Συνταξιούχοι με δουλειά: Πού στην Ευρώπη είναι περισσότεροι – Γιατί στην Ελλάδα είναι χαμηλό το ποσοστό;

Σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, το εισόδημα από τη σύνταξη είναι χαμηλότερο από τα εισοδήματα στα τέλη της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Στην ΕΕ, σύμφωνα με την Eurostat, ένα άτομο που κέρδιζε 100 ευρώ μεταξύ των ηλικιών 50 και 59 ετών θα λάμβανε 58 ευρώ ως εισόδημα από σύνταξη μεταξύ των ηλικιών 65 και 74 ετών το 2023.

Αυτό καθιστά δύσκολο για πολλούς ηλικιωμένους να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο μετά τη συνταξιοδότηση. Σχεδόν ένας στους έξι συνταξιούχους διατρέχει κίνδυνο φτώχειας στην ΕΕ.

Αρκετοί συνταξιούχοι συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότησή τους. Οι λόγοι ποικίλλουν. Ο κύριος λόγος είναι η απόλαυση της εργασίας και η διατήρηση της παραγωγικότητας (36,3%), αλλά και η οικονομική ανάγκη (28,6%) αποτελεί σημαντικό κίνητρο.

Σε ποιες χώρες, λοιπόν, οι συνταξιούχοι συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη λήψη της σύνταξης γήρατος; Και σε ποιες ευρωπαϊκές χώρες η οικονομική ανάγκη αποτελεί το σημαντικότερο κίνητρο;

Το 2023, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, το 12,9% των ατόμων στην ΕΕ συνέχισε να εργάζεται κατά τη διάρκεια των έξι μηνών που ακολούθησαν τη λήψη της πρώτης σύνταξης γήρατος.

Το ποσοστό αυτό παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη, κυμαινόμενο από 1,7% στη Ρουμανία έως 54,9% στην Εσθονία, σύμφωνα με την Eurostat.

Το ποσοστό όσων συνεχίζουν να εργάζονται υπερβαίνει επίσης τα δύο στα πέντε στη Λετονία (44,2%), τη Λιθουανία (43,7%) και τη Σουηδία (41,7%). Δύο άλλες σκανδιναβικές χώρες ακολουθούν αυτή την κορυφαία ομάδα, με την Κύπρο (29,7%) να βρίσκεται στη μέση: η Νορβηγία (37,7%) και η Φινλανδία (28,5%).

Εκτός από τη Ρουμανία (1,7%), το ποσοστό είναι σημαντικά χαμηλό στην Ελλάδα (4,2%), την Ισπανία (4,5%) και την Κροατία (5%).

Η Ελλάδα και η επίδραση της κρίσης

«Η Ελλάδα είχε στο παρελθόν μια πολύ αυστηρή στάση απέναντι στους εργαζόμενους συνταξιούχους. Αυτή η στάση, υπό την επίδραση της κρίσης, των περικοπών στις συντάξεις και της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, μαλάκωσε», δήλωσε ο καθηγητής Πλάτων Τίνιος από το Πανεπιστήμιο Πειραιά στο Euronews Business.

Πρόσθεσε ότι μια σημαντική αλλαγή πολιτικής το 2022 οδήγησε σε απότομη αύξηση των καταγεγραμμένων εργαζόμενων συνταξιούχων. Ωστόσο, η αύξηση αυτή δεν αποτυπώνεται στα στοιχεία, καθώς σημειώθηκε μετά το δεύτερο εξάμηνο του 2023.

Σε αρκετές χώρες, η οικονομική ανάγκη αποτελεί τον κύριο λόγο για τη συνέχιση της εργασίας. Μεταξύ όσων συνέχισαν να εργάζονται, το ποσοστό όσων επικαλούνται οικονομική ανάγκη κυμαίνεται από 9,4% στη Σουηδία έως 68,5% στην Κύπρο.

