Ευέλικτες καταβολές άμεσων ενισχύσεων, πριμ μέσω ΠΑΑ, και άμεση στήριξη 400 εκατ. ευρώ στο action-plan για τα λιπάσματα
Ευελιξία στις καταβολές των άµεσων ενισχύσεων του 2026, κατάρτιση ενός νέου Μέτρου στήριξης ρευστότητας αγροτικών επιχειρήσεων µέσω του ΠΑΑ και πριµοδότηση από τα οικολογικά σχήµατα, αποτελούν τα τρία µέτρα στήριξης που θα εξειδικεύσει στις 12 Ιουνίου η Κοµισιόν, στα πλαίσια του Action Plan για τα λιπάσµατα.
Σχετικά µε τις άµεσες ενισχύσεις, η Κοµισιόν αναφέρει πως προτείνει να «καταστούν οι προκαταβολές προς τους δικαιούχους πιο ευέλικτες, ώστε να µπορούν οι αγρότες να συνεχίσουν να εκπληρώνουν τις οικονοµικές τους υποχρεώσεις έναντι των τραπεζών και των προµηθευτών εισροών σε αυτές τις εξαιρετικές περιστάσεις». Ήδη έχει περάσει στα νοµικά κείµενα της ΚΑΠ από το 2025 η δυνατότητα των κρατών-µελών να πιστώνουν ετησίως τις προκαταβολές άµεσων ενισχύσεων ύψους 70% (τυπικά είναι 50%), άρα η «ευελιξία» αφορά άλλη παρέκκλιση για πληρωµές µε «λιγότερη γραφειοκρατία» όπως ανέφερε ο Επίτροπος Γεωργίας, Κρίστοφερ Χάνσεν. Οι παρεκκλίσεις θα µπορούσαν να είναι οι εξής:
Πρώτον να επιτραπεί η πίστωση της προκαταβολής των άµεσων ενισχύσεων 2026 νωρίτερα από τις 16 Οκτωβρίου του έτους, µε κρατικό χρήµα όµως, σε συνεννόηση µε το τραπεζικό σύστηµα της κάθε χώρας. Πρόκειται για µία παρέκκλιση που είχε χρησιµοποιηθεί την εποχή της πανδηµίας από ορισµένα κράτη µέλη.
∆εύτερον, απλά να µπορούν να πληρώσουν τις προκαταβολές τα κράτη-µέλη χωρίς να είναι υποχρεωµένα να έχουν ολοκληρώσει όλους τους διοικητικούς (monitoring κ.λπ) και επιτόπιους ελέγχους, οι οποίοι σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να γίνουν βέβαια για τις ανάγκες της εξόφλησης.
Πρόκειται για ένα µέτρο το οποίο διευκολύνει κυρίως τα κράτη-µέλη που θα έχουν ολοκληρώσει τις αιτήσεις ενιαίας ενίσχυσης 2026 έως τις 30 Ιουνίου. Φυσικά, αν ανοίξει πράγµατι το ελληνικό ΟΣ∆Ε στα µέσα Ιουνίου, µόνο η δεύτερη περίπτωση παρέκκλισης µοιάζει ρεαλιστική.
Έκτακτο Μέτρο ρευστότητας ΠΑΑ
Η Κοµισιόν θα «προτείνει ένα µέτρο, που περιλαµβάνεται στον τρέχων φάκελο της ΚΑΠ, που θα υποστηρίξει τη ρευστότητα των αγροτών που τη χρειάζονται». Ο «σκελετός» του σχετικού Μέτρου αναµένεται να οριστικοποιηθεί µέσα στον Ιούνιο και αναµένεται να αφορά καθαρή επιδότηση ανά στρέµµα, όπως έγινε µε τα έκτακτα Μέτρα 21, 22 και 23. Μάλιστα, αναµένεται να επιτραπεί η µεταφορά πόρων ακόµη και από τα αδιάθετα κονδύλια των άµεσων ενισχύσεων προς τα Προγράµµατα, για να υποστηριχθεί η χρηµατοδότηση του σχετικού Μέτρου. Σηµειώνεται εδώ πως ήδη η Ελλάδα ετοιµάζει πρόγραµµα στήριξης (νέο «Μέτρο 23») για να πριµοδοτήσει καλλιέργειες που επλήγησαν από φυσικές καταστροφές το 2025 µε ποσό ύψους 70 εκατ. ευρώ περίπου. Το κύριο πρόβληµα µε το νέο προτεινόµενο µέτρο προφανώς είναι το πού θα βρεθεί η χρηµατοδότηση για να στηριχθεί ουσιωδώς και φυσικά πότε θα µπορούν οι αγρότες να αποκτήσουν πρόσβαση σε αυτά τα χρήµατα. Ακόµη και το πιο αισιόδοξο σενάριο προβλέπει η ρευστότητα αυτή να φτάσει στις τσέπες των αγροτών τέλη του 2026, ενώ, θεωρητικά, το Μέτρο αυτό προορίζεται για να στηρίξει τις φθινοπωρινές καλλιέργειες. Όπως και να έχει, η µεταφορά πόρων από τα αχρησιµοποίητα κονδύλια του πρώτου Πυλώνα αποτελεί ένα καλό σενάριο για τη χώρα µας.
