Ντροπιαστικές εικόνες σε Ιεράπετρα και Ηράκλειο: Γιατί το μεταναστευτικό στην Κρήτη κρύβεται κάτω από το χαλί;

Την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου οι λιμενικοί στην Κρήτη κλήθηκαν δύο φορές για να συνδράμουν σε περιστατικά άφιξης μεταναστών στο νησί: στη μία περίπτωση, βάρκα με 44 άνδρες έφτασε στην παραλία Στομίου Ιεράπετρας, ενώ άλλη βάρκα με 55 μετανάστες έφτασε στην παραλία Κουδουμάς στον νομό Ηρακλείου.

Το φετινό φθινόπωρο, Ηράκλειο και Ιεράπετρα έχουν μετατραπεί στις δύο βασικές πύλες εισόδου μεταναστών στο νησί. Η εικόνα επαναλαμβάνεται σταθερά από το 2023 και έπειτα.

Αυτό που έχει αλλάξει σχεδόν ολοκληρωτικά είναι τα σημεία που υποδέχονται τις ροές των μεταναστών. Φέτος, η καρδιά του προβλήματος χτυπά στην ευρύτερη περιοχή της Ιεράπετρας, της Αγίας Γαλήνης και των Καλών Λιμένων, ενώ η κρίση ξεκίνησε το 2023 με επίκεντρο τη Γαύδο και τα νότια παράλια του νομού Χανίων, όπως η Παλαιόχωρα και τα Σφακιά.

«Το 70% με 75% των ροών εντοπίζεται πια στην ανατολική Κρήτη» εξηγεί στο in ο Γιώργος Σφακιανάκης, πρόεδρος των λιμενικών Ανατολικής Κρήτης και μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου (με την αντίπαλη παράταξη από αυτή του δημάρχου). «Οι 900 μετανάστες που έφτασαν μέσα σε ένα ολόκληρο έτος στην Ιεράπετρα το 2025, έφτασαν στη συγκεκριμένη περιοχή το φετινό φθινόπωρο, σε διάστημα μίας εβδομάδας».

Σταθερή αφετηρία των πλοιαρίων που καταφθάνουν το ένα μετά το άλλο στο νησί παραμένει η περιοχή του Τομπρούκ της Λιβύης. Όσο για την αύξηση των ροών, συνεχίζει ακάθεκτα την πορεία της.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του κ. Σφακιανάκη, το 2023 έφτασαν στο νησί 790 άτομα. Το 2024, 5.100. Το 2025 σκαρφάλωσαν στους 21.000 μετανάστες.  Από τις αρχές του 2026 μέχρι σήμερα έχουν φτάσει στην Κρήτη 19.500 άνθρωποι.

Οι εικόνες είναι συχνά ζοφερές: «Πριν από  6 μήνες στην Ιεράπετρα είχε φτάσει βάρκα η οποία είχε μισοβουλιάξει. Είχε προηγηθεί κακοκαιρία 4 ημερών. Μέσα στη βάρκα βρήκαμε 17 άτομα νεκρά από την ασιτία».

Διαμονή χωρίς τα στοιχειώδη, σε άθλιες συνθήκες και στην Ιερέπτρα και στο Ηράκλειο | ΙΝΤΙΜΕ NEWS

Αναβρασμός στη διχασμένη κοινωνία του Ηρακλείου με την απόφαση για νέα δομή

Εντωμεταξύ, το νησί συνεχίζει να είναι απροετοίμαστο σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος αλλά και τις ροές που λαμβάνει με σταθερό ρυθμό.

Αφιξη μεταναστών στους Καλούς Λιμένες

Αυτές τις μέρες, ντροπιαστικές εικόνες κάνουν για άλλη μια φορά την εμφάνιση τους. Στο Ηράκλειο, οι μετανάστες συνωστίζονται στο κτίριο «Παλιό Ψυγείο» στο λιμάνι του Ηρακλείου.

Στην Ιεράπετρα, οι συνθήκες είναι άθλιες, οι μετανάστες βρίσκονται εκτεθειμένοι στο χώρο ενός παλιού αμαξοστασίου του Δήμου. Στις 13 και 14 Οκτωβρίου εκατοντάδες μετανάστες αναζητούσαν προστασία από την κακοκαιρία σε αυτόν τον χώρο.

«Στο Ηράκλειο δεν υπάρχει πρέπουσα δομή. Η φιλοξενία είναι αυτοσχέδια» λέει στο in ο δήμαρχος Ηρακλείου, Αλέξανδρος Καλοκαιρινός.

Όπως συμπληρώνει: «Oι υγειονομικές και ανθρωπιστικές συνθήκες είναι ακατάλληλες. Οι άνθρωποι κοιμούνται ακόμα και στον αύλειο χώρο. Η κατάσταση δεν είναι ανεκτή».

Σημειώνεται πως χθες 15 Οκτωβρίου ψηφίστηκε τροπολογία για νέα δομή μεταναστών στο Ηράκλειο σε νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης («Κώδικας Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών και άλλες διατάξεις»).

Στην πραγματικότητα, η συζήτηση για τη χωροθέτηση της δομής προσωρινής φιλοξενίας/σταθμού μεταφοράς, μέχρι οι μετανάστες να αποχωρήσουν για τις κλειστές δομές στην ενδοχώρα, «σέρνεται» εδώ και ενάμιση χρόνο.

