Το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών: Βαδίζοντας προς την 50η επέτειο από την ίδρυσή του και την 100η από τις πρώτες Δελφικές Εορτές

Του Παναγιώτη Ροϊλού 

Σήμερα, σε μία από τις δυναμικότερες μεταβατικές φάσεις στην εποχή του ανθρωπόκαινου που διανύουμε, οι Δελφοί οφείλουν να αναλάβουν πρωτεύοντα ρόλο στα παγκόσμια πολιτιστικά δρώμενα, αλλά και στην στοχαστική και πολιτισμικά διαμεσολαβημένη διερεύνηση των μεγάλων ζητημάτων του καιρού μας. Και αυτή την ευθύνη έχει επωμισθεί ήδη από την ίδρυσή του το 1977 από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, αλλά πολύ πιο έντονα και στοχευμένα προσφάτως, το ΕΠΚεΔ, το οποίο λειτουργεί υπό την εποπτεία και την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και την αιγίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης—ο θεσμός εκείνος, δηλαδή, ο οποίος, φύσει, νόμω και έργω αποτελεί την συνέχεια όχι μόνο των δελφικών εορτών, αλλά και των δυναμικότερων και προοδευτικότερων πτυχών της συνολικής δελφικής ιδέας του Σικελιανού, την οποία έχει επεκτείνει και προσαρμόσει στα μέτρα των καιρών μας. Το επόμενο έτος, το 2027, σηματοδοτεί δύο σημαντικούς επετείους: τα 100 χρόνια από τις πρώτες δελφικές εορτές και τα 50 από την ίδρυση του ΕΠΚεΔ. Πρόκειται για επετείους που το Κέντρο θα τιμήσει δεόντως με σημαντικές εκδηλώσεις, οι οποίες θα ανακοινωθούν εν ευθέτω χρόνω. Έχω την πεποίθηση, ότι έχοντας θέσει ως προτεραιότητα την διερεύνηση—από διαφορετικές οπτικές και μέσω ποικίλων πολιτιστικών δράσεων—θεμάτων που έχουν άμεση σχέση με τις ραγδαίες εξελίξεις που βιώνει στις ημέρες μας η ανθρωπότητα στους χώρους του πολιτισμού, της σκέψης, της πολιτικής και των επιστημών, το Κέντρο Δελφών θα μπορέσει να αναδειχθεί, έχει ήδη αναδειχθεί, σε δυναμικό, σύγχρονο ομφαλό του παγκόσμιου πολιτισμού και της παγκόσμιας σκέψης. 

Μόλις ανέλαβα την άμισθη θέση της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών τον Αύγουστο του 2022, έθεσα, λοιπόν, ως προτεραιότητά μου να ενισχύσω και να αναπτύξω περαιτέρω τον ρόλο του Κέντρου ως όντως διεθνούς επίκεντρου, ομφαλού διακίνησης και, κατά το δυνατόν, παραγωγής, όχι μόνο ανα-παραγωγής, πολιτισμού (και στον πολιτισμό συμπεριλαμβάνω βεβαίως και τον στοχασμό) και προαγωγής διαλόγου μεταξύ ευρωπαϊκών και όχι μόνο χωρών. Ο πολιτισμός (θεμελιώδες συστατικό του οποίου αποτελεί ο στοχασμός) νοούμενος ως μέσο συνάντησης διαφορετικών παραδόσεων, όχι ως “soft” ή όποιας άλλης υφής, power, όχι ως όργανο οπoιασδήποτε μορφής ηγεμονοποίησης, αλλά προσφοράς και ατομικής και συλλογικής αυτογνωσίας, σύμφωνα με τα αρχαία δελφικά παραγγέλματα, αλλά και το (απεκδυμένο, ασφαλώς, από όποια τυχόν ακραία, προβληματικά, μυστικιστικά ολισθήματα) όραμα του Άγγελου Σικελιανού. Εδώ να τονίσω, όπως έχω κάνει και άλλες φορές, ότι για πρώτη φορά, στην πρόσφατη ιστορία του, το Κέντρο έχει αγκαλιασθεί με τόση θέρμη από την ελληνική πολιτεία, την κυβέρνηση, με προεξάρχοντα τον Πρωθυπουργό, και το Υπουργείο Πολιτισμού. Και είναι πρέπον η όποια συμβολή της πολιτείας, ειδικά στους δύσκολους αυτούς καιρούς όπου ζούμε, να προβάλλεται: η ένταξη στο ταμείο ανάκαμψης της ενεργειακής αναβάθμισης και ανακαίνισης του συνεδριακού κέντρου μας, χάρη στο εμπνευσμένο όραμα και τις ενέργειες της ακάματης υπουργού Πολιτισμού δρ. Λίνας Μενδώνη, εγγυάται την απόκτηση εξαιρετικών, εκσυγχρονισμένων υποδομών, που θα συμβάλουν καίρια στον διεθνή προσανατολισμό του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών.

