Μάθε πατέρα AI: Πώς οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας αγκαλιάζουν την τεχνητή νοημοσύνη

Οι έρευνες για το πώς οι Έλληνες εργαζόμενοι – και δη οι άνω των 50 – αντιμετωπίζουν την τεχνητή νοημοσύνη, καταγράφουν μια βαθιά αμφιθυμία.

Σύμφωνα με έρευνα της PwC, το 43% των εργαζομένων στην Ελλάδα έκανε χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στη δουλειά του τους τελευταίους 12 μήνες, ενώ η καθημερινή χρήση ΑΙ διπλασιάστηκε σε έναν χρόνο. Την ίδια στιγμή όμως, το 51% πιστεύει ότι δεν έχει επαρκείς γνώσεις και δεξιότητες γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη.

Η πιο πρόσφατη μελέτη για τη στάση των Ελλήνων απέναντι στην τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη, είναι εκείνη που πραγματοποιήθηκε για την έκθεση Beyond 2026, από την εταιρεία ΙDGC (Industry Disruptors Game Changers) με τίτλο «Fractures in Thinking».

Ενώ το 67% του γενικού κοινού χρησιμοποιεί σε εβδομαδιαία βάση εργαλεία ΑΙ, μόνο το 7,2% θεωρεί την τεχνητή νοημοσύνη αξιόπιστη πηγή πληροφόρησης. Αντίστοιχα, ενώ το 80% δηλώνει εξοικειωμένο με τις νέες τεχνολογίες, ελάχιστοι είναι εκείνοι που νιώθουν πιο ελεύθεροι χάρη στη χρήση τους, μόλις το 17,8%.

Πρώτοι στην ΑΙ οι μεσήλικες εργαζόμενοι

Η τελευταία έρευνα της Eurostat (2025) δείχνει ότι μόνο το 36% των Ελλήνων χρηστών του ίντερνετ έκαναν χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για επαγγελματικούς λόγους τους τελευταίους τρεις μήνες. Αντιθέτως πάνω από το 92% χρησιμοποίησε εφαρμογές ΑΙ για προσωπικούς λόγους.

Σε αντίθεση με ό,τι θα περίμενε κανείς, οι Έλληνες μέσης ηλικίας 45-54 ετών, είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για επαγγελματικούς λόγους από ό,τι οι νεότεροι, με ποσοστό άνω του 50%, έναντι 42% στις ηλικίες 35-44 ετών. Ακόμα και όσοι βρίσκονται κοντά στην σύνταξη – 55 ως 67 ετών – χρησιμοποιούν εφαρμογές ΑΙ στη δουλειά τους, σε ποσοστό 41% – σχεδόν όσο και οι τριανταπεντάρηδες.

Μάθε ΑΙ ή πήδα από το τρένο

Η χρήση και η εξοικείωση με την τεχνητή νοημοσύνη, δεν συμπίπτει απαραίτητα με τη γνώση και τις δεξιότητες. Σύμφωνα με το περιοδικό Business Insider, όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας, από 50 ετών και πάνω, βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα νέο δίλημμα: είτε να μάθουν να αξιοποιούν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να κρατήσουν τις δουλειές τους, είτε να οδηγηθούν σε πρόωρη… απόσυρση από την αγορά εργασίας.

Το δίλημμα προς το παρόν αφορά εργαζόμενους του «λευκού κολάρου», δηλαδή διανοητικά εργαζόμενους, σε δουλειές που απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις. Η νέα τάση έρχεται από τις ΗΠΑ, εν μέσω μιας περιόδου έντονης εργασιακής ανασφάλειας, ιδίως για όσους απασχολούνται σε μεγάλες επιχειρήσεις τεχνολογίας.

Πλέον ο ένας στους τέσσερις εργαζόμενους είναι άνω των 55 ετών (από 10% πριν 30 χρόνια). Παράλληλα, αυξάνονται σταθερά οι εργαζόμενοι άνω των 65 ετών, που είτε επιστρέφουν στη δουλειά, αφού δεν μπορούν να συντηρηθούν, είτε αναβάλλουν τη συνταξιοδότησή τους, αφού οι αποταμιεύσεις τους δεν τους επιτρέπουν να ζήσουν με αξιοπρέπεια.

Μεσήλικας σε αναζήτηση εργασίας

Το ΒΙ περιγράφει τη περίπτωση του Κιθ Χέιντεν, ενός έμπειρου μηχανικού λογισμικού υπολογιστών (software engineer), που βρέθηκε να ψάχνει για νέα δουλειά στα 53 του χρόνια. Σε όλες τις συνεντεύξεις οι πρώτες ερωτήσεις που του έκαναν ήταν για το ΑΙ. Αν και κατά τη διάρκεια της καριέρας του ο ίδιος είχε επανειλημμένα προσαρμοστεί στις μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές –το περίφημo upskilling– δεν μπορούσε να απαντήσει επαρκώς. Γι’αυτό αγόρασε μια συνδρομή στο Claude και άρχισε να εκπαιδεύεται. Ο Χέιντεν δηλώνει «αισιόδοξα σκεπτικιστής», για τις δυνατότητες του ΑΙ να γράφει κώδικα. Θα προτιμούσε να γράφει κώδικα χωρίς ψηφιακό βοηθό, βασιζόμενος αποκλειστικά στις δικές του δυνάμεις – κάτι που γνωρίζει καλά και το απολαμβάνει. Είναι όμως είναι αναγκασμένος να προσαρμοστεί. Θεωρεί ότι «το να βάζεις το ΑΙ να κάνει μέρος της δουλειάς σου, κλέβει κάποια από την ικανοποίηση που νιώθεις».

