Διαφορές δύο ευρώ ανάμεσα σε καλό παρθένο και έξτρα παρθένο ελαιόλαδο

Η αρχική εικόνα από τα αποθέματα παραμένει κοντά στην περσινή χρονιά, αλλά η συνολική παραγωγή έχει μειωθεί, το έξτρα παρθένο είναι λιγότερο και η κατανάλωση αυξήθηκε. Αυτό δημιουργεί έλλειψη σε καλά ποιότητες έξτρα παρθένου και κάποια υπεραξία στα παρθένα ελαιόλαδα. Με αυτή την εικόνα εξηγείται το ευρύ φάσμα τιμών στο έξτρα παρθένο (από χαμηλό μέχρι υψηλό) και η αβεβαιότητα γύρω από τα οριακά γραμμοποιημένα δείγματα. Οι απαντήσεις, ωστόσο, διαφέρουν ανά χώρα. Στην Ιταλία, όπου η αγορά προστατεύει τους παραγωγούς ελιάς και τους διανομείς, οι τιμές για τα άριστα έξτρα παρθένα γύρω από τα 7 ευρώ το κιλό, αλλά οι τιμές συμπιέζονται προς την Ισπανία καθώς αυξάνεται η οξύτητα. Στην Ισπανία, οι τιμές κυμαίνονται μεταξύ 4,40 και 5,20 ευρώ το κιλό για το έξτρα παρθένο, με τις χαμηλότερες τιμές να εντοπίζονται σε στυλ με 6 γραμμές και τις υψηλότερες σε εξτρίσιμα ελαιόλαδα. Τα παρθένα ελαιόλαδα υποχωρούν συνήθως στα 3,40–4,00 ευρώ, ενώ μέσες τιμές γύρω στα 4,10–4,30 ευρώ χρησιμοποιούνται για προβληματικά έξτρα που πωλούνται φέτος στην Ιβηρική.

Στην Ελλάδα, η αγορά ακολουθεί πιο στενά την ισπανική συμπεριφορά και σε μικρότερο βαθμό την ιταλική. Τα κορυφαία έξτρα παρθένα ελαιόλαδα, κυρίως από Κρήτη, διεκδικούν τιμές άνω των 5,50 ευρώ το κιλό, πιθανώς μέχρι 6 ευρώ από τον επόμενο μήνα. Από εκεί και πέρα, υπάρχει ξεκάθαρη πτώση στην τιμή κατά περίπου 0,20 ευρώ ανά γραμμή, με ορισμένες περιοχές (π.χ. Μεσσηνία) να φέρνουν το έξτρα παρθένο 5 γραμμών ακόμα και στα 4,20 ευρώ το κιλό. Όπως προαναφέρθηκε, οι τιμές προς τον ισπανικό μέσο όρο για τα παρθένα ελαιόλαδα έχουν υποχωρήσει, ενώ τα οριακά έξτρα παρθένα αντιμετωπίζουν περιορισμένο ενδιαφέρον αγοραστών. Οι αγοραστές φαίνονται διατεθειμένοι να περιμένουν και να πάρουν τα ίδια ελαιόλαδα ως πολύ καλά παρθένα μέσα στην άνοιξη, με τιμή κάτω από 4 ευρώ το κιλό.

Σε αυτή τη σκηνή υπάρχει καιρικό «φόβητρο» για το εξωτερικό: τα 5,00 ευρώ ανά κιλό για το ελληνικό έξτρα παρθένο θεωρούνται αντίτιμο υψηλό, ειδικά σε σύγκριση με την πίεση από προϊόντα από Ιταλία, Ισπανία και Τυνησία. Ειδικά από φέτος, ο ανταγωνισμός αυξάνει με την προσθήκη της Τυνησίας, που προσφέρει φθηνότερα ελαιόλαδα. Οι παραγωγοί ζητούν ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο για την ελαιοκομία, όχι πρόστιμα ή βραχυπρόθεσμα μέτρα. Η φετινή χρονιά αποτυπώνει σαφώς τις αδυναμίες της αγοράς: το χύμα ελαιόλαδο μπορεί να αποφέρει ικανοποιητικό εισόδημα μόνο υπό συνθήκες έντονης εγχώριας παραγωγής και περιορισμένης παγκόσμιας ζήτησης. Η αναλογία εξτρί παρθένου προς το σύνολο της παραγωγής ίσως πέσει κάτω από το 60%, και εν μέσω αυτής της πίεσης τα δυνατά ελαιόλαδα μπορεί να φτάσουν τα 6 ευρώ το κιλό, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής παραμένει ευάλωτο στις διαθέσεις των αγοραστών (περίπου 3,50–4,90 ευρώ το κιλό). Σύμφωνα με κλαδικά ιταλικά μέσα, η Ελλάδα φέτος μπορεί να προσφέρει μέχρι 120.000 τόνους έξτρα παρθένου και περίπου 80.000 τόνους παρθένα και λαμπάντε ελαιόλαδα, προϊόντα που θα κληθούν να ανταγωνιστούν ισπανικές και τυνησιακές τιμές στα 3,0–3,5 ευρώ το κιλό.

