Γ. Ματαλλιωτάκης: «Κανείς δεν είναι άτρωτος απέναντι στις κυβερνοεπιθέσεις – Η Κρήτη απέναντι στις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής»
Η κυβερνοασφάλεια αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της ψηφιακής εποχής, καθώς οι διαδικτυακές απειλές εξελίσσονται διαρκώς, επηρεάζοντας πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς. Με στόχο την ενημέρωση, την πρόληψη και την ενίσχυση της ψηφιακής ασφάλειας, η Περιφέρεια Κρήτης διοργάνωσε στο Ηράκλειο, το διήμερο εκπαιδευτικό σεμινάριο «CyberSecure Crete 2026 – Κυβερνοασφάλεια για όλους». Με αφορμή το γεγονός, ο Εντεταλμένος Περιφερειακός Σύμβουλος Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Γιώργος Ματαλλιωτάκης, μιλά για την σημασία της κυβερνοασφάλειας, τους κινδύνους που εγκυμονεί η ολοένα αυξανόμενη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών, αλλά και την ανάγκη θωράκισης της Κρήτης απέναντι στις σύγχρονες ψηφιακές απειλές.
Ποιος είναι ο βασικός στόχος της διοργάνωσης του «CyberSecure Crete 2026» και πόσο σημαντική είναι μια τέτοια πρωτοβουλία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που τα περιστατικά κυβερνοεπιθέσεων απασχολούν ολοένα και περισσότερο την τοπική κοινωνία της Κρήτης, όπως καταδεικνύουν και τα πρόσφατα συμβάντα και στη περιοχή της Μεσαράς;
Βασικός στόχος του CyberSecure Crete 2026 είναι να αναδείξουμε ότι η κυβερνοασφάλεια αφορά όλους μας: πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς. Θέλουμε να καλλιεργήσουμε κουλτούρα πρόληψης, ενημέρωσης και ψηφιακής προστασίας. Τα πρόσφατα περιστατικά, όπως η κυβερνοεπίθεση σε επιχείρηση ψύξης τροφίμων στη Μεσαρά, αποδεικνύουν ότι οι ψηφιακές απειλές έχουν πραγματικές επιπτώσεις στην οικονομία και στην καθημερινότητά μας. Η στρατηγική της Περιφέρειας Κρήτης, με επικεφαλής τον Περιφερειάρχη, έχει έναν ξεκάθαρο προσανατολισμό: στο επίκεντρο βρίσκεται πάντα ο άνθρωπος. Σήμερα διαθέτουμε 342 ψηφιακές υπηρεσίες και στόχος μας είναι να διευκολύνουμε ουσιαστικά την καθημερινότητα του πολίτη. Να εξοικονομεί χρόνο, να εξυπηρετείται γρήγορα και αποτελεσματικά και να έχει ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες μας, χωρίς αποκλεισμούς. Για να πετύχουμε όλα αυτά, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ασφάλεια στο διαδίκτυο. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις πρέπει να αισθάνονται εμπιστοσύνη, γνωρίζοντας ότι τα δεδομένα τους προστατεύονται και οι ψηφιακές συναλλαγές τους είναι αξιόπιστες. Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί και να διευκολύνει τον άνθρωπο. Και αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσα σε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον. Γι’ αυτό η κυβερνοασφάλεια δεν είναι πολυτέλεια, αλλά βασική προϋπόθεση για την εμπιστοσύνη, την εξυπηρέτηση και την ανάπτυξη.
Πόσο σημαντική είναι σήμερα η ενημέρωση και η εκπαίδευση των πολιτών σε θέματα κυβερνοασφάλειας, δεδομένης της ολοένα μεγαλύτερης χρήσης των ψηφιακών υπηρεσιών στην καθημερινότητά μας;
Η ενημέρωση και η εκπαίδευση είναι καθοριστικής σημασίας. Πιστεύω ότι η πρόληψη κοστίζει πάντα λιγότερο από τη θεραπεία. Σήμερα, που μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς μας περνά μέσα από το διαδίκτυο, πρέπει να διασφαλίζουμε την αξιοπιστία των συναλλαγών και την ασφάλεια των επικοινωνιών μας. Κανείς δεν είναι άτρωτος. Όλοι μας, πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες, μπορούμε να πέσουμε θύματα μιας κυβερνοεπίθεσης. Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε ενημερωμένοι, προετοιμασμένοι και να συνεργαζόμαστε. Η κυβερνοασφάλεια είναι συλλογική ευθύνη και απαιτεί κοινή προσπάθεια.
