Μια νέα εποχή εργασίας: Μήπως το πρόβλημα δεν είναι η Gen Z, αλλά οι ίδιες οι επιχειρήσεις;
Παρόμοια παράπονα ακούγονται όλο και συχνότερα στις επιχειρήσεις: οι νέοι εργαζόμενοι δεν είναι τόσο αφοσιωμένοι όσο οι προηγούμενες γενιές, ζητούν ευελιξία από την πρώτη ημέρα, αμφισβητούν αποφάσεις που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αυτονόητες και δεν είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν την προσωπική τους ζωή για τη δουλειά.
Το συμπέρασμα συνήθως είναι άμεσο: η Gen Z είναι διαφορετική και οι επιχειρήσεις πρέπει να μάθουν πώς να τη διαχειρίζονται.
Ίσως, όμως, αυτή η προσέγγιση να είναι υπερβολικά απλουστευτική, όπως γράφει η Μόνικα Πελεχέρο, ερευνήτρια στον τομέα της Οργάνωσης Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο της Λας Πάλμας ντε Γκραν Κανάρια, σε άρθρο της στο The Conversation.
Όταν αποδίδουμε τις εντάσεις στην ηλικία των εργαζομένων, παραβλέπουμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι ίδιες οι επιχειρήσεις.
Μήπως ορισμένα από τα προβλήματα που αποδίδουμε στους νέους προέρχονταν από προβληματικές εργασιακές πρακτικές που έχουμε αποδεχθεί ως φυσιολογικές εδώ και χρόνια;
Οι επαγγελματίες που ξεκινούν σήμερα την καριέρα τους εισέρχονται σε οργανισμούς που βρίσκονται σε περίοδο σημαντικών αλλαγών. Η ψηφιοποίηση έχει μεταμορφώσει πολλές εργασίες, η υβριδική απασχόληση έχει αμφισβητήσει την καθημερινή παρουσία στο γραφείο και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ακόμη και τον τρόπο εκμάθησης ενός επαγγέλματος.
Είναι πιθανό, επομένως, η Generation Z να μην αποτελεί την αιτία πολλών εντάσεων. Ίσως η είσοδός της στην αγορά εργασίας απλώς να κάνει πιο ορατά προβλήματα που προϋπήρχαν.

Δεν εξηγούνται όλα από τη γενιά στην οποία ανήκουμε
Η κατηγοριοποίηση των εργαζομένων ανά γενιά είναι ένας εύκολος τρόπος να ερμηνεύσουμε την πραγματικότητα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν οι γενεακές ταμπέλες μετατρέπονται σε γενικευμένες εξηγήσεις για κάθε επαγγελματική συμπεριφορά.
Μια μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Journal of Organizational Behavior εντόπισε ελάχιστες σημαντικές και συστηματικές διαφορές μεταξύ των γενεών σε διάφορες πτυχές της εργασιακής ζωής. Οι ερευνητές επισήμαναν, επίσης, τη δυσκολία διαχωρισμού των επιδράσεων της ηλικίας, της ιστορικής περιόδου και της γενιάς.
Ένας εργαζόμενος 25 ετών μπορεί να αναζητά σταθερότητα επειδή επιθυμεί οικονομική ανεξαρτησία, ενώ κάποιος άλλος της ίδιας ηλικίας μπορεί να προτιμά να αλλάζει εργασία για να αποκτήσει εμπειρία. Το εκπαιδευτικό υπόβαθρο, ο επαγγελματικός κλάδος και οι διαθέσιμες ευκαιρίες επηρεάζουν εξίσου αυτές τις επιλογές.
Αντίστοιχα, η επιθυμία για ευελιξία δεν σημαίνει απαραίτητα μειωμένη αφοσίωση. Μπορεί να αντανακλά την ανάγκη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής ή την προσδοκία ότι η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται στα αποτελέσματα και όχι αποκλειστικά στις ώρες παρουσίας.
Πριν χαρακτηρίσουμε τους νέους λιγότερο αφοσιωμένους, αξίζει να εξετάσουμε εάν η συμπεριφορά τους αποτελεί γενεακό χαρακτηριστικό ή αντίδραση στις συνθήκες εργασίας που συναντούν.