Τα τελευταία τρία χρόνια έχουν αναπτυχθεί και θα αναπτυχθούν περαιτέρω τα επόμενα χρόνια πρωτοβουλίες με στόχο την διεθνή εξωστρέφεια του Κέντρου. Αυτές συμπληρώνουν την σπουδαία συμβολή των δραστηριοτήτων της Δελφικής Ακαδημίας, που ίδρυσα πριν εννέα χρόνια, και έχει πια εδραιωθεί ως διεθνής εκπαιδευτικός θεσμός, μοναδικός για τα ελληνικά δεδομένα, ο οποίος χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, χάρη στην ενεργό στήριξη προσωπικά του Περιφερειάρχη Φάνη Σπανού. Αναφέρομαι, λοιπόν, πρώτον, στην δημιουργία του «Διεθνούς πολιτιστικού δικτύουο/forum Δελφών». Αυτό αφορά στην δημιουργία πολιτιστικών συνεργασιών μεταξύ διαφόρων χωρών της Ευρώπης αλλά και πέρα από την Ευρώπη, που προάγουν και προβάλλουν πτυχές της πολιτιστικής παραγωγής μίας συγκεκριμένης ευρωπαϊκής χώρας, αλλά και μιας μη ευρωπαϊκής. Δεύτερον, ο θεσμός των «Δελφικών Διαλόγων». Κάθε χρόνο προσκαλούνται διεθνείς προσωπικότητες, εξαιρετικά επιδραστικές, της παγκόσμιας σκέψης και των επιστημών, που διερευνούν θέματα τα οποία άπτονται σημαντικών τρεχόντων ζητημάτων. Τους τέσσερις πρώτους τελευταίους Δελφικούς Διαλόγους τους παρακολούθησαν διαδικτυακά μέχρι τώρα πάνω από ένα εκατομμύριο διακόσιες χιλιάδες άνθρωποι από όλον τον κόσμο, επιτυχία πρωτοφανής, όχι μόνο για τα ελληνικά δεδομένα! Οι Τέταρτοι Δελφικοί Διάλογοι τον Ιούλιο που μας πέρασε, ήταν προανάκρουσμα ενός καινούργιου, τρίτου, διεθνούς θεσμού, ο οποίος ονομάζεται Delphic Oracle Project: The Future of Humanity «Το Σύγχρονο Μαντείο των Δελφών: Το Μέλλον της Ανθρωπότητας». Επιστήμονες από τους χώρους κυρίως των λεγόμενων θετικών επιστημών (τεχνητή νοημοσύνη, αστροφυσική [π.χ. Avi Loeb, Martin Rees, κ.ά], βιοτεχνολογία, ιατρική), αλλά και των κοινωνικών και ανθρωπιστικών, θα συναντώνται στους Δελφούς για να αναγγέλλουν και αναλύουν εξελίξεις στους χώρους τους και πώς αυτές θα επιδράσουν στην ανθρωπότητα, στο ανθρώπινο είδος και τις κοινωνίες του. Μια άλλη καινούργια πρωτοβουλία διεθνούς βεληνεκούς ιδρύθηκε πρόσφατα και ονομάζεται «Σύγχρονη Δελφική Αμφικτυονία: Διεθνής Κοινότητα Φίλων της Δελφικής Ιδέας και του ΕΠΚεΔ» (The New Delphic League: The International Society of the Friends of the Delphic Idea and the European Cultural Center of Delphi). Έχει ήδη συσταθεί μια διεθνής Συντονιστική Επιτροπή της Σύγχρονης Δελφικής Αμφικτυονίας, με μέλη εξέχουσες προσωπικότητες από τους χώρους των επιστημών, των τεχνών, της οικονομίας και του επιχειρείν, της διπλωματίας από πολλές χώρες, από τις ΗΠΑ μέχρι την Γερμανία, και την Μ. Βρετανία μέχρι την Χιλή, και συντονιστή τον πρέσβυ επί τιμή κ. Τάσο Κριεκούκη.

Σήμερα στους Δελφούς, παρά την δυσοίωνη, τελεσίδικη διαπίστωση της Πυθίας στα χρόνια του Ιουλιανού, η «παγά» και το «ύδωρ» τους ανακτούν την μάντιδα φωνή τους, χάρη στις πρωτοποριακές πρωτοβουλίες του ΕΠΚεΔ και στους συν-οραματιστές υποστηρικτές του: όλους τους φίλους και τα στελέχη του Κέντρου και του ΔΣ, την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και τον Περιφερειάρχη κ. Φάνη Σπανό, τον βουλευτή Φωκίδας και υφυπουργό Δικαιοσύνης κ. Γιάννη Μπούγα, την μεγάλη ευεργέτιδά του Δήμητρα Φιλίππου, την Eurolife, την Eurobank, και το Ίδρυμα Ιωάννη Λάτση και τόσους άλλους, αλλά κυρίως την συνοδοιπόρο του πολιτεία, πρωτίστως το Υπουργείο Πολιτισμού και τις αρμόδιες υπηρεσίες του και, βεβαίως, όλως ιδιαιτέρως την ακαταπόνητη Υπουργό δρα. Λίνα Μενδώνη. Το ΕΠΚεΔ ανθεί διότι προάγει την συλλογική προσπάθεια, διότι στηρίζεται όχι στο «εγώ», αλλά στο «εμείς». Και έτσι πορεύεται προς την συμπλήρωση του μισού αιώνα της ζωής του, προσαρμόζοντας ουσιαστικά και εις βάθος χρόνου στις απαιτήσεις του καιρού μας τα οράματα του του ιδρυτή του και του Άγγελου Σικελιανού.