Βοήθεια από τα οικολογικά σχήµατα
Το τρίτο πλαίσιο στήριξης µέσω της ΚΑΠ αφορά την πρόταση της Κοµισιόν προς τα κράτη-µέλη να «αναπτύξουν και να χρηµατοδοτήσουν, στο πλαίσιο των στρατηγικών τους σχεδίων, ένα νέο οικολογικό σχήµα ή ένα αγροπεριβαλλοντικό µέτρο για τη βελτίωση της αποδοτικότητας της λίπανσης, την τόνωση της βιώσιµης χρήσης ανακυκλωµένων θρεπτικών συστατικών και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των γεωργικών εκµεταλλεύσεων, µεταξύ άλλων». Το να αναπτύξει η Ελλάδα ή οποιαδήποτε άλλη χώρα ένα νέο µέτρο ενίσχυσης ή να τροποποιήσει τα οικολογικά σχήµατα µοιάζει µία πολύ χρονοβόρα διαδικασία. Ωστόσο η χώρα µας ήδη έχει προβλέψει τα πριµ για ειδική θρέψη και τη χρήση λιπασµατοδιανοµέα ακριβείας από τα οικολογικά σχήµατα. Αυτό που µπορεί να κάνει είναι να επαναπροσδιορίσει τη µοναδιαία ενίσχυση και να τη φέρει στα σηµερινά επίπεδα. Για παράδειγµα να αυξήσει την επιδότηση για ειδική θρέψη από τα 4,5 ευρώ το στρέµµα για τις αροτραίες στα 10 ευρώ το στρέµµα και το πριµ για λιπασµατοδιανοµή ακριβείας από τα 10 ευρώ στα 20 ευρώ το στρέµµα. Φυσικά µιλάµε και πάλι για πολύ µικρά ποσά.
Άμεσα 400 εκατ. ευρώ για τη στήριξη αγροτών από την ΕΕ, αναμένει το μερίδιό της η Ελλάδα
Άµεσα θα υπάρξει κατανοµή του Αποθεµατικού Κρίσης της ΕΕ προς τα κράτη-µέλη, µε ποσό που θα φτάνει τουλάχιστον τα 400 εκατ. ευρώ, σύµφωνα µε τον Επίτροπο Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν. Από τα χρήµατα αυτά, άγνωστο είναι πόσα δικαιούται η χώρα µας, αν και όπως υπολογίζονται συνήθως (βάσει επιδοτήσεων, επιλέξιµων στρεµµάτων και ιστορικότητας), τη µερίδα τη λέοντος την µοιράζονται χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία. Επιπλέον, µετά θα πρέπει η κάθε χώρα να ορίσει τους δικαιούχους, καθώς είναι δεδοµένο πως δεν θα λάβουν ποσά ενίσχυσης όλοι οι αγρότες και οι παραγωγικοί κλάδοι.
Στο συµβούλιο υπουργών Γεωργίας που πραγµατοποιήθηκε την περασµένη Τρίτη 26 Μαΐου, οι συµµετέχοντες χαιρέτησαν το σχέδιο δράσης της Κοµισιόν για τα λιπάσµατα, ζητώντας ωστόσο περαιτέρω οικονοµική ενίσχυση για τους αγρότες, τονίζοντας ακόµα τη σηµασία της διασφάλισης της στρατηγικής αυτονοµίας της ΕΕ στην παραγωγή και χρήση λιπασµάτων για την παραγωγή τροφίµων, µε παράλληλη προστασία της ανταγωνιστικότητας των αγροτών και διασφάλιση της προσιτότητας των τροφίµων.
