Από το μισθολογικό στο τεχνολογικό χάσμα – Μειώθηκαν στο 19% οι γυναίκες στην ευρωπαϊκή tech αγορά

Την ώρα που η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας αναδεικνύει τα ζητήματα ισότητας, νέα στοιχεία δείχνουν ότι λιγότερες από μία στις πέντε γυναίκες απασχολούνται σήμερα στον τομέα της τεχνολογίας στην Ευρώπη, με τον αριθμό τους να μειώνεται το 2025 σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.

Πολλές γυναίκες εγκαταλείπουν τον τεχνολογικό κλάδο λόγω της κουλτούρας που επικρατεί στον χώρο εργασίας

Ειδικότερα, η γυναικεία εκπροσώπηση στην τεχνολογία έπεσε στο 19% (από 22% το 2024), σύμφωνα με νέα έκθεση της συμβουλευτικής εταιρείας McKinsey. Μάλιστα, οι συντάκτες της έκθεσης προειδοποιούν ότι αν δεν ληφθούν στοχευμένα μέτρα, το χάσμα μεταξύ των φύλων μπορεί να διευρυνθεί ακόμα περισσότερο, ιδιαίτερα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης (AI), η οποία αναδιαμορφώνει τους ρόλους και τη δημιουργία αξίας στον τομέα της τεχνολογίας.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αναφορά ότι πολλές γυναίκες φτάνουν να εγκαταλείψουν τον τεχνολογικό κλάδο λόγω της κουλτούρας που επικρατεί στον χώρο εργασίας, των περιορισμένων ευκαιριών εξέλιξης και των έμφυλων προκαταλήψεων. Η μείωση που καταγράφεται υποδηλώνει ότι οι προσπάθειες αντιμετώπισης της επίμονης έλλειψης εκπροσώπησης των γυναικών δεν έχουν καταφέρει να σημειώσουν ουσιαστική πρόοδο, αναφέρεται στην έκθεση.

Την ίδια στιγμή, αναφέρει το δημοσίευμα του Euronews που παρουσιάζει τα συμπεράσματα της έρευνας, οργανισμοί στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη έχουν αρχίσει να περιορίζουν πρωτοβουλίες για τη διαφορετικότητα, την ισότητα και τη συμπερίληψη (DEI), οι οποίες κατά μεγάλο μέρος της δεκαετίας του 2010 ενθάρρυναν τις γυναίκες να εισέλθουν σε παραδοσιακά ανδροκρατούμενους τομείς, όπως οι επιστήμες, η τεχνολογία, η μηχανική και τα μαθηματικά (STEM).

Σημειώνεται ότι οι απόφοιτοι των κλάδων STEM μπορούν να εργαστούν σε ένα ευρύ φάσμα επαγγελμάτων, από ανάπτυξη λογισμικού, ανάλυση δεδομένων και τεχνητή νοημοσύνη έως μηχανική, βιοτεχνολογία και έρευνα. Παρά τις πολλές επαγγελματικές διεξόδους, ωστόσο, η συμμετοχή των γυναικών παραμένει περιορισμένη, ιδιαίτερα σε τεχνικούς και ηγετικούς ρόλους.

Χάσμα των φύλων: Η αρχή

Η έρευνα της McKinsey ανέλυσε τέσσερα εκατομμύρια προφίλ στο LinkedIn εργαζομένων σε τεχνολογικούς ρόλους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και τα συνέκρινε με στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD), καθώς και με δεδομένα εργατικού δυναμικού από την πλατφόρμα προσλήψεων τεχνητής νοημοσύνης Findem.

Η ανάλυση έδειξε ότι οι γυναίκες αρχίζουν να απομακρύνονται από κλάδους που σχετίζονται με την τεχνολογία σχεδόν αμέσως μετά την αποφοίτηση από το σχολείο. Αν και υπερέχουν ελαφρώς των αγοριών στα μαθήματα STEM στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μόλις το 32% επιλέγει να εγγραφεί σε προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών σχετικό με την τεχνολογία.

