Νέος μηχανισμός αυστηρότερου ελέγχου και περιορισμού των επιδομάτων

Η κυβέρνηση προχωρά στη δημιουργία ενός νέου ψηφιακού μηχανισμού ελέγχου των κοινωνικών παροχών από τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους σύμφωνα με πληροφορίες του Dnews. Η εφαρμογή του συστήματος αναμένεται να ξεκινήσει πιλοτικά, με στόχο να καταγραφεί και να ελεγχθεί αρχικά περίπου το 80% των κοινωνικών επιδομάτων που χορηγούνται σήμερα στη χώρα. Στο πρώτο στάδιο εντάσσονται βασικές παροχές του ΟΠΕΚΑ, ορισμένα επιδόματα της ΔΥΠΑ, το επίδομα θέρμανσης αλλά και τα vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς.

Στο επίκεντρο αυτής της μεταρρύθμισης βρίσκεται το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, ένα ενιαίο πληροφοριακό σύστημα που θα συγκεντρώνει για πρώτη φορά όλα τα στοιχεία σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις που λαμβάνει κάθε πολίτης.

Το Εθνικό Μητρώο Παροχών θα λειτουργεί ως μια κεντρική ψηφιακή βάση δεδομένων, στην οποία θα καταγράφονται όλες οι κοινωνικές παροχές που χορηγούνται από διαφορετικούς φορείς του Δημοσίου. Για κάθε δικαιούχο θα δημιουργείται ένας ενιαίος ψηφιακός φάκελος που θα περιλαμβάνει πληροφορίες για τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση, την οικογενειακή σύνθεση αλλά και το σύνολο των επιδομάτων που λαμβάνει. Το σύστημα θα συνδέεται με βασικές βάσεις δεδομένων του κράτους, όπως αυτές της ΑΑΔΕ, του ΕΦΚΑ, του Μητρώου Πολιτών και άλλων υπηρεσιών, επιτρέποντας την αυτόματη διασταύρωση στοιχείων και τον άμεσο έλεγχο των προϋποθέσεων για κάθε παροχή.

Η δημιουργία του μητρώου θεωρείται κρίσιμη, καθώς σήμερα δεν υπάρχει ενιαία καταγραφή του συνολικού ύψους των παροχών που λαμβάνει κάθε δικαιούχος. Τα δεδομένα βρίσκονται κατανεμημένα σε διαφορετικούς φορείς, γεγονός που δυσκολεύει την πλήρη εικόνα του συστήματος κοινωνικής προστασίας και δημιουργεί περιθώρια για λάθη ή καταχρήσεις.

Ποιοι θα ελεγχθούν

Με τη συγκέντρωση όλων των στοιχείων σε μία ενιαία πλατφόρμα, το κράτος θα μπορεί να εντοπίζει πιο εύκολα μια σειρά από στρεβλώσεις που μέχρι σήμερα περνούν συχνά απαρατήρητες.

– Μία από τις σημαντικότερες είναι οι περιπτώσεις στις οποίες ένα επίδομα συνεχίζει να καταβάλλεται ενώ οι προϋποθέσεις έχουν πλέον αλλάξει. Για παράδειγμα, μεταβολές στο εισόδημα, στην περιουσία ή στην οικογενειακή κατάσταση ενός δικαιούχου μπορεί να επηρεάζουν το δικαίωμα λήψης μιας παροχής χωρίς αυτό να αποτυπώνεται άμεσα στις υφιστάμενες διαδικασίες.

– Παράλληλα, το νέο σύστημα θα μπορεί να εντοπίζει περιπτώσεις επικαλυπτόμενων ενισχύσεων, όταν δηλαδή ένας πολίτης λαμβάνει περισσότερα από ένα επιδόματα που καλύπτουν παρόμοιες ανάγκες. Η απουσία μέχρι σήμερα ενιαίας βάσης δεδομένων καθιστά δύσκολο τον έλεγχο αυτών των περιπτώσεων, καθώς κάθε φορέας διαθέτει τα δικά του αρχεία.

– Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η δυνατότητα εντοπισμού λαθών στα στοιχεία των δικαιούχων. Ασυμφωνίες σε στοιχεία όπως ο ΑΦΜ, ο ΑΜΚΑ ή η δηλωμένη κατοικία μπορεί να οδηγούν σε εσφαλμένες πληρωμές ή ακόμη και σε καταβολή μικρότερων ποσών από αυτά που προβλέπονται.

Οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις θα επιτρέπουν επίσης την αυτόματη επιβεβαίωση κρίσιμων στοιχείων, όπως η ηλικία του δικαιούχου ή ο χρόνος διαμονής στη χώρα, περιορίζοντας σημαντικά την ανάγκη για χειροκίνητο έλεγχο δικαιολογητικών. Μέχρι σήμερα αρκετές διαδικασίες βασίζονται ακόμη σε έλεγχο εγγράφων από υπαλλήλους, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο λαθών και καθυστερήσεων.

Τα επιδόματα που μπαίνουν πρώτα στο σύστημα

Η πιλοτική εφαρμογή του Εθνικού Μητρώου Παροχών θα ξεκινήσει με ορισμένες από τις σημαντικότερες κοινωνικές ενισχύσεις, ώστε να δοκιμαστεί στην πράξη η λειτουργία του συστήματος και να εντοπιστούν πιθανές τεχνικές δυσκολίες.

Μεταξύ των επιδομάτων που θα ενταχθούν πρώτα στο νέο μητρώο περιλαμβάνεται το επίδομα θέρμανσης, το οποίο συγκεντρώνει κάθε χρόνο πάνω από ένα εκατομμύριο αιτήσεις.

Στην ίδια φάση θα ενταχθεί και το επίδομα παιδιού, μία από τις βασικότερες οικογενειακές παροχές που καταβάλλονται σήμερα. Παράλληλα, θα ενσωματωθεί το επίδομα γέννησης, το οποίο χορηγείται τα τελευταία χρόνια σε χιλιάδες νέους γονείς.

Στο πιλοτικό στάδιο περιλαμβάνεται επίσης το επίδομα στέγασης, το οποίο αφορά νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κάλυψη των στεγαστικών τους αναγκών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ένταξη του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, ενός προγράμματος που απευθύνεται σε ευάλωτα νοικοκυριά και αποτελεί βασικό πυλώνα της κοινωνικής προστασίας.

Παράλληλα, στο σύστημα θα ενταχθούν επιδόματα ανεργίας που καταβάλλονται μέσω της ΔΥΠΑ, καθώς και παροχές αναπηρίας, οι οποίες αποτελούν σημαντικό μέρος των κοινωνικών δαπανών.

Η σταδιακή ένταξη αυτών των επιδομάτων αναμένεται να επιτρέψει στις αρχές να αποκτήσουν μια πρώτη ολοκληρωμένη εικόνα για τη λειτουργία του συστήματος παροχών. Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η ενσωμάτωση και άλλων ενισχύσεων, ώστε το μητρώο να καλύψει το σύνολο των κοινωνικών επιδομάτων.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 3,2 εκατομμύρια αιτήσεις για επιδόματα, με το συνολικό δημοσιονομικό κόστος να φτάνει τα 13 δισ. ευρώ.