Πληθωρισμός στα ύψη, μισθοί στα τάρταρα: Καμπανάκι (και) από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο

Σφίγγει η μέγγενη για τα νοικοκυριά στην Ελλάδα, καθώς ο πληθωρισμός καλπάζει, αγγίζοντας σε ετήσια βάση το 5,6% τον Οκτώβριο, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Εurostat.

Αν αναλογιστούμε ότι πέρυσι τον Οκτώβριο ο πληθωρισμός κινούνταν στο 1,6%, αυτό σημαίνει οι τιμές το τελευταίο δωδεκάμηνο αυξήθηκαν 3,5 φορές πιο γρήγορα, από ό,τι το αντίστοιχο δωδεκάμηνο του 2024-2025.

Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο πληθωρισμού που έχει καταγραφεί στην Ελλάδα  από τον Φεβρουάριο του 2023, εν μέσω ενεργειακής κρίσης.

Αντίστοιχα, ο πληθωρισμός του 4% στην Ευρωζώνη αποτελεί ιστορικό υψηλό τριετίας, καθιστώντας όλο και πιο πιθανή μια νέα αύξηση των επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Δεκέμβριο.

Η Ελλάδα σκαρφαλώνει στο βάθρο των χωρών με τον υψηλότερο πληθωρισμό στην Ευρωζώνη, καθώς μοιράζεται την τρίτη θέση μαζί με την Ιταλία. Οι μόνες χώρες που μας ξεπερνάνε είναι η Λιθουανία και η Βουλγαρία, με 6,1% και 6% αντίστοιχα.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η αντιπολίτευση έσπευσε να σχολιάσει τις ανακοινώσεις της Eurostat, τονίζοντας ότι καταρρίπτουν το κυβερνητικό αφήγημα περί εισαγόμενου πληθωρισμού. Το ΠΑΣΟΚ, με κοινή ανακοίνωση του κοινοβουλευτικού τομεάρχη Οικονομικών Πάρι Κουκουλόπουλου και του αντίστοιχου τομέα του κόμματος, καταλογίζει στην κυβέρνηση ανοχή στα ολιγοπώλια και άρνηση να σπάσει τα καρτέλ στην ενέργεια και στα βασικά αγαθά. Αντίστοιχα ο τομεάρχης οικονομικών της ΕΛΑΣ Φραγκίσκος Κουτεντάκης κάνει λόγο για αποτυχία της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την ακρίβεια, που δεν μπορεί να βαφτίζεται κάθε φορά «εισαγόμενη κρίση».

Δημοσιονομικό Συμβούλιο: ο υψηλός πληθωρισμός «ροκάνισε» τους μισθούς

Η φθινοπωρινή έκθεση του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, που δημοσιοποιήθηκε την ίδια μέρα με τα στοιχεία της Εurostat για τον πληθωρισμό, είναι σε γενικές γραμμές ισορροπημένη. Αποδίδει στην ελληνική οικονομία εύσημα για την αναπτυξιακή πορεία, τη μείωση του χρέους προς τΑΕΠ, τα πρωτογενή πλεονάσματα. Ταυτόχρονα χτυπάει καμπανάκι για τη χαμηλή παραγωγικότητα, το έλλειμμα στο ισοζύγιο συναλλαγών και τον κίνδυνο οι πληθωριστικές πιέσεις στην ενέργεια να μετατραπούν σε γενικευμένο και επίμονο πληθωρισμό.

Αν επικεντρωθούμε όμως στο ειδικό κεφάλαιο για τον πληθωρισμό, τους μισθούς και τα επιτόκια, η πλάστιγγα γέρνει επικίνδυνα, εις βάρος των μισθωτών.

Καταρχάς αναγνωρίζει ότι η ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων συνδέεται κυρίως με την άνοδο στις τιμές ενέργειας, αλλά δεν περιορίζεται εκεί. Η διατήρηση του δομικού πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα αποδεικνύει ότι οι ανατιμήσεις έχουν επεκταθεί και σε άλλες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών – πλην της ενέργειας και των τροφίμων.

Κάνει ιδιαίτερη αναφορά στο υψηλό κόστος στέγασης, που εμπεριέχει την ενέργεια (ηλεκτρισμός, φυσικό αέριο, άλλα καύσιμα). Προβλέπει ότι η επιβάρυνση στο κόστος παραγωγής ενδέχεται να  προκαλέσει πρόσθετες αναταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και επισημαίνει «σοβαρούς ανοδικούς κινδύνους για την πορεία του πληθωρισμού».

