Σε νέα κρίση τα σιτηρά – Φόβοι για νέο σοκ στην αγορά

Έντονη ανησυχία προκαλεί στις διεθνείς αγορές η κλιμάκωση των επιθέσεων σε πλοία, λιμάνια και τερματικούς σταθμούς στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς η διατάραξη των εξαγωγών στα σιτηρά από τη Ρωσία και την Ουκρανία ενδέχεται να οδηγήσει σε νέο σοκ στις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων.

Οι δύο χώρες συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους προμηθευτές σιταριού διεθνώς και καλύπτουν από κοινού περίπου το 30% της παγκόσμιας αγοράς. Η Ρωσία αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα σιτηρών στον κόσμο, ενώ η Ουκρανία καταλαμβάνει την πέμπτη θέση. Επομένως, οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της λειτουργίας των λιμανιών τους επηρεάζει άμεσα τη διαθεσιμότητα και τις τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων.

Οι ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών αυτόν τον μήνα έχουν μειωθεί κατά περίπου 75% σε σχέση με πέρυσι

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σιταριού αναφοράς έχουν ήδη κινηθεί κοντά σε υψηλά τριετίας, καθώς οι traders αντιδρούν στις αυξανόμενες διαταραχές στις εξαγωγικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων στο μεγαλύτερο λιμάνι της Ουκρανίας στον Δούναβη και στους τερματικούς σταθμούς της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα στο Νοβοροσίσκ τις τελευταίες δύο εβδομάδες.

Ο αντίκτυπος για τα σιτηρά

Όπως αναφέρουν αναλυτές, ο αντίκτυπος για την αγορά σιταριού θα είναι χειρότερος από ό,τι ήταν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ για το αργό πετρέλαιο. «Όσο περισσότερο συνεχιστεί αυτό, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι συνέπειες που θα δούμε», αναφέρουν χαρακτηριστικά στους FT, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν σημάδια αποκλιμάκωσης στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις οι διαταραχές στη λεκάνη της Μαύρης Θάλασσας και της θάλασσας του Αζόφ θα μπορούσαν να επηρεάσουν έως και 86 εκατ. τόνους εξαγωγών φέτος, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 17% του παγκόσμιου εμπορίου δημητριακών, σύμφωνα με την Oxford Economics, με 52 εκατομμύρια τόνους εξαγωγών της Ρωσίας και 34 εκατομμύρια τόνους εξαγωγών της Ουκρανίας να επηρεάζονται.

Συμβουλευτική εταιρεία SovEcon, μιας ερευνητικής εταιρείας που επικεντρώνεται στις αγροτικές αγορές της Μαύρης Θάλασσας, ανέφερε ότι εναλλακτικές διαδρομές για τις ουκρανικές εξαγωγές μέσω σιδηροδρόμων και του ποταμού Δούναβη θα αντικαταστήσουν μόνο περίπου 17 εκατομμύρια τόνους, ακόμη και αν διατεθεί πρόσθετη χωρητικότητα σε αυτές τις διαδρομές.

Δυσμενής συγκυρία

Η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα δυσμενής καθώς ο Αύγουστος αποτελεί περίοδο αιχμής για τη διάθεση της νέας σοδειάς. Η χειμερινή συγκομιδή σιταριού έχει προχωρήσει σημαντικά, όμως οι παραγωγοί και οι εμπορικές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να μεταφέρουν τα προϊόντα τους στα λιμάνια και να εξασφαλίσουν πλοία για τη διακίνησή τους.

Οι ουκρανικές εξαγωγές σιτηρών αυτόν τον μήνα έχουν μειωθεί κατά περίπου 75% σε σχέση με πέρυσι, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις οι ρωσικές αποστολές εκτιμάται ότι θα περιοριστούν στα 2,2 εκατ. τόνους, από περίπου 4,6 εκατομμύρια τόνους τον Αύγουστο του 2025, με το μεγαλύτερο μέρος των αποστολών να διακινείται μέσω διαδρομών εκτός της Θάλασσας του Αζόφ και της Μαύρης Θάλασσας.

Η δυνατότητα εξαγωγών από τα ρωσικά λιμάνια της περιοχής έχει περιοριστεί δραματικά, καθώς πολλοί βασικοί τερματικοί σταθμοί έχουν διακόψει τη λειτουργία τους.

Η πίεση στις αγορές για τα σιτηρά

Οι αυξανόμενες τιμές του σιταριού αυξάνουν την πίεση στα αγροτικά προϊόντα από την εκτεταμένη ξηρασία, τις διαταραχές λόγω του φαινομένου «Ελ Νίνιο» και τις ελλείψεις λιπασμάτων που προκύπτουν από τον πόλεμο στο Ιράν, εγείροντας φόβους ότι η τελευταία κλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ευρύτερη αύξηση των παγκόσμιων τιμών των τροφίμων.

Πάντως οι οικονομολόγοι αναμένουν ότι οι παγκόσμιες τιμές των τροφίμων θα αυξηθούν κατά 11,8% φέτος και 4,8% το 2027.

Οι τιμές των σιτηρών εκτοξεύτηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, αλλά μειώθηκαν μετά από μια πρωτοβουλία για τα σιτηρά στη Μαύρη Θάλασσα, η οποία διεξήχθη με τη μεσολάβηση του ΟΗΕ, η οποία επέτρεψε την ελεύθερη διέλευση των πλοίων. Μετά την κατάρρευση της συμφωνίας τον Ιούλιο του 2023, η Ουκρανία ανέπτυξε νέες οδούς εξαγωγής κατά μήκος των ακτών της Μαύρης Θάλασσας προς το ρουμανικό λιμάνι της Κωνστάντζας και κατά μήκος του Δούναβη.

Ωστόσο, το φετινό καλοκαίρι με την υπερβολική ζέστη και τις χαμηλές βροχοπτώσεις έχει μειώσει τη στάθμη του νερού στον Δούναβη, μειώνοντας τον αριθμό των φορτηγών πλοίων που μπορούν να μεταφέρουν και αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς.

Παρά την άνοδο των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης σιταριού, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά μπορεί να υποτιμά τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης κρίσης. Από το 2022 έχει επικρατήσει η αντίληψη ότι οι διαταραχές στη Μαύρη Θάλασσα είναι προσωρινές και τελικά ξεπερνιούνται. Ωστόσο, εάν οι επιθέσεις συνεχιστούν ή επεκταθούν, η μείωση της προσφοράς ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που αποτυπώνεται σήμερα στις τιμές.

Πηγή: ot.gr