Οι προοπτικές για Ισπανία δείχνουν τελικά ήπιες αλλά σταθερές αυξήσεις

Σύμφωνα με δύο βασικούς παράγοντες (διαθέσιμη προσφορά και πιστοποιημένη ποιότητα), το τρίμηνο που έρχεται θα διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο προφίλ τιμών για το φετινό ελαιόλαδο, με τη ζήτηση να παίζει δευτερεύοντα ρόλο λόγω της συνολικής εικόνας των τελευταίων ετών. Οι ειδικοί επαγγελματίες βλέπουν ένα ήπιο έλλειμμα γύρω στα 200–250.000 τόνοι (περίπου 7% της προσφοράς) στη Μεσόγειο. Αυτή η πρόβλεψη βασίζεται κυρίως στα στοιχεία Δεκεμβρίου της ισπανικής AICA, που δείχνουν ότι η ισπανική παραγωγή μπορεί να υποχωρήσει κάτω από 1,2 εκατομμύριο τόνους (40–45% κάτω από τις αρχικές εκτιμήσεις) και τα αποθέματα ελαιολάδου να φτάσουν τους περίπου 716.000 τόνους αντί 824.000 τον Δεκέμβριο του 2024. Την άνοιξη οι τιμές μπορεί να κινηθούν προς υψηλότερα επίπεδα μόνο αν βελτιωθεί η παραγωγή και οι καιρικές συνθήκες ευνοήσουν τη συγκομιδή.

Ιταλία: ανάκαμψη στις τιμές πάνω από 7 ευρώ, αλλά το έλλειμμα παραμένει

Οι τελευταίες εξελίξεις από Ισπανία και Τυνησία φέρνουν κάποια ανάσα στην Ιταλία, που βίωνε πρόσφατα μεγάλη πίεση τιμών. Τα 9,50 ευρώ που είχαν φτάσει κάποτε για το έξτρα παρθένο, υποχώρησαν σε περίπου 6,50 ευρώ το κιλό, και πρόσφατα οι αγοραστές εμφάνισαν ξανά τιμές πάνω από 7 ευρώ. Ωστόσο, η αγορά εξακολουθεί να χρειάζεται μεγάλες ποσότητες έξτρα παρθένου για εξαγωγές και για τη ζήτηση της τουριστικής περιόδου, ο προγραμματισμός της οποίας συνήθως γίνεται από τον Φεβρουάριο. Γενικά η Ιταλία εισάγει πάνω από 500.000 τόνους ελαιόλαδου, κυρίως έξτρα παρθένο. Φέτος όμως η αναλογία εξτρα προς τη συνολική παραγωγή ενδέχεται να βρίσκεται κάτω από το 60%, δημιουργώντας προκλήσεις διαθεσιμότητας για το δεύτερο μισό της σεζόν από Μάρτιο. Προς το παρόν οι Ιταλοί αγοραστές καλύπτονται από φθηνές εισαγωγές καλών παρθένων και οριακών έξτρα από την Ισπανία και την Τυνησία, που διαμορφώνουν τιμές γύρω στα 4 ευρώ το κιλό.

Ξεκίνημα του 2026 με 14% μικρότερο απόθεμα σε σχέση με πέρυσι

Αν και οι αρχές της περιόδου φέρνουν διακυμάνσεις, η εικόνα δείχνει ότι η αγορά θα προχωρήσει με ήπιο έλλειμμα. Η τελευταία τριετία έχει εκπαιδεύσει τους επαγγελματίες να περιμένουν ήπια ισοζύγια γύρω από 200–250.000 τόνους (περίπου 7% της προσφοράς) στη Μεσόγειο. Οι προβλέψεις βασίζονται κυρίως στα Δελτία Δεκεμβρίου της ισπανικής AICA, που δείχνουν ότι η ισπανική παραγωγή μπορεί να πέσει κάτω από 1,2 εκατ. τόνους και τα αποθέματα θα κυμανθούν κοντά στους 716.000 τόνους αντί για 824.000 το Δεκέμβριο του 2024. Το 2026 ξεκίνησε με απόθεμα κατά 14% μικρότερο από πέρυσι.