Πώς ένα μικρό γραφείο στο Ηνωμένο Βασίλειο βρέθηκε στο επίκεντρο του πολέμου με το Ιράν

Όταν ένα πλοίο που δέχεται επίθεση στα Στενά του Ορμούζ ζητά βοήθεια, χτυπάει ένα μαύρο τηλέφωνο στη γωνία ενός γραφείου, αναφέρει σε δημοσίευμά του το CNN, εξηγώντας ότι δεν πρόκειται για κάτι ιδιαίτερο, αλλά για ένα συνηθισμένο τηλέφωνο γραφείου, ένα κατάλοιπο της δεκαετίας του 1990.

Όταν όμως έρχεται μια κλήση, τα τρία άτομα που βρίσκονται σε βάρδια σε αυτό το μικρό γραφείο λίγο έξω από το Πόρτσμουθ, στη νότια ακτή της Βρετανίας, ξαφνικά αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο στην τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.

Εκεί βρίσκεται το Κέντρο Ναυτιλιακών Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO) – ένας οργανισμός συνδεδεμένος με το Βασιλικό Ναυτικό που παρακολουθεί τη ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα, τον Περσικό Κόλπο και τον βόρειο Ινδικό Ωκεανό.

Και δεδομένου ότι το Ιράν έκλεισε ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ πριν από περισσότερο από δύο μήνες, ως αντίδραση στις αμερικανοισραηλινές επιθέσεις εναντίον της χώρας, ο αριθμός των κλήσεων έκτακτης ανάγκης που λαμβάνει το UKMTO έχει εκτοξευθεί στα ύψη.

«Οι πρώτες στιγμές μετά την εισερχόμενη κλήση μπορεί να γίνουν πραγματικά αγχωτικές», δήλωσε η πλοίαρχος Τζο Μπλακ, επικεφαλής επιχειρήσεων του UKMTO. «Το πλοίο μπορεί να δέχεται επίθεση εκείνη τη στιγμή. Μπορεί να ακούσεις συναγερμούς και σειρήνες στο παρασκήνιο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουμε ακούσει ακόμη και πυροβολισμούς», είπε στο CNN.

Τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά έχουν αντιμετωπίσει κάθε είδους απειλές, καθώς η Τεχεράνη επιδιώκει να επιβάλει τον έλεγχό της πάνω σε αυτή την κρίσιμη θαλάσσια οδό, μέσω της οποίας διακινείται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εφοδιασμού σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και λιπάσματα. Ορισμένα πλοία έχουν γίνει στόχος ιρανικών πυραύλων, άλλα έχουν δεχτεί επίθεση από drones, ενώ άλλα έχουν περικυκλωθεί από ταχύπλοα σκάφη επίθεσης.

Καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στον τρίτο μήνα, η φύση της απειλής από το Ιράν στα Στενά αλλάζει, σημείωσε η Μπλακ.

«Στις αρχές Μαρτίου, παρατηρούσαμε κυρίως στρατιωτικές ενέργειες. … Πιο πρόσφατα, φαίνεται να παρατηρείται μια στροφή προς αστυνομικές ενέργειες, με πλοία να ελέγχονται καθώς πλησιάζουν στα Στενά του Ορμούζ, να υποβάλλονται σε ανάκριση, να καλούνται να επαληθεύσουν τα στοιχεία τους και, σε ορισμένες ατυχείς περιπτώσεις, να κατακρατούνται», ανέφερε.

Μόλις ένα πλοίο αναφέρει μια τέτοια επίθεση, το γραφείο του UKMTO αναλαμβάνει αμέσως δράση. Το προσωπικό του, γνωστό ως «επιτηρητές», επικοινωνεί με το πλήρωμα του πλοίου και με άλλα πλοία που βρίσκονται κοντά, προειδοποιώντας τα για τον κίνδυνο και ζητώντας τους να βοηθήσουν ή να παράσχουν περισσότερες πληροφορίες.

Επίσης, επικοινωνούν με τις εμπλεκόμενες ναυτιλιακές εταιρείες, τις τοπικές ακτοφυλακές και τις στρατιωτικές δυνάμεις της περιοχής, οι οποίες ενδέχεται επίσης να μπορούν να προσφέρουν βοήθεια.