Το Δημοσιονομικο Συμβούλιο επισημαίνει ότι ο υψηλός πληθωρισμός του 2022-23 «ροκάνισε» τους πραγματικούς μισθούς, μια τάση που αντιστράφηκε εν μέρει το 2024, αλλά επανήλθε δυναμικά.

Οι ονομαστικοί μισθοί αυξάνονται, οι πραγματικοί όχι

Οι αυξήσεις των ονομαστικών μισθών δεν οδηγούν σε αντίστοιχη αύξηση των πραγματικών μισθών, που παραμένουν από  τους χαμηλότερους της ΕΕ, επισημαίνει η έκθεση.

Για παράδειγμα, ενώ το 2024 η πραγματική αμοιβή των εργαζομένων στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 3,6%, υπερβαίνοντας την αντίστοιχη αύξηση στην ευρωζώνη (2,1%), το 2025 η εικόνα αντιστράφηκε. Οι πραγματικές αμοιβές των εργαζομένων αυξήθηκαν κατά μόλις 0,1%, έναντι 1,8% στην ευρωζώνη. Για το 2026 προβλέπεται διατήρηση του χαμηλού ρυθμού αύξησης των πραγματικών αποδοχών στην Ελλάδα, στο 0,1%, ενώ το 2027 αναμένεται μεγαλύτερη αύξηση, κατά 1,8%.

Προτελευταίοι στην ΕΕ και σε ονομαστικούς μισθούς

«Η υστέρηση των μισθολογικών αποδοχών στην Ελλάδα δεν περιορίζεται στους πραγματικούς μισθούς, αλλά αποτυπώνεται και στο επίπεδο των ονομαστικών αποδοχών σε σύγκριση με την υπόλοιπη ΕΕ. Ειδικότερα η Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, κατατάσσεται στη δεύτερη χαμηλότερη θέση μεταξύ των κρατών-μελών, όσον αφορά τον μέσο ετήσιο ακαθάριστο ονομαστικό μισθό, προσαρμοσμένο σε ισοδύναμο πλήρους απασχόλησης, γεγονός που αναδεικνύει τη σημαντική απόκλιση των ονομαστικών μισθολογικών αποδοχών από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο», τονίζει η έκθεση της Ανεξάρτητης Αρχής.

Αναγνωρίζει ότι «η ενίσχυση των πραγματικών μισθών θα είναι ωφέλιμη τόσο σε μικροοικονομικό επίπεδο, μέσω της ενίσχυσης του βιοτικού επιπέδου των νοικοκυριών, όσο και σε μακροοικονομικό επίπεδο, μέσω της τόνωσης της συνολικής ζήτησης». Θέτει ως βασική προϋπόθεση για να συμβεί αυτό τη διατήρηση των ρυθμών ανάπτυξης και την αύξηση της παραγωγικότητας, η οποία παραμένει σε χαμηλά επίπεδα στην Ελλάδα.

Σύννεφα εν όψει βλέπουν ΙΟΒΕ και Eurobank

Άνοδο του πληθωρισμού και επιδείνωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης προβλέπει ως το τέλος του 2026 το ενημερωτικό σημείωμα της Eurobank «7 Ημέρες Οικονομία», που επίσης συνέπεσε χρονικά με τις ανακοινώσεις της Eurostat.

Τονίζει ότι παρά τη θετική δυναμική στην ιδιωτική κατανάλωση το γ’ τρίμηνο του 2026, οι ενδείξεις για το δ’ τρίμηνο δεν είναι ευνοϊκές.

«Τον Οκτώβριο, υπό την επίδραση της ανόδου των τιμών της ενέργειας, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα, βάσει του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), επιταχύνθηκε για τρίτο διαδοχικό μήνα και διαμορφώθηκε στο 5,6% (προκαταρκτική εκτίμηση), καταγράφοντας την υψηλότερη τιμή των τελευταίων 43 μηνών», σχολιάζει χαρακτηριστικά η Εurobank.

Αναφέρεται επίσης στη σημαντική επιδείνωση του Δείκτη Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης, στις -48,9 μονάδες τον Οκτώβριο, από -41,6 μονάδες τον Σεπτέμβριο, όπως κατέγραψε το ΙΟΒΕ

«Η ενδεχόμενη διατήρηση των τιμών της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα, σε συνδυασμό με το ήδη αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης των ελληνικών νοικοκυριών (-3,9% του διαθέσιμου εισοδήματος το 2025), πριν ακόμη εκδηλωθεί η νέα ενεργειακή κρίση, ενδέχεται να οδηγήσει σε επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης της ιδιωτικής κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, του ΑΕΠ», καταλήγει το ενημερωτικό σημείωμα «7 Ημέρες Οικονομία».