Η πρόταση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη για τετραήμερη εργασία, χωρίς μείωση αποδοχών δεν έτυχε θερμής υποδοχής.
Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως χαρακτήρισε την πρόταση «επικίνδυνη, ατεκμηρίωτη και ανησυχητική». Προειδοποίησε ότι θα οδηγήσει, με μαθηματική ακρίβεια, χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε λουκέτο και χιλιάδες εργαζόμενους στην ανεργία. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έκανε λόγο για «επιπόλαιη, πρόχειρη και λαϊκίστικη πρόταση», που αν εφαρμοζόταν «θα τίναζε στον αέρα την ελληνική αγορά εργασίας». Μάλιστα, η κυβέρνηση επιμένει ότι η τετραήμερη εργασία εφαρμόζεται ήδη, αναφερόμενη στη διευθέτηση ωραρίου, με 10ωρα, 12ωρα ακόμα και 13ωρα.
Ο αντίλογος στην τετραήμερη εργασία
Οι διευκρινίσεις του ΠΑΣΟΚ, ότι η πρόταση αφορά πιλοτική εφαρμογή 35ωρου ή 32ωρου, αρχικά σε επιχειρήσεις άνω των 20 ατόμων και για θέσεις έντασης διάνοιας και όχι έντασης εργασίας, δεν έκαμψαν τις αντιρρήσεις. Η μόνιμη επωδός είναι ότι πάνω από το 90% των ελληνικών επιχειρήσεων δεν είναι απλώς μικρομεσαίες, αλλά μικρές και πολύ μικρές, απασχολώντας το πολύ 10 εργαζόμενους. Η δε δομή της ελληνικής οικονομίας βασίζεται κυρίως σε δραστηριότητες έντασης εργασίας (εμπόριο, εστίαση, καταλύματα), χαμηλής παραγωγικότητας και με έντονη εποχικότητα.
Η μείωση των ωρών εργασίας σε αυτούς τους τομείς, μάλιστα σε μια περίοδο που υπάρχουν ελλείψεις προσωπικού, θα είχε τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, υποστήριξαν σχεδόν σύσσωμοι οι εργοδοτικοί-επαγγελματικοί φορείς.
Αρνητικοί οι επαγγελματικοί φορείς
Τα πυρά δεν ήρθαν μόνο εκ δεξιών, αλλά και εξ ευωνύμων. Ο «γαλάζιος» Γιάννης Μπρατάκος, νυν πρόεδρος του Εμπορικού Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών και πρώην γενικός διευθυντής της ΝΔ, ξεκαθάρισε ότι προς το παρόν δεν μπορεί να ανοίξει η συζήτηση περί μείωσης του χρόνου εργασίας με ρεαλιστικούς όρους, γιατί θα υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα. Ο πρόδερος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, που βρίσκεται πιο κοντά στην κεντροαριστερά, μίλησε για μια «καλή ιδέα, που όμως δεν έχει πρακτική εφαρμογή», στη σημερινή ελληνική πραγματικότητα. Βέβαια στην επίσημη ανακοίνωση του ΕΕΑ, διευκρίνισε ότι οφείλει να προηγηθεί διάλογος με τους εμπλεκόμενους φορείς και τεκμηριωμένες μελέτες.
Σε παρόμοιο κλίμα κινήθηκε η τοποθέτηση της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας, που εκπροσωπεί τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών, που εκπροσωπεί και μεγάλες επιχειρήσεις, προς το παρόν δεν έχει σχολιάσει τις προτάσεις Ανδρουλάκη.
Δεν έχει δείξει τα χαρτιά του ο ΣΕΒ
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος αναμένεται να τοποθετηθεί σε προγραμματισμένη συνέντευξη τύπου με κεντρικό θέμα την αύξηση της παραγωγικότητας. Ο ίδιος έχει επανειλημμένα τονίσει ότι το θέμα δεν είναι να δουλεύουμε περισσότερες ώρες αλλά να δουλεύουμε καλύτερα και πιο αποτελεσματικά, μέσω αύξησης των επενδύσεων και της καινοτομίας. Ωστόσο, ο νόμος για το 13ωρο και το ξεχείλωμα του εργάσιμου χρόνου που βαφτίζεται «διευθέτηση ωραρίου», έχει χαρακτηριστεί από τα σωματεία εργαζομένων ως «παραγγελία και απαίτηση του ΣΕΒ».
Κι όμως, η τετραήμερη εργασία «δουλεύει»
Ακόμα και όσοι απορρίπτουν ως ανεδαφική και πρόωρη τη συζήτηση για την τετραήμερη εργασία στην Ελλάδα, παραδέχονται ότι το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται – και μάλιστα με επιτυχία – σε πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης. Η διαφορά, τονίζουν, είναι ότι εμείς «δεν είμαστε έτοιμοι», αφού υστερούμε σε αυτοματοποίηση, παραγωγικότητα, οικονομίες κλίμακας κλπ.
Ακόμα και αν η πρόταση Ανδρουλάκη έγινε χωρίς προετοιμασία, σε μια περίοδο υποχώρησης των εργασιακών δικαιωμάτων, όπου ακόμα και το οχτάωρο-πενθήμερο φαντάζει προνόμιο, η Πανδώρα έχει βγει από το κουτί.
Η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Έχει αποδειχθεί, σε πλήθος μελετών, ότι η μείωση του χρόνου εργασίας, χωρίς μείωση αποδοχών, μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο, όχι μόνο στην υγεία των εργαζομένων, αλλά και στην παραγωγικότητα, την εργασιακή δέσμευση, την κοινωνική συνοχή και κατ’ επέκταση στην οικονομία.
