Έρχονται μέτρα στήριξης για την ακρίβεια σε καύσιμα και ρεύμα

Πριν καν σβήσουν τα φώτα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλες για την κρίση στη Μέση Ανατολή, οι συσκέψεις του οικονομικού επιτελείου για τα έκτακτα μέτρα στήριξης ξεκίνησαν ήδη από εχθές για τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια, ενώ έπεται συνέχεια όλη την επόμενη εβδομάδα στα συναρμόδια υπουργεία.

Στον απόηχο της Συνόδου Κορυφής, το στίγμα των προθέσεων της κυβέρνησης έδωσε στο μήνυμά του ως Πρόεδρος του Eurogroup ο υπουργός Εθνικής  Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης: «η βασική μας προτεραιότητα είναι ο αντίκτυπος του πολέμου στη Μέση Ανατολή στους πολίτες και την οικονομία. Θα αντιμετωπίσουμε τις ανησυχίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων για το ενεργειακό κόστος» θέτοντας ως στόχο «να διατηρηθούν “προσιτές” οι τιμές ενέργειας», όπως ανέφερε.

Άμεσα εθνικά μέτρα: Tι ετοιμάζεται πριν το Πάσχα

Όπως αναμενόταν, με τη γνωστή διστακτικότητα των Βρυξελών, η Σύνοδος Κορυφής δεν κατέληξε σε δραστικές αποφάσεις των Ευρωπαίων. Το συμπέρασμα ήταν:

• ευρωπαϊκή παρέμβαση «επειγόντως τώρα» για τη διαμόρφωση χαμηλών τιμών στο ηλεκτρικό ρεύμα από τη μια,

• εθνικά μέτρα παρέμβασης για ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις υψηλές τιμές καυσίμων από την άλλη.

Έτσι, από εδώ και πέρα, κάθε χώρα κάνει δικά της σχέδια αναζητά ευελιξία για να εφαρμόσει εθνικά μέτρα, που θα υπερβαίνουν τους δημοσιονομικούς «κόφτες», στο πλαίσιο πάντα των αντοχών τους όμως και σε συνεργασία με την Κομισιόν -καθώς κάθε κράτος έχει άλλα μεγέθη και ανάγκες.

Ο χρονικός οδικός χάρτης

Κάποιες χώρες (Ιταλία, Ισπανία) ξεκίνησαν ήδη μειώνοντας το ΦΠΑ στα καύσιμα. Και στην Ελλάδα τα σενάρια που υπάρχουν είναι πολλά, όπως και το οπλοστάσιο. Ωστόσο στο υπουργείο Οικονομικών ξεκαθαρίζουν ότι το ελληνικό σχέδιο μάχης δεν συνδέεται με μέτρα κόστους 2 δισ. ευρώ.

Σε κάθε περίπτωση, τα επόμενα βήματα της κυβέρνησης σχεδιάζονται ως εξής:

1. από τώρα ως το Πάσχα:

• Fuel Pass με εισοδηματικά κριτήρια,
• εθνικό πακέτο για το ενεργειακό κόστος στη βιομηχανία,
• μέτρα για την ακτοπλοΐα
• επιδοτήσεις αγροτικών εφοδίων και λιπασμάτων

2. Απρίλιος – Μάιος:

• επιδοτήσεις λογαριασμών ρεύματος Power Pass για νοικοκυριά και επιδοτήσεις ενεργοβόρων επιχειρήσεων (αναμένοντας και την εργαλειοθήκη της Κομισιόν),
• Market Pass (υπό όρους),
• μείωση Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης σε ενέργεια (αναμένοντας ρήτρα διαφυγής).

3. από Ιούνιο και μετά:

• φορολογία ρεύματος,
• διαρθρωτικές αλλαγές αγοράς στην Ενέργεια,
• Ευρωπαϊκές αποφάσεις για την τιμολόγηση του άνθρακα (ETS)

Ειδικότερα εξετάζονται:

• Μέτρα για τα νοικοκυριά:

1. στα καύσιμα: το πρώτο και πιο ώριμο μέτρο είναι η επιδότηση αγοράς καυσίμων, με τη μορφή Fuel Pass, στοχευμένη βάσει εισοδηματικών και κοινωνικών κριτηρίων όπως το 2022.

2. στο ρεύμα: Power Pass για μέρος της κατανάλωσης. Η επιδότηση λογαριασμών ρεύματος βρίσκεται στο τραπέζι, αλλά μόνο για ένα τμήμα της οικιακής κατανάλωσης. Ο λόγος είναι ότι οι ακριβείς όροι και τα κριτήρια συνδέονται με τις κατευθύνσεις που θα δώσει η Κομισιόν, η οποία κλήθηκε να παρουσιάσει «στοχευμένα μέτρα για όλες τις συνιστώσες των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας», σύμφωνα με το επίσημο κείμενο της δήλωσης της Συνόδου Κορυφής.

Πρακτικά, το Power Pass αναμένεται μετά τις αποφάσεις Κομισιόν — ενδεχομένως εντός Απριλίου.