Ο 53χρονος μηχανικός ανήκει ηλικιακά στην Generation X, αλλά μοιράζεται κοινά εργασιακά χαρακτηριστικά με την προηγούμενη γενιά, τους Baby Boomers. Πρόκειται για άτομα που αφιέρωσαν δεκαετίες τελειοποιώντας τα ταλέντα και τις δεξιότητές τους, εξελίχθηκαν στην επαγγελματική ιεραρχία, ελπίζοντας κάποτε να μπορέσουν να αποχωρήσουν με τους δικούς τους όρους. Νόμιζαν ότι είχαν παίξει σωστά το εταιρικό παιχνίδι. Μέχρι που ήρθε η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης.

Η ψαλίδα ανάμεσα στις γενιές

Παρά τις ανησυχίες, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία εργαζόμενοι δεν νιώθουν ότι απειλούνται από την  τεχνητή νοημοσύνη, στον ίδιο βαθμό με τους νεότερους. Έρευνα της Gallup καταγράφει αυξανόμενο άγχος και θυμό ανάμεσα στη Gen Z απέναντι στην τεχνολογία. Έρευνα του Quinnipiac University δείχνει ότι οι νεότερες γενιές πιστεύουν περισσότερο από τους μεγαλύτερους (Gen X, Boomers), ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγήσει σε μείωση θέσεων εργασίας.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, πρόκειται για ένα ασυνήθιστο φαινόμενο. Είναι η πρώτη φορά που μια τεχνολογική καινοτομία φαίνεται να ωφελεί περισσότερο την εργασιακή ασφάλεια των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων παρά των νεότερων, χάρη στην εμπειρία και τις δεξιότητες κριτικής σκέψης που έχουν αναπτύξει στη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους.

Το ζήτημα που αναδεικνύεται στις ΗΠΑ έχει ευρύτερη σημασία και για άλλες οικονομίες με γηράσκον εργατικό δυναμικό. Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ταχύτατα τους όρους παραμονής στην αγορά εργασίας για όσους πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση, χωρίς να έχει ξεκαθαριστεί ακόμη αν αυτό λειτουργεί τελικά υπέρ τους ή έναντίον τους.

Η ελληνική εικόνα

Στην Ελλάδα το δίλημμα «μάθε ΑΙ ή πήγαινε σπίτι σου», δεν είναι τόσο έντονο όσο σε πιο ανεπτυγμένες οικονομίες. Ωστόσο, τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει αρχίσει να επηρεάζει έντονα και την ελληνική αγορά εργασίας.

Σύμφωνα με την Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower Group για το τρίτο τρίμηνο του 2026, που πραγματοποιήθηκε σε 520 εργοδότες στην Ελλάδα, το 53% δηλώνει ότι τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη αυξήσει την παραγωγικότητα στις καθημερινές εργασίες. Παρόλα αυτά οι ελληνικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στην ανθρώπινη κρίση. Το 51% θεωρεί την αξιολόγηση βιογραφικών από στελέχη HR πολυτιμότερη από κάθε αυτοματοποιημένη λύση, ενώ δεξιότητες όπως η επικοινωνία (67%) και η ηγεσία (59%) αποκτούν μεγαλύτερη αξία ακριβώς επειδή δεν αυτοματοποιούνται εύκολα. Πρόκειται για το υβριδικό μοντέλο, όπως το περιγράφουν σύμβουλοι σταδιοδρομίας, όπου η εμπειρία και οι «ήπιες» δεξιότητες (soft skills) λειτουργούν προστατευτικά για τους πιο έμπειρους εργαζομένους.

Αλίμονο στους νέους

Το ερώτημα που τίθεται είναι αν οι εμπειρίες και οι γνώσεις, που προσφέρουν τα πολλά χρόνια προϋπηρεσίας, είναι επαρκής «ασπίδα προστασίας» για τους μεγαλύτερους σε ηλικία Έλληνες εργαζομένους. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δίνουν μια διφορούμενη απάντηση. Από τη μία πλευρά, το ποσοστό απασχόλησης για τον γενικό πληθυσμό ηλικίας 20 έως 64 ετών στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 71% το 2025, αρκετά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 76,1%. Από την άλλη, η ανεργία στη χώρα πλήττει δυσανάλογα τους νέους και πολύ λιγότερο τις ηλικιακές ομάδες 45 έως 64 ετών και άνω των 65, όπου καταγράφονται τα χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας στο σύνολο της αγοράς εργασίας.

Με άλλα λόγια, όσοι έχουν ήδη θέση εργασίας στις μεγαλύτερες ηλικίες τη διατηρούν ευκολότερα από τους νεότερους συναδέλφους τους, ένα φαινόμενο που θυμίζει αυτό που περιγράφεται στις ΗΠΑ.  Μένει να αποδειχθεί αν αυτή η σχετική σταθερότητα θα συνεχίσει να ισχύει όσο η τεχνητή νοημοσύνη διεισδύει βαθύτερα σε επαγγέλματα γραφείου. Ή αν θα δημιουργηθεί σταδιακά αντίστοιχη πίεση προς πρόωρη αποχώρηση, ιδίως σε κλάδους όπως η πληροφορική και τα οικονομικά, όπου η αυτοματοποίηση προχωρά ταχύτερα.

Για την ώρα, η υστέρηση του ελληνικού παραγωγικού μοντέλου μειώνει τους κινδύνους απώλειας εργασίας λόγω αυτοματοποίησης. Οι θέσεις απασχόλησης σε τομείς αιχμής, που ενσωματώνουν υψηλή τεχνολογία και ένταση γνώσης, παραμένουν μειοψηφικές, αφού κυριαρχούν οι δουλειές στον τουρισμό και το εμπόριο. Πρόκειται όμως για την ίδια θηλιά που κρατάει τους μισθούς καθηλωμένους και την παραγωγικότητα σε χαμηλά επίπεδα.