περιβάλλοντα η αποφασιστικότητα μιας γυναίκας εκλαμβάνεται ως αλαζονεία, ενώ τα ίδια χαρακτηριστικά σε έναν άντρα θεωρούνται ηγετικές ικανότητες; Υπάρχουν περιπτώσεις όπου αντί για ισότιμη συνεργασία επιδιώκεται η αποδυνάμωσή της;

«Συχνά η δυναμικότητα, η αποφασιστικότητα και η τολμηρότητα μιας γυναίκας παρερμηνεύονται και εκλαμβάνονται ως προσπάθεια προβολής. Αντί να αναγνωρίζεται η ικανότητά της να παίρνει πρωτοβουλίες και να αναλαμβάνει ευθύνες, κάποιοι θεωρούν ότι επιδιώκει να ξεχωρίσει ή να κυριαρχήσει. Κι όμως, θα μπορούσαν να τη βλέπουν ως μια ισότιμη συνεργάτιδα, με την οποία θα μοιράζονταν τις ευθύνες με ασφάλεια, χωρίς να αισθάνονται ότι απειλείται ο δικός τους ρόλος ή ότι θα χάσουν το φως της δόξας.

Δυστυχώς, αυτό συμβαίνει. Όταν χρειάζεται να συνεργαστούν με μια δυναμική γυναίκα, ορισμένοι φαίνεται να επιλέγουν όχι τη συνεργασία, αλλά την αντιπαράθεση. Στόχος τους γίνεται να τη σπάσουν, να την υποτιμήσουν και να την πατήσουν, αντί να αναγνωρίσουν τις δυνατότητές της. Είναι μια συμπεριφορά που αποκαλύπτει περισσότερο τις δικές τους ανασφάλειες παρά οποιαδήποτε αδυναμία της γυναίκας.»

  • Πόσο βαθιά εξακολουθούν να μας επηρεάζουν οι παλιές κοινωνικές αντιλήψεις, τα οικογενειακά πρότυπα και τα στερεότυπα που θέλουν τη γυναίκα πιο υποχωρητική και λιγότερο διεκδικητική;

«Πιστεύω ότι οι παλιές πεποιθήσεις και τα μοτίβα που κληρονομούμε από το οικογενειακό και κοινωνικό μας περιβάλλον εξακολουθούν να επηρεάζουν σημαντικά τη συμπεριφορά μας. Πολλοί άνθρωποι λειτουργούν μέσα από απαρχαιωμένα πρότυπα, τα οποία δεν τους αντιπροσωπεύουν πλέον, αλλά εξακολουθούν να προσπαθούν να τα επιβάλλουν στους άλλους με το «έτσι το θέλω». Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε αυτά τα σχήματα και να απελευθερωθούμε από όσα περιορίζουν την προσωπική μας εξέλιξη.»

  • Μια γυναίκα που θέτει όρια, δεν ανέχεται τοξικές συμπεριφορές και δεν εξαρτάται από την επιβεβαίωση των άλλων συχνά χαρακτηρίζεται δύσκολη. Πού βρίσκεται η ουσία της ανεξαρτησίας της και ποιο είναι το τίμημα που ενδεχομένως πληρώνει;

«Μια δυναμική γυναίκα θέτει τους δικούς της κανόνες, ισορροπεί ανάμεσα στην επαγγελματική επιτυχία και την προσωπική της εξέλιξη, χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να απολογείται σε κανέναν. Πατάει στα πόδια της, παίρνει αποφάσεις μόνη της και δεν εξαρτάται από την επιβεβαίωση των άλλων. Γνωρίζει τι δεν πρέπει να ανέχεται σε μια σχέση και δεν συμβιβάζεται με τοξικές καταστάσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι επιδιώκει να εξουσιάζει. Αντίθετα, προσφέρει αντί να επιβάλλεται.

Βεβαίως και υπάρχει κόστος, πολλές φορές μάλιστα σημαντικό. Μια γυναίκα που επιλέγει να είναι αυτόνομη, να εκφράζεται ελεύθερα και να μην υποχωρεί σε όσα αντιβαίνουν στις αξίες της, συχνά έρχεται αντιμέτωπη με αντιδράσεις, αμφισβήτηση και υποτίμηση. Κι ενώ η δυναμικότητά της θα έπρεπε να αναγνωρίζεται ως προσόν, αρκετές φορές αντιμετωπίζεται ως ελάττωμα. Ωστόσο, θεωρώ πως καμία γυναίκα δεν πρέπει να εγκαταλείπει την προσωπικότητά της για να γίνει αποδεκτή.»

