Τι προκύπτει από τις Πανελλαδικές της προηγούμενης χρονιάς: Πόσες θέσεις έμειναν κενές στα ΑΕΙ λόγω ΕΒΕ, δείτε πίνακες
Στις περσινές Πανελλαδικές, έμειναν κενές 10.628 θέσεις σε 145 τμήματα ΑΕΙ. Οι 9.078 κενές θέσεις συνδέονται άμεσα με την ΕΒΕ ενώ 124 από τα 145 τμήματα «κόπηκαν» ουσιαστικά από την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής.
Ουσιαστικά, το 17% των διαθέσιμων θέσεων έμεινε αδιάθετο, ενώ το 85,4% των κενών θέσεων αποδίδεται στην εφαρμογή της ΕΒΕ.
Αυτά είναι με μία ματιά τα δεδομένα των Πανελλαδικών του 2025, μένει να φανεί εάν και φέτος θα προκύψει ανάλογη εικόνα.
Πιο αναλυτικά, εννέα στις δέκα κενές θέσεις που άφησαν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις της περασμένης χρονιάς, 2025, δεν οφείλονται στη χαμηλή ζήτηση των σχολών ή στη δημογραφική κρίση. Σύμφωνα με ανάλυση των στοιχείων των βάσεων εισαγωγής, ο καθοριστικός παράγοντας είναι η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ), η οποία φαίνεται να λειτούργησε ως βασικός μηχανισμός αποκλεισμού για 9.078 από τις συνολικά 10.628 αδιάθετες θέσεις στα ελληνικά πανεπιστήμια.
Η δημόσια συζήτηση μετά την ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στα πανεπιστήμια κινείται σχεδόν κάθε χρόνο στους ίδιους άξονες: δημογραφική συρρίκνωση, εγκατάλειψη της περιφέρειας, χαμηλή ελκυστικότητα ορισμένων σχολών και προτίμηση των υποψηφίων για Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
«Τα στοιχεία των Πανελλαδικών Εξετάσεων του 2025, όμως, δείχνουν ότι η πραγματική αιτία πίσω από τη συντριπτική πλειονότητα των κενών θέσεων είναι διαφορετική. Και έχει όνομα: Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ)», αρχίζει να λέει στο protothema.gr ο κ.. Γιάννης Ζαμπέλης, μαθηματικός με πολυετή εκπαιδευτική εμπειρία και δημιουργός του εκπαιδευτικού ιστότοπου PaideiaNet.com, ο οποίος ειδικεύεται στην ανάλυση των Πανελλαδικών Εξετάσεων και των βάσεων εισαγωγής.
Σύμφωνα με τον ίδιο, «η ανάλυση των αποτελεσμάτων αποκαλύπτει ότι 9.078 από τις συνολικά 10.628 κενές θέσεις, δηλαδή σχεδόν εννέα στις δέκα, θα μπορούσαν να είχαν καλυφθεί εάν το όριο της ΕΒΕ ήταν χαμηλότερο. Πρόκειται για ένα εύρημα, που μετατοπίζει το επίκεντρο της συζήτησης από τη ζήτηση των σχολών στον ίδιο τον μηχανισμό εισαγωγής».
Ένα ιστορικά υψηλό ποσοστό κενών
Οι Πανελλαδικές του 2025 άφησαν 10.628 αδιάθετες θέσεις σε 145 πανεπιστημιακά τμήματα, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 17% των διαθέσιμων θέσεων μετά τις μεταφορές. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες καταγραφές κενών της τελευταίας δεκαετίας.
Η κυρίαρχη εξήγηση ήταν, ότι οι υποψήφιοι δεν επιλέγουν σχολές της περιφέρειας ή συγκεκριμένα επιστημονικά αντικείμενα.