Γιατί εξακολουθούμε να εργαζόμαστε με συγκεκριμένους τρόπους;
Πολλές επιχειρηματικές πρακτικές δημιουργήθηκαν για να εξυπηρετήσουν συγκεκριμένες ανάγκες.
Οι ιεραρχικές δομές διευκόλυναν την κατανομή αρμοδιοτήτων, οι διαδικασίες περιόριζαν τους κινδύνους και τα σταθερά ωράρια επέτρεπαν τον καλύτερο συντονισμό.
Με την πάροδο του χρόνου, όμως, αρκετές από αυτές τις πρακτικές παγιώθηκαν.
Και συνεχίζουν να εφαρμόζονται όχι απαραίτητα επειδή είναι αποτελεσματικές, αλλά επειδή αποτελούν μέρος της εταιρικής κουλτούρας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η φυσική παρουσία στο γραφείο. Για δεκαετίες, συνδέθηκε με την παραγωγικότητα και την επαγγελματική αφοσίωση. Ωστόσο, αυτή η σύνδεση δεν είναι πάντοτε αυτονόητη.
Πείραμα που δημοσιεύθηκε στο Nature το 2024 εξέτασε 1.612 εργαζομένους της πλατφόρμας ταξιδιωτικών υπηρεσιών Trip.com. Για έξι μήνες, ορισμένοι εργάζονταν πέντε ημέρες στο γραφείο, ενώ άλλοι ακολουθούσαν υβριδικό μοντέλο, με τρεις ημέρες παρουσίας και δύο ημέρες εργασίας από το σπίτι.
Στο υβριδικό μοντέλο, οι παραιτήσεις μειώθηκαν περίπου κατά ένα τρίτο και η εργασιακή ικανοποίηση βελτιώθηκε. Δεν διαπιστώθηκαν αρνητικές επιπτώσεις στις αξιολογήσεις απόδοσης ή στις μετέπειτα προαγωγές. Μάλιστα, οι managers αναθεώρησαν την αρχική τους εκτίμηση ότι η ευελιξία θα μπορούσε να μειώσει την παραγωγικότητα.
Τα αποτελέσματα μιας εταιρείας δεν μπορούν να εφαρμοστούν αυτομάτως σε κάθε επαγγελματικό περιβάλλον. Ωστόσο, αποδεικνύουν ότι ακόμη και μια καθιερωμένη επιχειρηματική πεποίθηση μπορεί να επανεξεταστεί με βάση πραγματικά δεδομένα.
Ίσως αυτό χρειάζεται να κάνουμε και με άλλες πρακτικές που διατηρούμε απλώς επειδή «έτσι γινόταν πάντα».
Το πλεονέκτημα του να μην έχεις συνηθίσει κάτι
Ας φανταστούμε έναν εργαζόμενο που μόλις προσλήφθηκε σε μια επιχείρηση. Χρειάζεται μια απλή έγκριση, συμπληρώνει μια φόρμα και περιμένει διαδοχικές υπογραφές και ελέγχους. Τέσσερις ημέρες αργότερα λαμβάνει ένα email με την απάντηση «Εγκρίθηκε».
Είναι πιθανό να αναρωτηθεί γιατί μια τόσο απλή υπόθεση απαιτεί τόσα στάδια. Αντίθετα, ένας εργαζόμενος με δεκαπέντε χρόνια προϋπηρεσίας μπορεί να μη θέσει καν το ερώτημα. Γνωρίζει τη διαδικασία και έχει μάθει να προσαρμόζεται στις καθυστερήσεις.
Ο νεοεισερχόμενος δεν έχει ακόμη εξοικειωθεί με τους άγραφους κανόνες. Γι’ αυτό μπορεί να εντοπίσει ζητήματα που οι υπόλοιποι έχουν πάψει να θεωρούν προβληματικά.
Οι νέοι εργαζόμενοι λειτουργούν συχνά ως αισθητήρες οργανωτικών τριβών. Παρατηρούν περιττά στάδια, ασαφείς αρμοδιότητες, αναποτελεσματικές συσκέψεις και διαδικασίες που καταναλώνουν χρόνο χωρίς να προσφέρουν ουσιαστική αξία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε διαδικασία είναι περιττή. Ορισμένοι έλεγχοι προστατεύουν την επιχείρηση, τους εργαζομένους και τους πελάτες. Το ζητούμενο είναι να διακρίνουμε τις απαραίτητες δικλίδες ασφαλείας από τις πρακτικές που συνεχίζουν να εφαρμόζονται αποκλειστικά από συνήθεια.