  • Η Μαλάλα Γιουσαφζάι έγινε παγκόσμιο σύμβολο του αγώνα για την εκπαίδευση των κοριτσιών, ενώ η πριγκίπισσα Νταϊάνα εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για πολλές γυναίκες. Τι μήνυμα μας μεταφέρουν οι δικές τους διαδρομές;

«Ο αγώνας της Μαλάλα για τα δικαιώματα των κοριτσιών και την εκπαίδευση είναι πραγματικά εντυπωσιακός. Είναι ακτιβίστρια για την εκπαίδευση στο Πακιστάν και η νεότερη κάτοχος του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης. Μέσα από τη δική της ιστορία μάς μιλά για το πιο δυνατό όπλο που διαθέτουμε και ίσως δεν έχουμε ακόμη όλες συνειδητοποιήσει: τη δύναμη της φωνής μας. Μας δείχνει ότι ακόμη και μία φωνή μπορεί να γίνει αφετηρία για μεγάλες αλλαγές.

Η πριγκίπισσα Νταϊάνα, παρόλο που έφυγε τόσο νωρίς, είχε σύγχρονες απόψεις για τη ζωή και τη γυναικεία δύναμη. Τόλμησε να εκφράσει μια διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο της γυναίκας και να αμφισβητήσει καθιερωμένα πρότυπα. Πιστεύω ότι γνώριζε πως οι δυναμικές γυναίκες συχνά προκαλούν φόβο και αντιδράσεις. Η δύναμη ενός ανθρώπου, πόσο μάλλον μιας γυναίκας, μπορεί να είναι απειλητική για όσους δεν είναι έτοιμοι να την αποδεχθούν. Ίσως, βαθιά μέσα μας, γνωρίζουμε ότι η δύναμή μας είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή που νομίζουμε ότι δείχνουμε.»

  • Υπάρχουν άντρες που όχι μόνο δεν φοβούνται τις δυναμικές γυναίκες, αλλά τις θαυμάζουν. Ποια χαρακτηριστικά διαθέτει ένας άντρας που μπορεί πραγματικά να σταθεί δίπλα σε μια ισχυρή γυναίκα; Μπορεί μια σχέση να είναι ισορροπημένη όταν ο ένας αισθάνεται την ανάγκη να υπερισχύει;

«Φυσικά και υπάρχουν. Υπάρχουν άντρες με αυτοπεποίθηση, ωριμότητα και ισχυρή προσωπικότητα, που τους αρέσουν οι δυναμικές γυναίκες, γιατί δεν αισθάνονται ότι απειλείται ο εγωισμός τους. Είναι άνθρωποι αυτοδημιούργητοι και αυτοεξελισσόμενοι, που επιθυμούν μια σχέση ισότιμη, βασισμένη στον αμοιβαίο σεβασμό, την ειλικρίνεια, την εμπιστοσύνη και την πνευματική επικοινωνία. Δεν φοβούνται την κριτική, ούτε τη διαφωνία, γιατί αντιλαμβάνονται ότι η διαφορετική άποψη δεν αποτελεί απειλή, αλλά ευκαιρία εξέλιξης.

Δεν πιστεύω ότι μπορεί να υπάρξει ουσιαστική ισορροπία όταν κάποιος αισθάνεται διαρκώς την ανάγκη να κυριαρχεί. Μια υγιής σχέση δεν βασίζεται στον ανταγωνισμό, αλλά στη συντροφικότητα και στην αμοιβαία αποδοχή. Δύο άνθρωποι μπορούν να έχουν ισχυρές προσωπικότητες, διαφορετικές απόψεις και ανεξάρτητη σκέψη, χωρίς αυτό να απειλεί τη σχέση τους. Αντίθετα, όταν υπάρχει σεβασμός, εμπιστοσύνη και πνευματική επικοινωνία, η διαφορετικότητα γίνεται πλεονέκτημα.»

  • Γιατί μια ισχυρή γυναίκα, αντί να εμπνέει θαυμασμό, συχνά γίνεται στόχος υποτίμησης;

«Είναι πραγματικά κρίμα, γιατί μια δυναμική γυναίκα θα έπρεπε να προκαλεί αισθήματα θαυμασμού και να αποτελεί πηγή έμπνευσης και παρακίνησης. Ωστόσο, κάποιοι τη βλέπουν ως απειλή, επειδή αισθάνονται ότι δεν μπορούν να συγκριθούν μαζί της. Σύμφωνα με κοινωνικές αναλύσεις και ψυχολογικές προσεγγίσεις, η έντονη αυτάρκεια μπορεί να τρομάξει ή να απωθήσει ανθρώπους που αισθάνονται ότι επισκιάζονται. Το πρόβλημα, επομένως, δεν βρίσκεται απαραίτητα στη δυναμική της γυναίκας, αλλά στον τρόπο με τον οποίο οι άλλοι αντιλαμβάνονται τη δική τους θέση απέναντί της.»

