Μέση Ανατολή: Στα 2,5 δισ. ευρώ ο πρώτος «λογαριασμός» του πολέμου για την Ελλάδα – Αποτίμηση της Κομισιόν

Έναν πρώτο λογαριασμό 2,5 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί περίπου στο 0,9% του ελληνικού ΑΕΠ, αφήνει ήδη ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο, με την ενέργεια να αποτελεί μόνο την πρώτη και ακριβότερη γραμμή της ζημιάς.

Το κόστος έχει αρχίσει να περνά στην ανάπτυξη, στον πληθωρισμό, στις μεταφορές και στις επιχειρήσεις, ενώ ο τελευταίος σταθμός είναι ο κρατικός προϋπολογισμός, ο οποίος καλείται να χρηματοδοτήσει νέα μέτρα προστασίας απέναντι στο ενεργειακό σοκ.

Η ελληνική οικονομία εμφανίζεται να πληρώνει αναλογικά βαρύτερο τίμημα, λόγω της ενεργειακής εξάρτησης από εισαγωγές

Η πρώτη αποτίμηση της Κομισιόν για το εξάμηνο Φεβρουαρίου-Ιουλίου ανεβάζει την ακαθάριστη επιβάρυνση για την Ευρωπαϊκή Ένωση στα 125 δισ. ευρώ ή περίπου 0,7% του ΑΕΠ, ενώ η εκτίμηση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς και για την Ελλάδα ανεβάζει τον λογαριασμό στα 2,5 δισ. ευρώ.

Η ελληνική οικονομία εμφανίζεται έτσι να πληρώνει αναλογικά βαρύτερο τίμημα, λόγω της ενεργειακής εξάρτησης από εισαγωγές, αλλά και της μεγάλης συμμετοχής των μεταφορών, του τουρισμού και της ναυτιλίας στην οικονομική δραστηριότητα.

Το ποσό δείχνει τους διαφορετικούς δρόμους μέσα από τους οποίους η αναταραχή στη Μέση Ανατολή περνά στην ελληνική οικονομία, ενώ οι τελευταίες προβλέψεις ΔΝΤ, Κομισιόν, OECD, ΕΚΤ και Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας δείχνουν ότι ο λογαριασμός δεν έχει ακόμη κλείσει.

1. Ενέργεια: Το πρώτο 1,5 δισ. ευρώ

Η ενέργεια αντιπροσωπεύει το 60% της εκτιμώμενης επιβάρυνσης. Το ΕΒΕΠ υπολογίζει σε 1,5 δισ. ευρώ το πρόσθετο κόστος από τις ακριβότερες εισαγωγές πετρελαίου, LNG, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.

Η εικόνα των τελευταίων ημερών αποτυπώνει την ευαισθησία της αγοράς. Το Brent είχε ξεπεράσει τα 100 δολάρια την προηγούμενη εβδομάδα, για να υποχωρήσει τη Δευτέρα περίπου 6% στα 90,6 δολάρια, μετά την προσωρινή παύση των εχθροπραξιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Η ένταση όμως δεν έχει εξαφανιστεί και η κίνηση των πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει περιορισμένη.

Τα στοιχεία του IEA εξηγούν γιατί οι αγορές αντιδρούν τόσο βίαια. Οι συνολικές εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο ανέκαμψαν τον Ιούνιο στα 16,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, παραμένοντας όμως πολύ χαμηλότερα από τον προπολεμικό μέσο όρο των 24 εκατ. βαρελιών. Δηλαδή σχεδόν το ένα τρίτο των συνηθισμένων ροών εξακολουθούσε να λείπει.

Για την Ελλάδα η άνοδος της ενέργειας δεν μεταφράζεται μόνο σε ακριβότερη βενζίνη. Περισσότερα χρήματα φεύγουν από τη χώρα για την αγορά της ίδιας ποσότητας καυσίμων, πιέζοντας και μια ήδη ευάλωτη πλευρά της οικονομίας: το εξωτερικό ισοζύγιο.