Η αμφισβήτηση, επομένως, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως έλλειψη σεβασμού προς την ιεραρχία. Μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για ουσιαστικές βελτιώσεις.


Ίσως η φιλοδοξία να μην έχει εξαφανιστεί
Μια ακόμη συνηθισμένη κριτική είναι ότι οι νεότεροι εργαζόμενοι δεν ενδιαφέρονται πλέον για την επαγγελματική ανέλιξη. Τα στοιχεία, ωστόσο, παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα.
Σύμφωνα με παγκόσμια έρευνα της Deloitte, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 22.500 Millennials και μέλη της Generation Z από 44 χώρες, το 25% των συμμετεχόντων της Generation Z προτιμούσε τη γρήγορη επαγγελματική εξέλιξη, ενώ το 44% ευνοούσε μια πιο σταδιακή πορεία. Παράλληλα, το 76% ενδιαφερόταν να αναλάβει κάποια στιγμή ανώτερες διοικητικές θέσεις.
Τα δεδομένα αμφισβητούν την αντίληψη ότι οι νέοι έχουν εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες τους. Αυτό που φαίνεται να αλλάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονται την επιτυχία.
Για δεκαετίες, η επαγγελματική εξέλιξη ταυτιζόταν με την ανοδική πορεία στην εταιρική ιεραρχία. Σήμερα, όμως, μια επιτυχημένη καριέρα μπορεί να σημαίνει εξειδίκευση, απόκτηση νέων δεξιοτήτων ή μετακίνηση σε διαφορετικούς επαγγελματικούς χώρους.
Ρόλο παίζουν και οι οικονομικές συνθήκες. Σύμφωνα με την έκθεση της Deloitte για το 2026, το 69% των συμμετεχόντων της Generation Z αναφέρει ότι το κόστος ή η διαθεσιμότητα κατοικίας επηρεάζει τις επαγγελματικές επιλογές του και τον τόπο εργασίας του.
Δεν είναι το ίδιο να αποδέχεται κανείς μια θέση σε άλλη πόλη όταν ο μισθός επιτρέπει αξιοπρεπή διαβίωση, με το να γνωρίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του θα κατευθύνεται στο ενοίκιο.
Μερικές φορές, αυτό που ερμηνεύεται ως έλλειψη φιλοδοξίας αντανακλά απλώς τις πραγματικές οικονομικές συνθήκες των εργαζομένων.
Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, πώς μαθαίνουμε να εργαζόμαστε;
Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μια ιδιαίτερη πρόκληση για όσους ξεκινούν τώρα την επαγγελματική τους πορεία. Δεν αλλάζει μόνο τον τρόπο εκτέλεσης των εργασιών, αλλά και τις διαδικασίες μέσα από τις οποίες αποκτάται εμπειρία.
Για χρόνια, πολλές εργασίες που ανατίθεντο σε νέους επαγγελματίες ήταν επαναλαμβανόμενες και χρονοβόρες. Παρότι συχνά θεωρούνταν αγγαρείες, είχαν σημαντική εκπαιδευτική αξία.
Ας πάρουμε ως παράδειγμα έναν νέο εργαζόμενο στον οποίο ανατίθεται να συνοψίσει μια έκθεση 80 σελίδων. Για τον προϊστάμενό του, το αποτέλεσμα είναι δύο σελίδες με τα βασικά συμπεράσματα. Για τον εργαζόμενο, όμως, η διαδικασία περιλαμβάνει την ανάγνωση, την αξιολόγηση και την ιεράρχηση των πληροφοριών.
Μέσα από αυτή την εργασία μαθαίνει να ξεχωρίζει τα σημαντικά στοιχεία, να αναγνωρίζει αντιφάσεις και να αξιολογεί επιχειρήματα.