Ποιες είναι οι συχνότερες και σοβαρότερες ψηφιακές απειλές που αντιμετωπίζουν σήμερα οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι δημόσιοι οργανισμοί; Πόσο προετοιμασμένοι θεωρείτε ότι είμαστε για την αντιμετώπισή τους;
Οι απειλές είναι πολλές και διαρκώς εξελίσσονται. Οι συχνότερες είναι οι ηλεκτρονικές απάτες (phishing), η υποκλοπή προσωπικών και οικονομικών δεδομένων, οι επιθέσεις ransomware που μπορούν να παραλύσουν επιχειρήσεις και υπηρεσίες, καθώς και η παραβίαση λογαριασμών και συστημάτων.
Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο οικονομικές. Αφορούν την αξιοπιστία, την εμπιστοσύνη και τη συνέχιση της λειτουργίας κρίσιμων υπηρεσιών.
Θεωρώ ότι έχει γίνει πρόοδος, αλλά έχουμε ακόμη δρόμο μπροστά μας. Χρειάζεται συνεχής εκπαίδευση, πρόληψη, επενδύσεις σε υποδομές και κυρίως συνεργασία. Δεν αρκεί να αντιδρούμε όταν συμβεί μια επίθεση. Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι πριν συμβεί. Στόχος μας είναι μια Κρήτη με ισχυρή ψηφιακή ανθεκτικότητα, όπου πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιοι οργανισμοί θα αισθάνονται ασφαλείς.
Στο πλαίσιο του σεμιναρίου αναδείχθηκε, μεταξύ άλλων, ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης στις σύγχρονες κυβερνοεπιθέσεις. Πώς μεταβάλλει η ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας τους κινδύνους στο διαδίκτυο και ποιες νέες προκλήσεις δημιουργεί για την προστασία των χρηστών;
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα πολύ ισχυρό εργαλείο, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και κακόβουλα. Κάνει τις ηλεκτρονικές απάτες πιο πειστικές, διευκολύνει τη δημιουργία πλαστών μηνυμάτων, εικόνων και φωνών και κάνει τις κυβερνοεπιθέσεις πιο στοχευμένες. Η μεγάλη πρόκληση είναι να αξιοποιήσουμε τα οφέλη της τεχνολογίας, προστατεύοντας ταυτόχρονα τους πολίτες. Χρειαζόμαστε ενημέρωση, κριτική σκέψη, αξιόπιστα συστήματα και συνεχή επαγρύπνηση. Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι να τον εκθέτει σε κινδύνους.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προστασία των ψηφιακών υποδομών και των δεδομένων. Πόσο κρίσιμη είναι η ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας για την εύρυθμη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα σε περιφερειακό επίπεδο;
Η κυβερνοασφάλεια είναι βασική προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και των επιχειρήσεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται πάντα ο πολίτης. Τα δεδομένα αποτελούν τον σύγχρονο πλούτο μας, είτε αφορούν τους πολίτες είτε τις επιχειρήσεις είτε τις δημόσιες υπηρεσίες, και οφείλουμε να τα προστατεύουμε. Για να αξιοποιήσει ο πολίτης τις ψηφιακές υπηρεσίες, πρέπει να αισθάνεται εμπιστοσύνη και ασφάλεια. Στόχος μας είναι η αξιοπιστία, η προστασία των δεδομένων και η ισότιμη πρόσβαση όλων, χωρίς αποκλεισμούς. Η ανάπτυξη και η πρόοδος σήμερα περνούν μέσα από την εξέλιξη στον ψηφιακό κόσμο. Αυτή η εξέλιξη, όμως, πρέπει να γίνεται με ασφάλεια. Γιατί η τεχνολογία έχει αξία μόνο όταν βελτιώνει τη ζωή του ανθρώπου και δημιουργεί εμπιστοσύνη.