Η Κομισιόν προβλέπει ότι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα διευρυνθεί φέτος στο 7,1% του ΑΕΠ από 6% το 2025, ενώ το ΔΝΤ το τοποθετεί στο 6,4%. Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ήδη αύξηση του ελλείμματος στο πεντάμηνο Ιανουαρίου-Μαΐου.

2. Ανάπτυξη: Η δυναμική που χάνονται

Το δεύτερο χτύπημα αποτιμάται από το ΕΒΕΠ σε περίπου 600 εκατ. ευρώ απώλειας πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας, με τον ρυθμό ανάπτυξης να υποχωρεί από την περιοχή του 2,2% στο 1,8%.

Η εκτίμηση δεν βρίσκεται μακριά από τις τελευταίες προβλέψεις των διεθνών οργανισμών. Κομισιόν και ΔΝΤ περιμένουν πλέον ανάπτυξη 1,8% το 2026, ενώ ο ΟΟΣΑ τοποθετεί τον πήχη στο 1,9%.

Το ΔΝΤ είναι ακόμη πιο αποκαλυπτικό. Εκτιμά ότι ο πόλεμος έχει ήδη αφαιρέσει 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από την προηγούμενη πρόβλεψή του για την ελληνική ανάπτυξη και εντοπίζει δύο βασικά κανάλια μετάδοσης: την ιδιωτική κατανάλωση, που πλήττεται από την ακριβότερη ενέργεια, και τον τουρισμό, που επηρεάζεται από την ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση.

Η Ελλάδα εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη. Το ερώτημα είναι πλέον πόσο από αυτό το growth premium μπορεί να διατηρήσει εάν το ενεργειακό σοκ παραταθεί.

3. Πληθωρισμός: Μεγαλύτερη αποδυνάμωση της αγοραστικής δύναμης

Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς αποτιμά σε 900 εκατ. ευρώ την πληθωριστική επιβάρυνση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι διεθνείς προβλέψεις δείχνουν ότι το πρόβλημα θα μας απασχολήσει και στο δεύτερο εξάμηνο. Η Κομισιόν προβλέπει ελληνικό πληθωρισμό 3,7% το 2026, έναντι 2,9% το 2025, ενώ ο ΟΟΣΑ είναι ακόμη πιο απαισιόδοξος και τον τοποθετεί στο 4,2%.

Η ΕΚΤ περιμένει τον ενεργειακό πληθωρισμό στην Ευρωζώνη να κορυφωθεί στο εντυπωσιακό 12,5% στο τρίτο τρίμηνο, σημειώνοντας ότι οι αυξήσεις του αργού και των προϊόντων διύλισης περνούν γρήγορα και σχεδόν πλήρως στις τιμές των υγρών καυσίμων.

Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στον δεύτερο γύρο. Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει ακριβότερη μεταφορά και παραγωγή και, σταδιακά, υψηλότερες τιμές σε τρόφιμα, βιομηχανικά προϊόντα και υπηρεσίες. Η Κομισιόν περιμένει μάλιστα τον ελληνικό πληθωρισμό χωρίς ενέργεια και τρόφιμα να παραμείνει αυξημένος και το 2027, καθώς το αρχικό σοκ θα συνεχίζει να περνά στις υπόλοιπες τιμές.

4. Μεταφορές: Ο αόρατος λογαριασμός

Άλλα 400 εκατ. ευρώ αποδίδονται από το ΕΒΕΠ στο αυξημένο κόστος μεταφορών και εφοδιαστικών αλυσίδων. Εδώ ο λογαριασμός είναι μεγαλύτερος από την τιμή των καυσίμων. Περιλαμβάνει ναύλους, ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, καθυστερήσεις, μεγαλύτερους χρόνους παράδοσης και υψηλότερα αποθέματα ασφαλείας.