«Η μεθοδολογία ήταν απλή αλλά αποκαλυπτική. Για κάθε μία από τις 145 σχολές με κενές θέσεις συγκρίθηκαν τα μόρια του τελευταίου εισαχθέντα με την προβλεπόμενη ΕΒΕ του τμήματος. Όταν η διαφορά είναι μηδενική ή μικρότερη από 200 μόρια, είναι σαφές ότι ο τελευταίος επιτυχών εισήχθη ουσιαστικά πάνω στο κατώφλι της ΕΒΕ. Αυτό σημαίνει ότι, αν το όριο ήταν έστω και ελαφρώς χαμηλότερο, θα υπήρχαν επιπλέον εισακτέοι», υπογραμμίζει ο ειδικός για να προσθέσει το εξής ‘εντυπωσιακό’ αποτέλεσμα: «124 από τα 145 τμήματα εμφανίζουν αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό, ενώ οι συγκεκριμένες σχολές συγκεντρώνουν 9.078 από τις 10.628 κενές θέσεις. Με άλλα λόγια, περίπου το 85% των τμημάτων με κενές θέσεις επηρεάστηκε καθοριστικά από την ΕΒΕ».
Πού «χτυπά» περισσότερο η ΕΒΕ
Πού υπάρχει πραγματικά έλλειψη ζήτησης
Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις όπου η χαμηλή ζήτηση είναι πραγματική.
Μόλις 14 τμήματα εμφανίζουν τον τελευταίο εισαχθέντα να βρίσκεται περισσότερα από 800 μόρια πάνω από την ΕΒΕ, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και χωρίς την εφαρμογή της βάσης οι θέσεις θα παρέμεναν κενές. Αναλύοντας τα δεδομένα, ο κ.Ζαμπέλης επισημαίνει ότι τα συγκεκριμένα τμήματα αντιστοιχούν σε μόλις 1.093 κενές θέσεις, δηλαδή περίπου στο 10% του συνολικού προβλήματος, και αφορούν κυρίως ξενόγλωσσες φιλολογίες του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ, καθώς και τη Διοίκηση Τουρισμού του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Εκεί πράγματι παρατηρείται μειωμένο ενδιαφέρον των υποψηφίων.
Οι λίγες σχολές με πραγματική έλλειψη ζήτησης είναι κυρίως Ξενόγλωσσες Φιλολογίες και η Διοίκηση Τουρισμού ΠΑΔΑ.
Ενδεικτικά παραδείγματα
Η περιφέρεια πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα
Η γεωγραφική κατανομή των στοιχείων είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική. Στην έρευνα του ειδικού, αποτυπώνεται ότι στις μεσαίες πανεπιστημιουπόλεις – όπως η Πάτρα, τα Ιωάννινα, το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, ο Βόλος, η Λάρισα, η Ξάνθη, η Κομοτηνή, η Αλεξανδρούπολη και τα Χανιά – το 94,8% των κενών θέσεων σχετίζεται άμεσα με την ΕΒΕ.
Την ίδια στιγμή, στα πιο απομακρυσμένα τμήματα της χώρας – όπως στη Σάμο, τη Φλώρινα, τα Γρεβενά, τη Δράμα, το Καρπενήσι και τη Σπάρτη – το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 92,4%. Αντίθετα, στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη το ποσοστό περιορίζεται στο 70,1%, καθώς εκεί συγκεντρώνονται και οι λίγες σχολές, που αντιμετωπίζουν πραγματικό πρόβλημα ζήτησης.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: η ΕΒΕ λειτουργεί δυσανάλογα εις βάρος των περιφερειακών πανεπιστημίων.
Όταν ο υποψήφιος θέλει αλλά δεν μπορεί
Η ανάλυση ανατρέπει και ένα ακόμη διαδεδομένο επιχείρημα.
Δεν ισχύει απαραίτητα ότι οι μαθητές δεν επιθυμούν να σπουδάσουν στην περιφέρεια.
Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν υποψήφιοι που δηλώνουν τις συγκεκριμένες σχολές, όμως αποκλείονται επειδή δεν ξεπερνούν το πανελλαδικά υπολογιζόμενο όριο της ΕΒΕ.
Έτσι προκύπτουν εικόνες όπως:
• 108 κενές θέσεις στη Φιλοσοφική Ρεθύμνου,
• 144 στα Μαθηματικά Σάμου,
• 361 στη Σχολή Μηχανικών της Ακαδημίας Εμπορικού Ναυτικού,
• δεκάδες ακόμη κενές θέσεις σε τμήματα που θα μπορούσαν να λειτουργούν με πολύ μεγαλύτερο αριθμό φοιτητών.