Το αίτημα για μείωση του εργάσιμου χρόνου επανέρχεται δριμύτερα στο δημόσιο διάλογο, εξαιτίας και των τεχνολογικών εξελίξεων, στην αυτοματοποίηση και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στους χώρους δουλειάς.
Μήπως η τετραήμερη εργασία είναι το μέλλον;
Η τετραήμερη εργασία, δεν θα καθιερωθεί από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που ζούμε και δουλεύουμε, επιμένει νέα ανάλυση στον επιστημονικό-δημοσιογραφικό ιστότοπο The Conversation.
Μας θυμίζει ότι πριν από έναν αιώνα, ο βιομήχανος Χένρι Φορντ προχώρησε σε μια ριζοσπαστική για την εποχή κίνηση. Καθιέρωσε το πενθήμερο σύστημα εργασίας. Η πρόβλεψή του ότι το «ελεύθερο Σαββατοκύριακο» θα αύξανε την παραγωγικότητα αποδείχθηκε ορθή, αναδιαμορφώνοντας πλήρως τη σύγχρονη κοινωνία.
Σήμερα, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη μετασχηματίζει την αγορά εργασίας και πληθαίνουν οι ανησυχίες για την ασφάλεια των θέσεων απασχόλησης, το ερώτημα τίθεται νέο τρόπο: Μήπως η μείωση του εργάσιμου χρόνου, μπορεί να βοηθήσει τις κοινωνίες να προσαρμοστούν στις τεκτονικές αλλαγές της εποχής μας;
Τα διαθέσιμα δεδομένα, μας δείχνουν ότι η τετραήμερη εργασία μπορεί πράγματι να αποδειχθεί ωφέλιμη, αλλά όχι με τον απλουστευμένο τρόπο που συνήθως παρουσιάζεται. Δεν πρέπει να την αντιμετωπίζουμε ως ένα εργασιακό προνόμιο, για λίγους κι εκλεκτούς «εργάτες της σκέψης». Είναι ένα δυνητικό εργαλείο για τη βελτίωση της ευημερίας, τη στήριξη των οικογενειών, για να ξανασκεφτούμε πώς κατανέμεται συνολικά η εργασία στην κοινωνία.
Μείωση εργάσιμου χρόνου
Πρόσφατη επιστημονική μελέτη για την υιοθέτηση της τετραήμερης εργασίας, σε πιλοτικά προγράμματα μεγάλης κλίμακας σε ευρωπαϊκές χώρες (Βρετανία, Πορτογαλία, Βέλγιο), καταγράφει σημαντικά οφέλη για τους εργαζόμενους αλλά και τις επιχειρήσεις. Οι εργαζόμενοι που δουλεύουν λιγότερες ώρες, κοιμούνται καλύτερα, ασκούνται περισσότερο, δουλεύουν με περισσότερη όρεξη, ενώ υπάρχουν ενδείξεις βελτίωσης τόσο για τη σωματική όσο και για την ψυχική υγεία.
Παράλληλα, οι επιχειρήσεις παρατηρούν μείωση των απουσιών, χαμηλότερο ρυθμό παραίτησης προσωπικού και ενίσχυση της εταιρικής τους εικόνας.
Η κοινωνική διάσταση
Ωστόσο, η σημαντικότερη διάσταση της τετραήμερης εργασίας δεν είναι οικονομική, αλλά κοινωνική. Ο χρόνος αποτελεί κοινωνικό πόρο. Οι εργαζόμενοι που κερδίζουν μια επιπλέον ημέρα ελευθερίας δεν αναπαύονται απλώς περισσότερο. Επενδύουν στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, συμμετέχουν σε κοινοτικές δράσεις και αφιερώνουν χρόνο στη φροντίδα του εαυτού τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ευρήματα για την ισότητα των φύλων, καθώς η μείωση του ωραρίου επιτρέπει στους πατέρες να συμμετέχουν ενεργά στη φροντίδα των παιδιών και στις οικιακές ευθύνες, θέτοντας τις βάσεις για έναν δικαιότερο καταμερισμό εργασίας στο σπίτι.
Προκλήσεις
Παρά τις προφανείς ευκαιρίες, υπάρχουν προκλήσεις, κυρίως σε κλάδους υπηρεσιών όπως η υγεία, η εστίαση και το λιανεμπόριο, όπου η εργασία συνδέεται άρρηκτα με τη φυσική παρουσία. Οι επικριτές του μοντέλου της τετραήμερης εργασίας φοβούνται την αύξηση των ανισοτήτων μεταξύ των υπαλλήλων γραφείου και των εργαζομένων της «πρώτης γραμμής». Εντούτοις, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτές οι δυσκολίες είναι ζητήματα σχεδιασμού και όχι αξεπέραστα εμπόδια. Η εφαρμογή ευέλικτων βαρδιών ή κλιμακωτών ωραρίων θα μπορούσε να αποτρέψει την επαγγελματική εξουθένωση (burnout) ειδικά στον τομέα της υγείας, βελτιώνοντας τελικά την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Σε μια εποχή όπου οι καρποί της αυξημένης παραγωγικότητας λόγω αυτοματισμού πρέπει να αναδιανεμηθούν δίκαια, η τετραήμερη εργασία προσφέρει έναν πιο άμεσο και κοινωνικά ενσωματωμένο δρόμο από άλλες προτάσεις, όπως το καθολικό βασικό εισόδημα. Έναν αιώνα μετά την καθιέρωση του πενθημέρου, το διακύβευμα δεν είναι πλέον αν έχουμε την οικονομική δυνατότητα να εργαζόμαστε λιγότερο, αλλά αν έχουμε την πολυτέλεια να μην το πράξουμε.
Πηγή in.gr