Σήμερα, ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να δημιουργήσει μια πρώτη σύνοψη σε λίγα δευτερόλεπτα. Η εξοικονόμηση χρόνου είναι σημαντική. Εάν, όμως, εξαφανιστούν οι εργασίες μέσα από τις οποίες αποκτάται εμπειρία, πώς θα αναπτύξουν οι νέοι επαγγελματίες την κρίση και την τεχνογνωσία τους;
Η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει
Η έρευνα της Deloitte δείχνει ότι το 74% των συμμετεχόντων Millennials και Generation Z χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη στην καθημερινή εργασία του. Το στοιχείο αυτό καταγράφει τη διάδοση των εργαλείων, δεν αποδεικνύει όμως εάν οι εργαζόμενοι μαθαίνουν περισσότερα ή λιγότερα.
Θα ήταν παράλογο να απαιτούμε από τους νέους να αφιερώνουν ώρες σε μηχανικές εργασίες μόνο και μόνο επειδή έτσι εκπαιδεύτηκαν οι προηγούμενες γενιές. Ωστόσο, η παραγωγή ενός σωστού αποτελέσματος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο εργαζόμενος κατανοεί πώς προέκυψε.
Ένας έμπειρος επαγγελματίας μπορεί να αντιληφθεί ότι ένα συμπέρασμα είναι αμφισβητήσιμο ή ότι μια απάντηση δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες ενός πελάτη. Αυτή η ικανότητα αναπτύσσεται μέσα από την εξάσκηση, την καθοδήγηση και την εμπειρία.
Εάν μια επιχείρηση αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για να εξοικονομήσει χρόνο, πρέπει παράλληλα να εξετάσει πώς θα εκπαιδεύσει όσους προηγουμένως μάθαιναν μέσα από τις εργασίες που πλέον αυτοματοποιούνται.
Τα έμπειρα στελέχη θα μπορούσαν να αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στη διόρθωση επαναλαμβανόμενων εργασιών και περισσότερο στην επεξήγηση αποφάσεων, στην ανάλυση λαθών και στην αντιμετώπιση σύνθετων προβλημάτων.
Η τεχνολογία μπορεί να κάνει την εργασία ευκολότερη. Αυτό που δεν πρέπει να συμβεί είναι να σταματήσουμε να εκπαιδεύουμε τους ανθρώπους επειδή πλέον μπορούμε να αναθέτουμε περισσότερες εργασίες στις μηχανές.


Ας ακουστούν οι φωνές της Gen Z
Η είσοδος μιας νέας γενιάς στην αγορά εργασίας συνοδεύεται πάντοτε από διαφορετικές προσδοκίες. Όσοι ξεκινούν σήμερα την επαγγελματική τους πορεία δεν έχουν προλάβει να εξοικειωθούν με πρακτικές που οι προηγούμενοι εργαζόμενοι έχουν αποδεχθεί ως δεδομένες. Έτσι, είναι πιθανότερο να αναρωτηθούν γιατί μια διαδικασία είναι τόσο περίπλοκη ή γιατί απαιτείται φυσική παρουσία για μια εργασία που μπορεί να γίνει εξ αποστάσεως.
Παράλληλα, η Generation Z εισέρχεται στην αγορά εργασίας σε μια περίοδο κατά την οποία μεταβάλλονται οι τεχνολογίες, οι μορφές απασχόλησης και οι προσδοκίες των εργαζομένων.
Η ευελιξία, η αυτονομία και οι ευκαιρίες μάθησης παρουσιάζονται συχνά ως απαιτήσεις που χαρακτηρίζουν αποκλειστικά τους νέους. Ωστόσο, δεν χρειάζεται να είναι κανείς νέος για να επιθυμεί ένα λογικό ωράριο, να θέλει να ακούγεται η άποψή του ή να αποφεύγει την περιττή γραφειοκρατία.
Για τις επιχειρήσεις, η πρόκληση δεν είναι απλώς να προσαρμοστούν στις προσδοκίες μιας νέας γενιάς. Είναι να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουν την εργασία, αξιολογούν την απόδοση, αναπτύσσουν τα στελέχη τους και αξιοποιούν την τεχνολογία.
Ίσως, τελικά, το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι πώς θα προσαρμόσουμε τη Generation Z στις επιχειρήσεις, αλλά τι μπορούν να μάθουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις.
Πηγή in.gr