«Φυσικά, όπου οι άνθρωποι δηλώνουν ότι εργάζονται λόγω οικονομικής ανάγκης, αυτό σημαίνει ότι θεωρούν το εισόδημα από τη σύνταξή τους ανεπαρκές», δήλωσε η Δρ Όλγα Ραγιέβσκα από το Πανεπιστήμιο Stradins της Ρίγας στο Euronews Business.

«Το υψηλό ποσοστό αυτών των απαντήσεων υποδηλώνει ότι το συνταξιοδοτικό σύστημα στις αντίστοιχες χώρες είναι ανεπαρκές και δεν μπορεί να παρέχει επαρκές εισόδημα.»

Στη Ρουμανία (54,3%) και τη Βουλγαρία (53,6%), περισσότεροι από τους μισούς δήλωσαν ότι συνέχισαν να εργάζονται λόγω οικονομικής ανάγκης. Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει επίσης το ένα στα τρία στην Κροατία (48,2%), τη Λετονία (47,9%), την Πορτογαλία (39%), την Ουγγαρία (38,1%), τη Γαλλία (37,7%) και τη Γερμανία (35,8%).

Μεταξύ των τεσσάρων μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ, η Ισπανία παρουσιάζει το χαμηλότερο ποσοστό, στο 19,6%. Η Ιταλία (29,7%) βρίσκεται ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Στην ουρά της κατάταξης, η Νορβηγία (9,8%) ακολουθεί στενά τη Σουηδία (9,4%). Στην Τσεχία και το Λουξεμβούργο, το ποσοστό των συνταξιούχων που συνεχίζουν να εργάζονται λόγω οικονομικής ανάγκης παραμένει κάτω από το 15%.

Πόσοι συνταξιούχοι εργάζονται επειδή αναγκάζονται

Όταν το ποσοστό των συνταξιούχων που εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση συνδυάζεται με το ποσοστό εκείνων που αναφέρουν την οικονομική ανάγκη ως κύριο λόγο, προκύπτει το συνολικό ποσοστό των συνταξιούχων που εργάζονται λόγω οικονομικής ανάγκης.

Αυτό ανέρχεται σε 3,7% στην ΕΕ, κυμαινόμενο από 0,9% στη Ρουμανία έως 21,2% στη Λετονία σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η Κύπρος (20,3%) βρίσκεται επίσης πάνω από το ένα στα πέντε, ενώ η Εσθονία (17,3%) και η Λιθουανία (%) παρουσιάζουν διψήφια ποσοστά.

«Στις χώρες της Βαλτικής, ο πρωταρχικός παράγοντας είναι η οικονομική ανάγκη να συνεχίσουν να εργάζονται, καθώς οι συντάξεις σε αυτές τις χώρες είναι πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο», δήλωσε η Ραγιέβσκα.

«Όσο οι άνθρωποι είναι σε θέση να εργάζονται, συνεχίζουν να το κάνουν απλώς για να κερδίζουν αρκετά ώστε να έχουν ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο.»

Στη Βουλγαρία (8,9%), την Ουγγαρία (7,7%) και τη Σλοβακία (7,5%), τουλάχιστον το 7,5% του συνόλου των συνταξιούχων συνεχίζει να εργάζεται λόγω οικονομικής ανάγκης.

Μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, η Γερμανία έχει το υψηλότερο ποσοστό (4,5%), ενώ η Γαλλία (3,7%) βρίσκεται στο μέσο όρο της ΕΕ.

Η Ισπανία (1%) έχει το χαμηλότερο ποσοστό συνταξιούχων που εργάζονται λόγω οικονομικής ανάγκης. Η Ιταλία (2,8%) βρίσκεται επίσης κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Οι συνταξιούχοι είναι πιο υγιείς και πιο μορφωμένοι από ό,τι στο παρελθόν

Ο καθηγητής Κένε Χένκενς από το Ολλανδικό Διεπιστημονικό Δημογραφικό Ινστιτούτο (NIDI) σημείωσε ότι σε χώρες με χαμηλές συντάξεις, οι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να συνεχίσουν να εργάζονται. Ωστόσο, σε χώρες με καλές συντάξεις, παρατηρείται επίσης αύξηση της εργασίας μετά τη συνταξιοδότηση. Υπάρχουν αρκετοί σημαντικοί λόγοι για αυτό.