  • Τελικά, μήπως η πραγματική δύναμη μιας γυναίκας δεν βρίσκεται στο να επιβάλλεται στους άλλους, αλλά στο να μην επιτρέπει σε κανέναν να της στερήσει την αυτονομία και την αξιοπρέπειά της;

«Ακριβώς. Η πραγματική δύναμη δεν βρίσκεται στην εξουσία πάνω στους άλλους, αλλά στην αυτονομία, στην αυτογνωσία και στην ικανότητα να στέκεσαι σταθερά στις αξίες σου. Μια δυναμική γυναίκα δεν χρειάζεται να εξουσιάζει, να επιβάλλεται ή να μειώνει κανέναν. Ξέρει ποια είναι, τι αξίζει και τι δεν πρόκειται να ανεχθεί. Η δύναμή της βρίσκεται στο ότι μπορεί να παραμένει ο εαυτός της, ακόμη κι όταν οι άλλοι δυσκολεύονται να το αποδεχθούν.»

  • Αν μπορούσατε να απευθύνετε ένα μήνυμα σε όλες τις γυναίκες που έχουν μάθει να χαμηλώνουν τη φωνή τους, να κρύβουν τις ικανότητές τους ή να απολογούνται για τη δυναμικότητά τους, τι θα θέλατε να τους πείτε;

«Θα ήθελα να τους πω να μη φοβούνται τη δύναμή τους και να μη νιώθουν ενοχές επειδή είναι δυναμικές, αποφασιστικές και ανεξάρτητες. Να μη μικραίνουν τον εαυτό τους για να χωρέσουν στις προσδοκίες των άλλων. Να πιστεύουν στη φωνή τους, στις δυνατότητές τους και να διεκδικούν όσα τους αξίζουν. Γιατί η γυναικεία δυναμικότητα δεν είναι ελάττωμα που χρειάζεται διόρθωση. Είναι ένα πολύτιμο χαρακτηριστικό που πρέπει να αναγνωρίζεται και να γίνεται σεβαστό.

Η δύναμη δεν ζητά την αποδοχή. Απαιτεί τον σεβασμό.»

Κάθε συζήτηση για τη γυναικεία δυναμικότητα είναι, στην ουσία της, μια συζήτηση για την ελευθερία. Την ελευθερία μιας γυναίκας να σκέφτεται, να αποφασίζει, να διεκδικεί, να ηγείται, να αγαπά και να επιλέγει τη ζωή της χωρίς να εγκλωβίζεται σε ρόλους που άλλοι έχουν προκαθορίσει για εκείνη.

Η Φωτεινή Κτιστάκη Μαρκουτσάκη, μέσα από τις τοποθετήσεις της, αναδεικνύει μια σημαντική αλήθεια: η γυναικεία δύναμη δεν χρειάζεται να αποδεικνύεται μέσα από συγκρούσεις ούτε να μετριέται με όρους κυριαρχίας. Φαίνεται στην αυτοπεποίθηση, στην αυτονομία, στην αξιοπρέπεια, στην ικανότητα να λες «όχι» όταν χρειάζεται και να συνεχίζεις να προχωράς ακόμη κι όταν οι αντιδράσεις γύρω σου προσπαθούν να σε αποθαρρύνουν.

Ίσως, μάλιστα, η μεγαλύτερη πρόκληση της εποχής μας να μην είναι να μάθουν οι γυναίκες να γίνονται ακόμη πιο δυνατές, αλλά να μάθει η κοινωνία να αποδέχεται τη δύναμή τους χωρίς να αισθάνεται την ανάγκη να την αμφισβητεί, να την περιορίζει ή να την τιμωρεί.Γιατί η ισότητα δεν σημαίνει να έχει μια γυναίκα το δικαίωμα να ξεχωρίζει μόνο όταν δεν ενοχλεί. Σημαίνει να μπορεί να είναι ο εαυτός της, να καταλαμβάνει τον χώρο που της αναλογεί και να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο σεβασμό που απαιτείται για κάθε άνθρωπο.

Ας κρατήσουμε, λοιπόν, το ουσιαστικό μήνυμα αυτής της συζήτησης: καμία γυναίκα δεν χρειάζεται να αποδυναμώσει την προσωπικότητά της για να γίνει αποδεκτή, ούτε να κρύψει τις ικανότητές της για να μην επισκιάσει κανέναν.

«Μια δυναμική γυναίκα δεν απειλεί κανέναν. Απλώς δεν επιτρέπει σε κανέναν να την περιορίζει.»

 

 

Εύα Καπελλάκη Κοντού [Εκπαιδευτικός, αρθρογράφος & ραδιοφωνική παραγωγός]