Το γραφείο στελεχώνεται από μια ομάδα μόλις 18 ατόμων, οι οποίοι εργάζονται σε βάρδιες των 12 ωρών, πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχουν πάντα τρεις “watchkeepers” σε υπηρεσία ανά πάσα στιγμή, μερικές φορές με την υποστήριξη και ενός αναλυτή.

«Αν επικοινωνήσετε με το UKMTO, θα λάβετε απάντηση», δήλωσε ο Μπλακ. «Δεν μπορούμε να εγγυηθούμε ότι θα υπάρχει κάποιος από τη διεθνή κοινότητα έτοιμος να ανταποκριθεί άμεσα, αλλά θα φροντίσουμε να διαδοθούν οι πληροφορίες σας στο ευρύτερο δυνατό κοινό, προκειμένου να επιτευχθεί κάποια ανταπόκριση».

Ο οργανισμός έχει καταγράψει 44 περιστατικά από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν – μια σειρά από περιστατικά που κατατάσσει ως ζημιές σε πλοία, περιστατικά που συνέβησαν σε μικρή απόσταση και παρ’ ολίγον συγκρούσεις. Δέκα ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους σε αυτά τα περιστατικά, ανέφερε η Μπλακ.

Ακόμη και χιλιάδες μίλια μακριά, συνδεδεμένοι με την κρίση μόνο μέσω τηλεφωνικής γραμμής, μπορεί να είναι αγχωτικό για τους υπεύθυνους βάρδιας που «αντιμετωπίζουν μια εξαιρετικά φορτισμένη συναισθηματικά κατάσταση», πρόσθεσε, και συχνά δημιουργούν μια σχέση εμπιστοσύνης με τους επιβαίνοντες.

Παρά την έντονη αντίδραση όταν χτυπάει το τηλέφωνο, «μια τυπική μέρα είναι στην πραγματικότητα σχετικά ήρεμη», είπε η Μπλακ. Σειρές τηλεοπτικών οθονών δείχνουν διαφορετικούς χάρτες της περιοχής και της ναυτιλιακής κίνησης που διέρχεται από αυτήν. Ένας χάρτης εστιάζει στα Στενά, με ένα κόκκινο πλαίσιο να οριοθετεί την «επικίνδυνη περιοχή» που ενδεχομένως περιέχει ιρανικές νάρκες και την οποία αποφεύγουν τα πλοία.

Οι επιτηρητές αφιερώνουν μεγάλο μέρος του χρόνου τους εξετάζοντας τα 2.500 μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που λαμβάνουν καθημερινά από πλοία τα οποία κοινοποιούν εθελοντικά τη θέση τους, τα στοιχεία επικοινωνίας τους, καθώς και πληροφορίες σχετικά με τα πλοία που βρίσκονται γύρω τους.

Η παρακολούθηση αυτή επιτρέπει στην ομάδα να συνεχίζει συχνά την παρακολούθηση ενός σκάφους ακόμη και αν αυτό απενεργοποιήσει τα δεδομένα του AIS, ενός συστήματος αυτόματης παρακολούθησης. Επιπλέον, η συνεργασία της ομάδας με στρατιωτικούς φορείς αποτελεί μια επιπλέον πηγή επαλήθευσης των περιστατικών.

«Καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια για να επαληθεύουμε γρήγορα αλλά αποτελεσματικά τις πληροφορίες που λαμβάνουμε», δήλωσε η Μπλακ. Οι αρχικές αναφορές που δημοσιεύονται στο X και στους ιστότοπους του UKMTO «παρέχουν μια γενική εικόνα της τοποθεσίας ενός συμβάντος, και στη συνέχεια συμπληρώνουμε αυτές τις πληροφορίες με ενημερώσεις, καθώς αρχίζουμε να επαληθεύουμε τα στοιχεία αυτά μέσω πρόσθετων πηγών».

Δεδομένου ότι τα μέσα ενημέρωσης συγκαταλέγονται μεταξύ αυτών που αναμεταδίδουν αυτές τις αναφορές, ο πόλεμος έχει στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας στο συνήθως διακριτικό UKMTO. Η Μπλακ έχει συνηθίσει να δίνει συνεντεύξεις.