Το επόμενο παράδοξο έχει να κάνει με όσες προχωρούν τελικά σε ανώτερες σπουδές. Τα στοιχεία δείχνουν ότι είναι ελαφρώς πιθανότερο για τις γυναίκες από ό,τι για τους άνδρες να αποκτήσουν διδακτορικό σε πεδίο STEM, ωστόσο μόλις το 19% απασχολείται στον τομέα της τεχνολογίας.

Ακόμα ένα μεγάλο εμπόδιο για τις γυναίκες είναι η επαγγελματική ανέλιξη. Χαρακτηριστικά, μέχρι να φτάσουν σε διοικητικές θέσεις η συμμετοχή τους στο εργατικό δυναμικό της τεχνολογίας μειώνεται έως και κατά 18 ποσοστιαίες μονάδες, με αποτέλεσμα να κατέχουν μόλις το 13% των θέσεων.

Αυτές οι πρώιμες απώλειες «ενισχύουν το χάσμα μεταξύ των φύλων σε επίπεδο ηγεσίας», τονίζει η έκθεση, καθώς μόλις το 8% των εκτελεστικών ή εταιρικών θέσεων κατέχονται από γυναίκες. Μάλιστα, αυτό είναι εντονότερο σε ορισμένους κλάδους της τεχνολογίας σε σχέση με άλλους.

Για παράδειγμα, στις εταιρείες λογισμικού καταγράφεται διαφορά 15 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ του αριθμού των γυναικών που ξεκινούν σε αρχικές θέσεις εργασίας και εκείνων που τελικά κατακτούν ηγετικούς ρόλους.

Περιορισμένος αριθμός ρόλων

Οι γυναίκες συγκεντρώνονται επίσης σε ένα περιορισμένο σύνολο θέσεων στην τεχνολογία, οι οποίες πλήττονται περισσότερο από απολύσεις. Εκπροσωπούνται κατά 39% στη διαχείριση προϊόντων (product management) και 54% στον σχεδιασμό (design). Ωστόσο, οι θέσεις αυτές σπάνια οδηγούν σε ανώτατες διοικητικές θέσεις και αντιπροσωπεύουν μικρό μέρος του συνολικού τεχνολογικού εργατικού δυναμικού της Ευρώπης.

Ακόμα και σε τομείς όπου οι γυναίκες συγκεντρώνονται σε μεγαλύτερο βαθμό, συχνά έχουν περιορισμένη επιρροή στη διαμόρφωση των κατευθυντήριων γραμμών και του σχεδιασμού του ευρύτερου τεχνολογικού τομέα. Οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται επίσης στην AI. Οι άνδρες καταλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο θέσεων εισαγωγικού επιπέδου στην τεχνητή νοημοσύνη, τα δεδομένα και την ανάλυση δεδομένων.

Η τάση αυτή προκαλεί ανησυχία εν μέσω της άνθησης της τεχνητής νοημοσύνης, υπογραμμίζουν οι συντάκτες της έκθεσης, καθώς υπάρχει κίνδυνος να περιοριστούν οι διαφορετικές προσεγγίσεις ακριβώς στα επίπεδα όπου πρέπει να αντιμετωπιστούν ζητήματα προκατάληψης, λογοδοσίας και κοινωνικών επιπτώσεων.

Επίσης, είναι ενδεικτικό της κατάστασης ότι οι γυναίκες αντιμετωπίζουν το τεχνολογικό χάσμα ακόμα και σε χώρες που θεωρούνται γενικά πιο προχωρημένες ως προς την ισότητα των δύο φύλων, όπως η Φινλανδία και η Σουηδία – 36% και 23% αντίστοιχα.

Γιατί οι γυναίκες εγκαταλείπουν την τεχνολογία

Η κουλτούρα στον χώρο εργασίας είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο οι γυναίκες εγκαταλείπουν τις θέσεις τους στην τεχνολογία, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας. Χαρακτηριστικά, οι μισές γυναίκες δήλωσαν ότι τον τελευταίο χρόνο βίωσαν σεξισμό ή προκατάληψη, ενώ σε ποσοστό 82% ανέφεραν ότι χρειάστηκε να αποδείξουν την αξία τους περισσότερο από τους άνδρες συναδέλφους τους.