«Οι συνταξιούχοι είναι πιο υγιείς και έχουν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο από ό,τι στο παρελθόν και, ως εκ τούτου, έχουν ισχυρότερη σύνδεση με την αγορά εργασίας», δήλωσε στο Euronews Business.

«Από τα στοιχεία της Eurostat διαπιστώνεται ότι κάποιοι εργαζόμενοι συνταξιούχοι εργάζονται για ευχαρίστηση και κοινωνική ένταξη».

Μεταβαλλόμενες αντιλήψεις

Επεσήμανε ότι αυτή η εξέλιξη ενισχύεται από τις μεταβαλλόμενες αντιλήψεις σχετικά με την εργασία μετά τη συνταξιοδότηση εντός των επιχειρήσεων.

«Στην Ολλανδία, για παράδειγμα, παρατηρούμε σαφώς ότι οι εργοδότες υιοθετούν μια πιο θετική στάση όσον αφορά την απασχόληση εργαζομένων πέραν της ηλικίας συνταξιοδότησης. Αυτό σχετίζεται επίσης με τις δημογραφικές αλλαγές και τη διαρκή έλλειψη εργατικού δυναμικού. Οι συνταξιούχοι θεωρούνται ως μια πηγή πρόσθετης προσφοράς εργασίας», ανέφερε.

Πολλοί μπορεί να θέλουν να εργαστούν, αλλά δεν μπορούν να βρουν δουλειά

Ο Χένκενς προειδοποίησε ότι πολλοί συνταξιούχοι σε φτωχότερες χώρες μπορεί να θέλουν να εργαστούν, αλλά δεν μπορούν να βρουν απασχόληση. Τόνισε ότι, για τον λόγο αυτό, τα στοιχεία καλύπτουν μόνο όσους εργάζονται ήδη. Ο αριθμός των συνταξιούχων που βρίσκονται εκτός εργασίας παρά τη θέλησή τους μπορεί επίσης να διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Ο Τίνιο; σημείωσε επίσης ότι η δυνατότητα εργασίας των συνταξιούχων αποτελεί σημαντικό συστατικό μιας στρατηγικής «ενεργού γήρανσης», προσθέτοντας ευελιξία για να διευκολυνθεί η μετάβαση από την πλήρη απασχόληση στην πλήρη συνταξιοδότηση. Επιτρέπει επίσης στην κοινωνία να επωφεληθεί από τις δεξιότητες των ηλικιωμένων πολιτών, συμβάλλοντας παράλληλα στην κάλυψη των κενών στην αγορά εργασίας που προκαλούνται από δημογραφικούς παράγοντες.

Η οικονομική ανάγκη είναι μια σχετική έννοια

Ο καθηγητής Λόρι Λέπικ από το Πανεπιστήμιο του Ταλίν επισήμανε ότι η «οικονομική ανάγκη» είναι μια σχετική έννοια, η οποία δεν σχετίζεται απαραίτητα με το απόλυτο ύψος της δημόσιας σύνταξης.

Υπογράμμισε ότι, ενώ τα οικονομικά κίνητρα – η οικονομική ανάγκη ή η επιθυμία να συμπληρωθεί η δημόσια σύνταξη με εισόδημα από εργασία – αποτελούν σημαντικούς παράγοντες πίσω από το φαινόμενο των εργαζόμενων συνταξιούχων, η σχέση μεταξύ της επάρκειας της σύνταξης και της απασχόλησης στην ηλικία συνταξιοδότησης είναι κάπως πιο περίπλοκη.