Το UKMTO ιδρύθηκε για πρώτη φορά αμέσως μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, όταν οι ναυτιλιακές εταιρείες δυσκολεύονταν να αντιμετωπίσουν την αύξηση της πειρατείας και άρχισαν να συνεργάζονται με το Βασιλικό Ναυτικό για να βρουν τρόπους διαχείρισης αυτής της απειλής.

Ως νησιωτικό κράτος, το συμφέρον της Βρετανίας να συμβάλει στην ασφάλεια των ναυτιλιακών διαδρομών συνάδει με τα συμφέροντα των ίδιων των ναυτιλιακών εταιρειών.

Επιπλέον, η αποικιακή κληρονομιά της χώρας και η μακρά ναυτική της ιστορία είχαν ως αποτέλεσμα, ακόμη και στις αρχές του 21ου αιώνα, το ναυτικό της να είναι το μόνο ικανό να αναλάβει έναν τέτοιο ρόλο. Οι γαλλικές αρχές, σε συνεργασία με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους και το UKMTO, παρέχουν επίσης βοήθεια και παρακολουθούν τη ναυτιλία στον Κόλπο της Γουινέας, στα ανοικτά της δυτικής Αφρικής.

Τα τελευταία 25 χρόνια, το UKMTO έχει αντιμετωπίσει και άλλες κρίσεις στον τομέα της ναυτιλίας, όπως όταν οι Σομαλοί πειρατές ήταν στο αποκορύφωμα της δραστηριότητάς τους στα τέλη της δεκαετίας του 2000 ή όταν οι αντάρτες Χούθι στη Υεμένη ενέτειναν τις επιθέσεις τους εναντίον πλοίων που διέρχονταν από την Ερυθρά Θάλασσα το 2023. Ωστόσο, τίποτα δεν ήταν σαν αυτό, δήλωσε η Μπλακ, παρόλο που ο αριθμός των κλήσεων που λαμβάνει το γραφείο είναι περίπου ο ίδιος με εκείνη την περίοδο που η απειλή των Χούθι ήταν στο αποκορύφωμά της.

«Αυτή η συγκεκριμένη κατάσταση είναι πιο δύσκολη, επειδή υπάρχει μεγάλη ποικιλία απειλών και η γεωπολιτική κατάσταση αλλάζει συνεχώς», είπε.

Σχεδόν κάθε εβδομάδα, φαίνεται ότι οι οδηγίες για τα πλοία αλλάζουν. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα καλέσει τα πλοία να διέρχονται από τα Στενά και, για σύντομο χρονικό διάστημα, ξεκίνησε μια επιχείρηση για την παροχή βοήθειας στα σκάφη, πριν την αναστείλει εντός 48 ωρών κατόπιν αιτήματος των πακιστανών μεσολαβητών.

Ομοίως, το Ιράν έχει υιοθετήσει διάφορες στρατηγικές σε μια προσπάθεια να εδραιώσει τον έλεγχό του επί της θαλάσσιας οδού, καθορίζοντας πρόσφατα μια σειρά νέων κανόνων για τα σκάφη που επιδιώκουν ασφαλή διέλευση.

Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα περίπου 850 μεγάλα εμπορικά πλοία και 20.000 ναυτικοί να έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο, για τους οποίους το κύριο πρόβλημα είναι η «αβεβαιότητα», όπως ανέφερε η Μπλακ. «Τι επιφυλάσσει το μέλλον; Πότε θα μπορέσουν να επιστρέψουν στα σπίτια τους και να δουν τις οικογένειές τους; Πώς θα διαμορφωθούν οι συμβάσεις και η εναλλαγή πληρωμάτων τους;»

Σε τέτοιες αβέβαιες εποχές, οι ναυτικοί έχουν καταλήξει να βασίζονται στο έργο που επιτελεί το UKMTO από χιλιάδες μίλια μακριά, σκαρφαλωμένο σε μια κορυφογραμμή, από την οποία μπορεί κανείς να δει από τη μία πλευρά την τοποθεσία του αρχηγείου του Ντουάιτ Αϊζενχάουερ κατά την Ημέρα της Απόβασης και από την άλλη το πολυσύχναστο λιμάνι του Πόρτσμουθ.

Με πληροφορίες από CNN