3. στα τρόφιμα: στο υπουργείο Οικονομικών επίσημα λένε ότι η επιταγή ακρίβειας (Market Pass) «δεν είναι της ώρας» -ακόμη τουλάχιστον. Ωστόσο οι εξελίξεις μπορεί να προλάβουν τις αποφάσεις: αν οι τιμές κατά την πασχαλινή αγορά επιδεινωθούν, η απόφαση μπορεί να επιταχυνθεί. Το μέτρο παραμένει σε «αναμονή» — ως εφεδρεία δεύτερης γραμμής.​

• Εθνικά μέτρα για παραγωγή και επιχειρήσεις

1. Αγρότες:  ήδη έχει αποφασιστεί η πλήρης επιστροφή ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο. Στο επόμενο βήμα εξετάζονται επιδοτήσεις σε λιπάσματα και αγροτικά εφόδια — κρίσιμες για τις καλλιέργειες από τον Απρίλιο — καθώς και μειώσεις ρεύματος για ενργοβόρες χρήσεις στο πλαίσιο των γενικότερων ενεργειακών αποφάσεων.

2. Μεταφορές και ντίζελ: ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αύξηση στο πετρέλαιο κίνησης (ΕΦΚ 41 λεπτά/λίτρο), που διαχέεται στο κόστος μεταφοράς και ανεβάζει τελικές τιμές σε ολόκληρη την αγορά — από το αρτοποιείο έως το σούπερ μάρκετ. Παρεμβάσεις για βιοτεχνίες και ενεργοβόρες μικρές επιχειρήσεις εξετάζονται στο πλαίσιο του ίδιου πακέτου.

3. Βιομηχανία: αναμένεται ειδικό «πακέτο» στα τέλη Μαρτίου ή αρχές Απριλίου. Για τη βιομηχανία —όπου οι αποφάσεις σε επίπεδο ΕΕ είναι καθοριστικές — η κυβέρνηση δεν θα περιμένει. Από το καλοκαίρι έχει προαναγγείλει (αλλά οι εξελίξεις επισπεύδουν) ειδικό εθνικό «πακέτο» για το ενεργειακό κόστος στη βιομηχανία που αναμένεται να παρουσιαστεί στα τέλη Μαρτίου ή αρχές Απριλίου, όπως είχε προαναγγείλει ο ίδιος ο πρωθυπουργός.

• Επόμενη φάση: μείωση ΕΦΚ με «ρήτρα διαφυγής»

Η μείωση των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στην ενέργεια αποτελεί το πιο δημοσιονομικά «βαρύ» εθνικό μέτρο και τοποθετείται σε επόμενη φάση. Η Ελλάδα ζητά ρήτρα διαφυγής (escape clause) για να δικαιολογηθεί το κόστος, αναμένοντας ευρωπαϊκή κάλυψη.

Η ευρωπαϊκή «εργαλειοθήκη»: Tι υπόσχεται η φον ντερ Λάιεν

Όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά στη Σύνοδο Κορυφής, μία διατύπωση στη δήλωση συμπερασμάτων της Συνόδου ανοίγει παράθυρο μεγαλύτερης ευελιξίας για κάθε χώρα. Σο κείμενο αναφέρεται ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Κομισιόν «να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό εθνικών προσωρινών και στοχευμένων μέτρων με σκοπό να μετριαστούν οι σημαντικές επιπτώσεις των καυσίμων και των σχετικών συνιστωσών κόστους στο κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και οι επιπτώσεις όλων των άλλων συνιστωσών κόστους».

Ωστόσο στην ΕΕ θέτουν ως πρώτη προτεραιότητα τη διευθέτηση των τιμών του ρεύματος, καθώς οι αυξήσεις ρεύματος πλήττουν πλέον περισσότερο τις κεντρικές και βόρειες βιομηχανικές χώρες -και όχι την Νοτιονατολική Ευρώπη και την Ελλάδα όπως τα προηγούμενα χρόνια.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μάλιστα ανέλυσε τέσσερις συνιστώσες της τελικής τιμής ρεύματος και τα αντίστοιχα πεδία παρέμβασης:

«Το ρεύμα φορολογείται έως και 15 φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο», υπογράμμισε η φον ντερ Λάιεν. Παράλληλα, η Κομισιόν θα αξιολογεί κατά περίπτωση εθνικούς μηχανισμούς έκτακτης ανάγκης, εφόσον δεν στρεβλώνουν την εσωτερική αγορά.

Το μέτωπο ETS: Tο ρήγμα που δεν έκλεισε

Το πιο αμφιλεγόμενο θέμα της Συνόδου παρέμεινε αναπάντητο. Δέκα χώρες — μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πολωνία — ζήτησαν παράταση δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών πέραν του 2034 και αναθεώρηση του ETS ώστε να περιοριστεί η επίδρασή του στις τιμές. Χώρες της Βόρειας Ευρώπης αντέδρασαν, επικαλούμενες τον κίνδυνο υπονόμευσης της πράσινης μετάβασης. Τελικά, τα συμπεράσματα κάλεσαν για αναθεώρηση του ETS έως μέσα 2026 με στόχο μείωση μεταβλητότητας — χωρίς να προσδιορίζεται το βάθος των αλλαγών.

Πηγή: newmoney.gr