Η διοργάνωση συγκέντρωσε εκπροσώπους δημόσιων φορέων, ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων. Ποια είναι η σημασία αυτής της συνεργασίας και πώς μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός ισχυρού δικτύου κυβερνοασφάλειας στην Κρήτη;
Η κυβερνοασφάλεια είναι υπόθεση όλων και κανένας φορέας δεν μπορεί να την αντιμετωπίσει μόνος του. Η συνεργασία της Περιφέρειας, των δημόσιων οργανισμών, των πανεπιστημίων, των ερευνητικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων είναι καθοριστική. Μέσα από την ανταλλαγή γνώσης, εμπειριών και τεχνογνωσίας μπορούμε να γίνουμε πιο αποτελεσματικοί στην πρόληψη και την αντιμετώπιση των απειλών. Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα ισχυρό δίκτυο συνεργασίας στην Κρήτη, με κοινή κατεύθυνση την ασφάλεια, την αξιοπιστία και την ψηφιακή ανάπτυξη. Γιατί μόνο μαζί μπορούμε να χτίσουμε ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον προς όφελος όλων.
Ποια είναι τα σημαντικότερα συμπεράσματα που προέκυψαν από τις εργασίες του διημέρου; Υπήρξαν ζητήματα ή διαπιστώσεις που ανέδειξαν την ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις ή περαιτέρω ενημέρωση και εκπαίδευση;
Το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι η κυβερνοασφάλεια δεν είναι μια αποκλειστικά τεχνική υπόθεση, αλλά μια συλλογική ευθύνη. Αναδείχθηκε η ανάγκη για περισσότερη ενημέρωση και εκπαίδευση, συστηματική πρόληψη, καλύτερη προετοιμασία και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Χρειάζεται να επενδύσουμε στους ανθρώπους, στις υποδομές και στις δεξιότητες. Για εμάς, στην Περιφέρεια Κρήτης, προτεραιότητα είναι να συνεχίσουμε με συγκεκριμένες δράσεις, ώστε η ψηφιακή εξέλιξη να συνοδεύεται πάντα από ασφάλεια και εμπιστοσύνη.
Ποια είναι τα βασικότερα λάθη που καθιστούν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις ευάλωτους σε κυβερνοεπιθέσεις και ποια απλά, αλλά ουσιαστικά, μέτρα μπορούν να λάβουν για την προστασία των προσωπικών τους δεδομένων και των ψηφιακών τους συναλλαγών;
Το μεγαλύτερο λάθος είναι ότι πολλές φορές θεωρούμε πως μια κυβερνοεπίθεση δεν θα συμβεί σε εμάς. Η χρήση αδύναμων κωδικών, η απροσεξία σε ύποπτα μηνύματα και συνδέσμους και η έλλειψη ενημερώσεων στα συστήματα δημιουργούν κινδύνους. Χρειάζονται απλά αλλά ουσιαστικά μέτρα: ισχυροί και διαφορετικοί κωδικοί, διπλή ταυτοποίηση, τακτικές ενημερώσεις, αντίγραφα ασφαλείας και προσοχή στις ηλεκτρονικές συναλλαγές. Κυρίως, χρειάζεται ενημέρωση και πρόληψη. Η ασφάλεια στον ψηφιακό κόσμο ξεκινά από την καθημερινή μας συμπεριφορά.
Σε περίπτωση που ένας πολίτης ή μια επιχείρηση πέσει θύμα κυβερνοεπίθεσης, ποιες είναι οι πρώτες ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιήσει και σε ποιους αρμόδιους φορείς μπορεί να απευθυνθεί για βοήθεια;
Σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης, το πρώτο που χρειάζεται είναι ψυχραιμία και άμεση κινητοποίηση. Ο πολίτης ή η επιχείρηση πρέπει να περιορίσει την πρόσβαση στα συστήματα που έχουν επηρεαστεί, να διατηρήσει τα στοιχεία της επίθεσης και να απευθυνθεί στους αρμόδιους φορείς, όπως η Ελληνική Αστυνομία και η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς στόχους του CyberSecure Crete 2026: να φέρει σε επαφή την κοινωνία, τις επιχειρήσεις και τους δημόσιους φορείς με την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, εξειδικευμένες εταιρείες και επιστήμονες του χώρου. Θέλουμε οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν πού μπορούν να απευθυνθούν και ποιοι μπορούν να τους υποστηρίξουν. Στην Κρήτη υπάρχει ήδη αξιόλογο δυναμικό και τεχνογνωσία στον τομέα της κυβερνοασφάλειας. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε και να ενισχύσουμε αυτό το οικοσύστημα συνεργασίας, ώστε κανείς να μη μένει μόνος απέναντι στις ψηφιακές απειλές.