Οι υπουργοί χαιρέτισαν ιδιαίτερα τις µεσοπρόθεσµες και βραχυπρόθεσµες λύσεις. Ενώ σηµείωσαν τον θετικό αντίκτυπο της προσωρινής αναστολής των δασµών σε ορισµένα λιπάσµατα, υπογράµµισαν την ανάγκη ενεργοποίησης άµεσων µέτρων για τη στήριξη των αγροτών, την υιοθέτηση µιας πιο στρατηγικής προσέγγισης και τη διασφάλιση της συνεχούς παρακολούθησης των εξελίξεων στην αγορά λιπασµάτων. Επανέλαβαν επίσης τη σηµασία της διασφάλισης µιας ισχυρής και ανθεκτικής Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιάννης Ανδριανός στη συζήτηση για τη διαθεσιµότητα και την οικονοµική προσιτότητα των λιπασµάτων, τόνισε ότι η πρόσβαση των γεωργών σε βασικές εισροές µε προσιτό κόστος αποτελεί προϋπόθεση για την επισιτιστική ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και τη στρατηγική αυτονοµία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην κατεύθυνση αυτή, υπογράµµισε ότι η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί σε τρία επίπεδα: άµεση στήριξη των παραγωγών, ρεαλιστική µετάβαση σε πιο βιώσιµες λύσεις χωρίς νέα βάρη για τους αγρότες, και ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής ικανότητας στα λιπάσµατα. Ο κ. Ανδριανός σηµείωσε ακόµη ότι η πράσινη µετάβαση δεν µπορεί να µεταφράζεται σε απώλεια ανταγωνιστικότητας για την ευρωπαϊκή γεωργία και τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής ανταγωνιστικότητας και της διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασµού στον τοµέα των λιπασµάτων.
Το χρονοδιάγραμμα των δράσεων της Κομισιόν
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε ένα πολυετές σχέδιο παρεµβάσεων σε δύο βασικούς άξονες: αφενός τη στήριξη των αγροτών στη µετάβαση σε αποδοτικότερη χρήση θρεπτικών στοιχείων και αφετέρου την ενίσχυση της διαφάνειας και της εποπτείας στην αγορά λιπασµάτων. Το χρονοδιάγραµµα έχει ως εξής:
Η πρώτη σηµαντική παρέµβαση έρχεται το τρίτο τρίµηνο του 2026, όταν η Κοµισιόν θα υιοθετήσει µεθοδολογίες πιστοποίησης για το carbon farming που θα επιβραβεύουν έργα µε αποδοτική χρήση λιπασµάτων και αξιοποίηση βιολογικών ή χαµηλών εκποµπών προϊόντων
Την ίδια περίοδο, η Επιτροπή θα προωθήσει την καλλιέργεια ψυχανθών και άλλων αζωτοδεσµευτικών φυτών µέσω του ευρωπαϊκού protein plan.
Στο τέλος του 2026, η Επιτροπή σχεδιάζει να προχωρήσει σε πιο ευέλικτη εφαρµογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Νιτρικά, ειδικά ως προς το ηµερολόγιο εφαρµογής λιπάνσεων και διασποράς κοπριάς.
Η επόµενη µεγάλη φάση µεταφέρεται στο πρώτο τρίµηνο του 2027. Τότε η Κοµισιόν θα εκδώσει εθνικές συστάσεις στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ, οι οποίες ενδέχεται να περιλαµβάνουν ειδικά σχήµατα µετάβασης για τη διαχείριση θρεπτικών στοιχείων.
Από το 2028 και µετά, η Επιτροπή θα υποστηρίξει ενεργά τα κράτη-µέλη στην εφαρµογή µέτρων διαχείρισης θρεπτικών στοιχείων µέσα από τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια της ΚΑΠ. Η στήριξη θα περιλαµβάνει και ενίσχυση των γεωργικών συµβουλευτικών υπηρεσιών, µε στόχο εξατοµικευµένες λύσεις σε επίπεδο εκµετάλλευσης.
Ένα δεύτερο σκέλος του action plan αφορά τη λειτουργία της αγοράς λιπασµάτων και την παρακολούθηση των τιµών.
Στο τέταρτο τρίµηνο του 2026, η Κοµισιόν θα εργαστεί για τη βελτίωση της διαφάνειας στην αγορά, ζητώντας πιο αξιόπιστα και επικαιροποιηµένα στοιχεία από τα κράτη-µέλη για την παραγωγή, τη δυναµικότητα, τα αποθέµατα και τις τιµές πώλησης λιπασµάτων.
Η Επιτροπή σχεδιάζει επίσης, στο πρώτο τρίµηνο του 2027, να αξιολογήσει κατά πόσο το κόστος από τον Μηχανισµό Συνοριακής Προσαρµογής Άνθρακα (CBAM) και το Σύστηµα Εµπορίας Εκποµπών (ETS) µετακυλίεται τελικά στους αγρότες µέσω των τιµών των λιπασµάτων.
Agronews.gr