Αυτό συμβαίνει επειδή πολλές αισθάνονται απομονωμένες στους ρόλους τους, καθώς συχνά είναι «η μόνη γυναίκα» στην αίθουσα, εξηγούν οι ερευνητές. Οι γυναίκες είναι επίσης πιθανότερο από τους άνδρες να αναλαμβάνουν επιπλέον απλήρωτη εργασία στη δουλειά τους, όπως τη διαχείριση συγκρούσεων στην ομάδα ή τον συντονισμό εκδηλώσεων, επειδή συχνά θεωρούνται «η κοινωνική κόλλα» των ομάδων τους.

Κατά μέσο όρο, μια γυναίκα αφιερώνει 200 ώρες τον χρόνο σε αυτού του είδους τις «οικιακές δουλειές του γραφείου». Οι πολιτικές που έχουν σχεδιαστεί για τη στήριξη των γονέων, όπως οι ευέλικτες ή εξ αποστάσεως μορφές εργασίας, μπορούν επίσης να επιβραδύνουν την επαγγελματική εξέλιξη για ορισμένες γυναίκες.

Τι πρέπει να γίνει

Οι συντάκτες της έκθεσης της McKinsey επισημαίνουν ότι η βελτίωση της κουλτούρας στον χώρο εργασίας είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να μειωθεί το χάσμα μεταξύ των φύλων, καθώς αποτελεί τον ισχυρότερο παράγοντα που καθορίζει αν οι γυναίκες θα παραμείνουν σε tech ρόλους.

Σε αυτό το πνεύμα, προτρέπουν τις εταιρείες να θέτουν σαφείς στόχους εκπροσώπησης και να τους επανεξετάζουν σε τριμηνιαία βάση. Προτείνεται επίσης οι αποφάσεις για την επαγγελματική εξέλιξη να συνδέονται με την απόδοση κάθε εργαζομένου, κάτι που «θα συμβάλει στη δημιουργία πιο ίσων όρων ανταγωνισμού» για τις γυναίκες.

Η καθοδήγηση (mentorship) θα πρέπει επίσης να αποτελέσει βασική προτεραιότητα για τις εταιρείες. Η σύνδεση γυναικών – εργαζομένων στο μέσο της καριέρας τους – με ανώτερα στελέχη μπορεί να προσφέρει πρότυπα και πιο σαφείς διαδρομές προς θέσεις ηγεσίας, αναφέρει η έκθεση, προσθέτοντας ότι η Ευρώπη θα πρέπει επίσης να επενδύσει σε προγράμματα επανακατάρτισης με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης ως «νέα πύλη εισόδου» για τις γυναίκες στην τεχνολογία.

Οι γυναίκες θα μπορούσαν να καλύψουν πολλές από τις θέσεις μεσαίου και ανώτερου επιπέδου που θα δημιουργηθούν λόγω της αναδιάρθρωσης της αγοράς εργασίας από την τεχνητή νοημοσύνη, μέσω «στοχευμένης επανακατάρτισης και συνειδητών διαδρομών επαγγελματικής ανέλιξης».

Οι οργανισμοί μπορούν να το πετύχουν είτε βοηθώντας γυναίκες μέσης καριέρας που ήδη εργάζονται στην τεχνολογία να μετακινηθούν σε συναφείς ρόλους τεχνητής νοημοσύνης μεσαίου ή ανώτερου επιπέδου, είτε δημιουργώντας περισσότερα «κανάλια» προς ανώτατες διοικητικές θέσεις.

«Η επιτάχυνση της προώθησης των γυναικών σε αυτούς τους κρίσιμους για το μέλλον ρόλους δεν είναι δευτερεύουσα προτεραιότητα. Αποτελεί έναν από τους πιο απτούς τρόπους για να αναπτύξει η Ευρώπη την ηγεσία που απαιτεί η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και να ενισχύσει την καινοτομία, τη διοίκηση και την ανταγωνιστικότητα σε ολόκληρη την περιοχή», καταλήγει η έκθεση.