«Η ΕΒΕ σχεδιάστηκε για ποιότητα. Μήπως όμως λειτουργεί ως μηχανισμός αποκλεισμού;», διερωτάται ο εκπαιδευτικός αναλυτής.
Πράγματι, η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής θεσπίστηκε με στόχο να αποτρέψει την εισαγωγή υποψηφίων με εξαιρετικά χαμηλές επιδόσεις. Η φιλοσοφία αυτή δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί. Ωστόσο, η εφαρμογή της δημιουργεί διαφορετικά αποτελέσματα από εκείνα που επιδίωκε ο νομοθέτης.
«Ο ίδιος μηχανισμός εφαρμόζεται τόσο σε μία Ιατρική Σχολή όσο και σε ένα περιφερειακό τμήμα με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά, αφού βασίζεται στον ίδιο συντελεστή (0,80 έως 1,20) επί του πανελλαδικού μέσου όρου του επιστημονικού πεδίου. Έτσι, η ΕΒΕ δεν αξιολογεί τις πραγματικές ανάγκες κάθε τμήματος ούτε τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Λειτουργεί ως ένας ενιαίος μαθηματικός κανόνας που παράγει άνισα αποτελέσματα».
Ούτε οι σχολές υψηλής ζήτησης μένουν ανεπηρέαστες
Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο την περιφέρεια. Σε τμήματα που εφαρμόζουν τον ανώτερο συντελεστή ΕΒΕ (1,20), όπως η Φυσική του ΕΚΠΑ, τα Μαθηματικά Αθηνών και η Επιστήμη Φυτικής Παραγωγής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, το απαιτούμενο όριο προσεγγίζει τα 14.700 μόρια. Αποτέλεσμα είναι να αποκλείονται υποψήφιοι με συνολικά υψηλές επιδόσεις, επειδή υστέρησαν σε ένα μόνο εξεταζόμενο μάθημα.
Έτσι, ακόμη και δημοφιλή τμήματα εμφανίζουν σημαντικό αριθμό κενών θέσεων. Ενδεικτικά,
• 99 στη Φυσική του ΕΚΠΑ,
• 103 στα Μαθηματικά Αθηνών,
• 172 στην Επιστήμη Φυτικής Παραγωγής.
Μια συζήτηση που πρέπει να ανοίξει
Τα αριθμητικά δεδομένα οδηγούν σε ένα κρίσιμο συμπέρασμα: η σημερινή μορφή της ΕΒΕ δεν λειτουργεί μόνο ως ελάχιστο ποιοτικό φίλτρο. Λειτουργεί ταυτόχρονα ως ένας ενιαίος μηχανισμός αποκλεισμού, που επηρεάζει διαφορετικά τις σχολές ανάλογα με τη γεωγραφική τους θέση και το γνωστικό τους αντικείμενο.
Όπως σημειώνει ο κ.Ζαμπέλης, «η επανεξέταση του θεσμού θα μπορούσε να κινηθεί σε δύο κατευθύνσεις: να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στον συντελεστή της ΕΒΕ, ιδιαίτερα για περιφερειακά ή χαμηλής ζήτησης τμήματα καθώς και να επανασχεδιαστεί ο τρόπος υπολογισμού της, ώστε να λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε σχολής και όχι αποκλειστικά τον πανελλαδικό μέσο όρο του επιστημονικού πεδίου».
Οι 10.628 κενές θέσεις του 2025 δεν πρόκειται να αναπληρωθούν. Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν υπήρχαν διαθέσιμες θέσεις, αλλά γιατί παρέμειναν άδειες.
Και σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η απάντηση βρίσκεται λιγότερο στη διάθεση των υποψηφίων να σπουδάσουν και περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται σήμερα η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, αφού 9 στις 10 κενές θέσεις δεν οφείλονται στην έλλειψη ενδιαφέροντος των υποψηφίων. Για το λόγο αυτό, μία μικρή μείωση της ΕΒΕ θα επέτρεπε την κάλυψη χιλιάδων θέσεων χωρίς αλλαγή στον αριθμό εισακτέων.
Πηγή: protothema.gr
