Σε εξαιρετικά δύσκολη θέση βρίσκονται οι ελαιοπαραγωγοί της Κρήτης, καθώς η τιμή του ελαιολάδου υποχωρεί σε επίπεδα που προκαλούν έντονη ανησυχία για τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας. Τα 3,20 ευρώ το κιλό αποτελούν πλέον μια πραγματικότητα στην τοπική αγορά, την ώρα που η πτωτική τάση δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ανασφάλεια ενόψει της φετινής συγκομιδής.
Η κατάσταση είναι απογοητευτική. Ο παραγωγός καλείται να πληρώσει ακριβά τα εργατικά χέρια, τα καύσιμα, τα λιπάσματα, τα φυτοφάρμακα και την άρδευση, αλλά όταν έρχεται η ώρα να πουλήσει το προϊόν του διαπιστώνει ότι η τιμή δεν καλύπτει ούτε το πραγματικό κόστος παραγωγής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι τιμές παραγωγού κινούνται μεταξύ 3,20 και 3,40 ευρώ το κιλό, ενώ τα ημερομίσθια για τη συγκομιδή κυμαίνονται από 60 έως 80 ευρώ. Πρόκειται για έναν συνδυασμό που οδηγεί πολλές αγροτικές οικογένειες σε οικονομικό αδιέξοδο.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί παραγωγοί αναρωτιούνται πλέον αν αξίζει να μπουν στη διαδικασία της συγκομιδής, όταν το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα κινδυνεύει να είναι ζημιογόνο. Κι αυτό γιατί τα μεροκόματα για τη συγκομιδή ελιών είναι κοντά στα 60-80 ευρώ που καθιστούν απαγορευτικά για έναν μικρομεσαίο παραγωγό να μπει στη διαδικασία να προχωρήσει στην συγκομιδή με εργάτες. Οι περισσότεροι παραγωγοί προσπαθούν με συγγενείς και φίλους να καταφέρουν να προχωρήσουν στην συγκομιδή για να μειώσουν το κόστος.
Αυτή τη στιγμή η τιμή στο Ηράκλειο είναι κάτω από τα 3,3 ευρώ με τις περισσότερες πράξεις που γίνονται να είναι γύρω από τα 3,2 ευρώ ενώ το δυσάρεστο είναι πως η Ιταλία ζητά συνεχώς λάδι και κάθε φορά σε χαμηλότερες τιμές. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως ενώ την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου η τιμή παράδοσης λαδιού στην Ιταλία ήταν 3,8 ευρώ την εβδομάδα που πέρασε η τιμή ήταν στα 3,4 ευρώ το κιλό με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει για τον παραγωγό.
Η εικόνα στην Κρήτη δεν μπορεί να αποκοπεί από τις εξελίξεις στη διεθνή αγορά. Η Ισπανία, η μεγαλύτερη παραγωγός ελαιολάδου στον κόσμο, εξακολουθεί να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τις ισορροπίες της αγοράς.
Η παραγωγή της Ισπανίας εκτιμάται σε περίπου 1,5 εκατομμύρια τόνους. Η Τυνησία ακολουθεί με περίπου 500.000 τόνους, ενώ η Ιταλία υπολογίζεται στους 300.000 τόνους, η Τουρκία στους 290.000 και η Ελλάδα στους 25.0000 τόνους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η περίπτωση της Τυνησίας, η παραγωγή της οποίας εμφανίζεται αυξημένη κατά περίπου 47% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Η μεγάλη αυτή προσφορά ενισχύει τον ανταγωνισμό στις διεθνείς αγορές και δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στις τιμές. Συνολικά, η παγκόσμια παραγωγή εκτιμάται σε περίπου 3,44 εκατομμύρια τόνους.
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι γίνεται με τον άνθρωπο που παράγει το ελαιόλαδο. Δεν μπορεί η Κρήτη, ένας τόπος που έχει συνδέσει την οικονομία, την ιστορία και την ταυτότητά του με την ελιά, να οδηγείται σταδιακά στην απαξίωση της ελαιοκαλλιέργειας.
Χρειάζονται άμεσα μέτρα: ουσιαστική μείωση του κόστους παραγωγής, στήριξη των ελαιοπαραγωγών, ενίσχυση των συνεταιρισμών, καλύτερη οργάνωση της εμπορίας και αποφασιστική προώθηση του επώνυμου κρητικού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές.
Γιατί δεν είναι δυνατόν ένα προϊόν με τόσο μεγάλη διατροφική, οικονομική και πολιτιστική αξία να πωλείται σε τιμές που δεν εξασφαλίζουν την επιβίωση εκείνων που το παράγουν.
Η εγκατάλειψη των ελαιώνων δεν είναι πλέον ένα μακρινό ενδεχόμενο. Είναι ένας πραγματικός κίνδυνος.Αν χαθεί ο παραγωγός, θα χαθεί μαζί του ένα μεγάλο κομμάτι της κρητικής υπαίθρου. Και αυτό είναι κάτι που η Κρήτη δεν έχει την πολυτέλεια να επιτρέψει.Αν σε αυτή την κατάσταση συνυπολογιστεί και η συνεχώς μειωμένη επιδότηση που λαμβάνει ο ελαιοπαραγωγός τότε όλοι αντιλαμβάνονται πως φέτος η χρονιά θα είναι σίγουρα χαμένη και το ζητούμενο θα είναι ποιοι θα καταφέρουν να αντέξουν.
Μιχάλης Καμπιτάκης
Έχουμε πει πολλές φορές πως κάθε τιμή για τον παραγωγό κάτω από τα 5 ευρώ είναι μία κακή τιμή που δεν μπορεί να αποδώσει κέρδος. Σήμερα η τιμή είναι σε ελεύθερη πτώση και δίνουν λάδι μόνο όσοι δεν μπορούν να αντέξουν στην οικονομική πίεση που έχουν. Δυστυχώς η τιμή έχει πέσει κάτω από τα 3,5 ευρώ δηλαδή επιστρέφουμε σε πολύ δύσκολες περιόδους όπως ήταν πριν από 5 και 6 χρόνια.