Για μια επιχείρηση αυτό σημαίνει ότι το ίδιο εμπόρευμα χρειάζεται περισσότερα κεφάλαια μέχρι να φτάσει στον πελάτη. Το ενεργειακό σοκ μετατρέπεται έτσι σε πρόβλημα κεφαλαίου κίνησης και ρευστότητας, ιδιαίτερα για μικρότερες επιχειρήσεις που έχουν μικρότερη δυνατότητα απορρόφησης των αυξήσεων.

Και εδώ εμφανίζεται ένας ακόμη κίνδυνος που δεν περιλαμβάνεται στα 2,5 δισ. ευρώ: τα επιτόκια.

5. Επιχειρηματικό κόστος

Το ΕΒΕΠ τοποθετεί περίπου στα 500 εκατ. ευρώ το δημοσιονομικό και επιχειρηματικό κόστος, στο οποίο περιλαμβάνονται μέτρα στήριξης, επιδοτήσεις καυσίμων και ενέργειας και αυξημένες ανάγκες ρευστότητας.

Ο ΟΟΣΑ καταγράφει ήδη τα μέτρα ενεργειακής στήριξης που τέθηκαν σε εφαρμογή από τον Μάρτιο και προβλέπεται να διαρκέσουν έως τον Σεπτέμβριο, μεταξύ των οποίων επιδοτήσεις στο diesel, στοχευμένες ενισχύσεις για καύσιμα και στήριξη νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος.

Κάθε πρόσθετη παρέμβαση, όμως, αυξάνει τον ανταγωνισμό για τον ίδιο δημοσιονομικό χώρο από τον οποίο θα χρηματοδοτηθεί και το πακέτο της ΔΕΘ. Η άνοδος της ενέργειας έχει επαναφέρει στην Ευρώπη μια συζήτηση που πριν από λίγους μήνες φαινόταν να έχει κλείσει, καθώς όλο και πληθαίνουν οι εκτιμήσεις για νέες αυξήσεις επιτοκίων.

Οσο ο καιρός περνά και δεν επανέρχεται η κανονικότητα στις αγορές, όλο και περισσότερα μέλη του του ΔΣ της ΕΚΤ δηλώνουν ότι πιθανότατα θα χρειαστεί αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, ακόμη και εάν οι οικονομικές προοπτικές βελτιωθούν, ώστε να αποτραπεί η μονιμοποίηση των νέων πληθωριστικών πιέσεων. Οι αγορές τιμολογούν ήδη δύο ακόμη αυξήσεις.

Αν αυτό επιβεβαιωθεί, ο πόλεμος θα έχει ανοίξει ένα έκτο, έμμεσο μέτωπο για την ελληνική οικονομία. Ο λογαριασμός θα περάσει από την αντλία και το ράφι στο κόστος χρηματοδότησης επιχειρήσεων και νοικοκυριών.

Τα 2,5 δισ. ευρώ, επομένως, αποτελούν περισσότερο φωτογραφία της σημερινής στιγμής παρά τελικό λογαριασμό. Το ΔΝΤ χαρακτηρίζει έναν παρατεταμένο πόλεμο έναν από τους σημαντικότερους καθοδικούς κινδύνους για την Ελλάδα, ενώ ο ΟΟΣΑ στηρίζει το βασικό του σενάριο στην υπόθεση ότι η ενεργειακή παραγωγή και οι εξαγωγές της Μέσης Ανατολής θα αρχίσουν να ομαλοποιούνται από το τρίτο τρίμηνο.

Με το Brent να έχει βρεθεί πάνω από τα 100 δολάρια και να επιστρέφει μέσα σε λίγες ημέρες και πάλι κάτω από τα 90 δολάρια, η υπόθεση αυτή εξακολουθεί να δοκιμάζεται καθημερινά στις αγορές και να αλλάζει διαρκώς τον τελικό λογαριασμό του πολέμου.

Πηγή: ΟΤ