Σύμφωνο Μετανάστευσης: Αθήνα και Βρυξέλλες ζητούν περισσότερες επιστροφές

Στο τελευταίο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, υπό κυπριακή Προεδρία στο Λουξεμβούργο, οι υπουργοί παρουσίασαν έναν απολογισμό της πορείας εφαρμογής του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που θα τεθεί σε εφαρμογή από τις 12 Ιουνίου.

Ανταπόκριση – Βρυξέλλες

Συζήτησαν δε, τα επόμενα βήματα με κεντρικό ζήτημα τους κόμβους επιστροφής σε τρίτες χώρες, που πλέον έχουν νομική βάση χάρη στον νέο Κανονισμό Επιστροφών.

Θάνος Πλεύρης: «Χωρίς επιστροφές το Σύμφωνο κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης τόνισε ότι «η επιτυχία του Συμφώνου εξαρτάται από την εντατικοποίηση και την αύξηση των επιστροφών των παράνομων μεταναστών στις χώρες καταγωγής τους ή σε τρίτες χώρες και όχι από τη μετακύλιση του προβλήματος στις χώρες της πρώτης γραμμής».

Ο Έλληνας υπουργός ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα ολοκληρώνει τις θεσμικές και επιχειρησιακές προετοιμασίες για να συμμορφωθεί έγκαιρα με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ωστόσο έκρουσε τον κώδωνα για τη βιωσιμότητα του όλου εγχειρήματος, αναφέροντας πως «ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου που δεν μπορεί να υλοποιήσει τις αποφάσεις επιστροφής παραμένει θεσμικό πλαίσιο χωρίς πρακτικό αντίκρισμα.»

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Πλεύρης αναφέρθηκε και στους λεγόμενους «return hubs» (κόμβους επιστροφής σε τρίτες χώρες) τους οποίους η Αθήνα βλέπει ως εργαλείο συμπληρωματικό, εφόσον υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή συμφωνία και σαφές νομικό πλαίσιο. Ο ίδιος ζήτησε επίσης επανεξέταση του πλαισίου προσωρινής προστασίας για Ουκρανούς άνδρες στρατεύσιμης ηλικίας, ενώ σύμφωνα με πηγές του υπουργείου τάχθηκε υπέρ του περιορισμού ή και κατάργησης του καθεστώτος προστασίας για μονήρεις νεαρούς άνδρες τρίτων χωρών που εισέρχονται παράτυπα στην ΕΕ.

Ο Κανονισμός Επιστροφών: «Το τελευταίο κομμάτι του παζλ»

Η πιο σημαντική εξέλιξη των τελευταίων ημερών ήταν η πολιτική συμφωνία που επετεύχθη τη Δευτέρα μεταξύ Κυπριακής Προεδρίας και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επί του νέου Κανονισμού Επιστροφών. Ο αναπληρωτής Υπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας της Κύπρου, Νικόλας Ιωαννίδης χαρακτήρισε τη συμφωνία «το τελευταίο κομμάτι μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης», ενώ ο επίτροπος Μπρούνερ μίλησε για «ένα σύστημα αυστηρό αλλά δίκαιο».

Ο νέος κανονισμός εισάγει σαφέστερες υποχρεώσεις για τους υπόχρεους επιστροφής, ισχυρότερο μηχανισμό συνεργασίας μεταξύ κρατών-μελών και αυστηρότερους κανόνες για άτομα που αποτελούν απειλή για την ασφάλεια. Ρυθμίζει επίσης για πρώτη φορά σε επίπεδο ΕΕ τη δυνατότητα δημιουργίας «return hubs» εκτός ευρωπαϊκού εδάφους, για την οποία η νομική βάση ήταν ως τώρα ανύπαρκτη.

Return hubs: Η νομική βάση υπάρχει πλέον, αλλά η μπάλα πάει στα κράτη-μέλη

Ερωτηθείς από δημοσιογράφο αν συμμερίζεται την αισιοδοξία Γερμανίας και Ολλανδίας για υπογραφή πολιτικών συμφωνιών με τρίτες χώρες ως τα τέλη του 2026, ο επίτροπος Μάγκνους Μπρούνερ απάντησε διπλωματικά: «Η δουλειά μας ήταν να δημιουργήσουμε τη νομική βάση. Αυτό κάναμε. Τώρα εναπόκειται στα κράτη-μέλη να διαπραγματευτούν με τρίτες χώρες. Δεν ξέρω αν θα λειτουργήσει. Να ρωτήσετε τους Ολλανδούς και τους Γερμανούς», είπε χαρακτηριστικά.

Η λογική των «return hubs» αντιμετωπίζει πολιτικές και νομικές αντιστάσεις, ιδίως όσον αφορά τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει ότι η ύπαρξη νομικής βάσης θα διευκολύνει τις διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες που ως τώρα αρνούνταν τέτοιες συμφωνίες ελλείψει κοινοτικού πλαισίου.

Σύστημα Εισόδου/Εξόδου: 90 εκατ. καταχωρίσεις, 38.000 αρνήσεις εισόδου

Ένα άλλο ορόσημο που ανέδειξε η σημερινή (04/06) συνεδρίαση ήταν η πλήρης λειτουργία του Συστήματος Εισόδου/Εξόδου (Entry/Exit System (EES)) από τις 10 Απριλίου 2026. Σύμφωνα με τον επίτροπο Μπρούνερ, το σύστημα έχει ήδη καταγράψει 90 εκατομμύρια διελεύσεις (δύο εκατομμύρια την εβδομάδα) ενώ έχει οδηγήσει σε περισσότερες από 38.000 αρνήσεις εισόδου σε άτομα με πλαστά έγγραφα, εκ των οποίων περίπου 1.000 εντοπίστηκαν ως απειλή για την ασφάλεια της ΕΕ.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης της Κύπρου, Κώστας Φιδιρής, υπογράμμισε ότι τρεις προτεραιότητες παραμένουν αναλλοίωτες για τον επόμενο κύκλο Schengen: η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης, η ενίσχυση των εξωτερικών συνόρων και η αύξηση της εσωτερικής ασφάλειας.

Κύπρος: «Είμαστε έτοιμοι για τη ζώνη Σένγκεν ως το τέλος του 2026»

Ο υπουργός Κώστας Φιδιρής εξέφρασε την αισιοδοξία πως η Κύπρος θα γίνει μέλος της ζώνης Σένγκεν ως το τέλος του 2026. «Πιστεύουμε ότι θα είμαστε πλήρες μέλος της ζώνης Schengen. Είχαμε 120 συστάσεις. Με τη βοήθεια της Επιτροπής καταβάλαμε τεράστια προσπάθεια», ανέφερε. Ο επίτροπος Μάγκνους Μπρούνερ επιβεβαίωσε ότι η σχετική έκθεση αξιολόγησης αναμένεται σύντομα, και υπογράμμισε πως η τελική απόφαση ανήκει στο Συμβούλιο.