Άφιξη μεταναστών στο νησί | Φωτογραφία: Γιώργος Σφακιανάκης

Η συζήτηση ξεκίνησε από το ενδεχόμενο να αξιοποιηθεί παλιό στρατόπεδο στο Τυμπάκι, «πέρασε» σε άλλο στρατόπεδο στον δήμο Μίνωα-Πεδιάδας, στη συνέχεια «μεταφέρθηκε» στο παλιό ΚΤΕΟ του δήμου Ηρακλείου (ιδιοκτησίας Περιφέρειας Κρήτης), μετά σε χώρο στην περιοχή Μαλάδες για να «καταλήξει» σε παλιό ελαιοτριβείο στην εγκαταλελειμμένη βιομηχανική ζώνη στις Μοίρες Ηρακλείου. Η συγκεκριμένη πρόταση συζητείται ήδη από την περασμένη άνοιξη, όμως οι αντιρρήσεις της τοπικής κοινωνίας δεν έδιναν το «πράσινο φως» για να προχωρήσει η πρόταση.

Πριν από έναν μήνα ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, ζήτησε από την τοπική αυτοδιοίκηση να προταθεί άλλος χώρος, αν το θέλουν, δίνοντας έναν μήνα διορία. Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν αντιπρότεινε λύση.

Την ίδια στιγμή, η εταιρεία η οποία διαχειρίζεται τον λιμένα Ηρακλείου έχει εκδώσει ασφαλιστικά μέτρα για να σταματήσει η χρήση του «Παλιού Ψυγείου» ως προσωρινός χώρος φιλοξενίας.

Ο σχεδιασμός της δομής, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

«Ο Δήμος δεν έχει αρμοδιότητα στο θέμα. Τόσο η απόφαση για τη δημιουργία της δομής όσο και αυτή της χωροθέτησης ανήκουν στο υπουργείο. Η τοπική αυτοδιοίκηση δεν εμπλέκεται στην ίδρυση δομών. Οι κάτοικοι δυσφορούν όμως η αλήθεια είναι πως πρέπει να γίνει μια δομή και σε αυτή την πλευρά του νησιού» σχολιάζει ο κ. Καλοκαιρινός.

Σημειώνεται πως σε όλο το νησί, αδειοδοτημένη είναι μία δομή στην Αγιά, στα Χανιά, η οποία λειτουργεί εδώ και δύο χρόνια. Σε αυτήν καταλήγουν σε μεγάλο βαθμό οι μετανάστες που φτάνουν αυτές τις μέρες στην Ιεράπετρα.

«Σήμερα έφυγαν με πούλμαν για την Αγιά δύο ομάδες μεταναστών, 120 ατόμων και 60 ατόμων αντίστοιχα» λέει στο in ο Γιώργος Κουγιουμουτζάκης, αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας Ιεράπετρας.

Τις προηγούμενες μέρες η Κρήτη είχε βρεθεί ξανά στη δίνη μιας έντονης κακοκαιρίας. Οι μετανάστες ήταν απροφύλαχτοι μέσα στη βροχή | ΙΝΤΙΜΕ NEWS

Όσο για την τοπική κοινωνία του Ηρακλείου, τι είναι αυτό που φοβούνται οι κάτοικοι για τη νέα δομή; «Πως η προσωρινή δομή θα γίνει μόνιμη» απαντά ο κ. Σφακιανάκης.

Πολλοί στο νησί έχουν την άποψη πως τα κυκλώματα των διακινητών θα πιέζουν περισσότερο την κατάσταση αν δημιουργηθεί και δεύτερη δομή. «Θα γίνονται περισσότερες μπίζνες. Οι διακινητές θέλουν να εδραιώσουν χώρους» μας είπαν χαρακτηριστικά.

Φωτογραφία: Γιώργος Σφακιανάκης

Πολλοί μετανάστες, λίγοι λιμενικοί

Η θεώρηση της Κρήτης από τους διακινητές ως βασικού πυλώνα εισόδου μεταναστών στην Ευρώπη, φαίνεται από τον μαζικό τρόπο με τον οποίο φτάνουν οι τελευταίοι στο νησί.

«Τώρα έρχονται με μικρές, πνευστές λέμβους. Τα τρία προηγούμενα χρόνια βλέπαμε περισσότερο αλιευτικά μεγαλύτερου μεγέθους. Οι μικρές βάρκες έχουν μήκος 7 με 8 μέτρα και χωρούν από 35 έως 70 άτομα, σε αντίθεση με τα πλοιάρια στα οποία στοιβάζονταν έως και 500 άτομα» περιγράφει ο κ. Σφακιανάκης.

Το έργο των λιμενικών στο νησί έχει διπλασιαστεί. «Η ενίσχυση της πολιτείας είναι ελάχιστη. Στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Ηρακλείου εργάζονται μόλις 9 άτομα επιπλέον, ενώ στην Ιεράπετρα, 5. Πρόκειται για εκ περιτροπής, με αποσπάσεις, εργαζόμενους».

»Εδώ δεν είναι όπως στο Ανατολικό Αιγαίο, οι λιμενικοί φτάνουμε να επιχειρούμε ακόμα και στα 70 μίλια, ανοιχτά μέσα στη θάλασσα. Η κατάσταση είναι επικίνδυνη».

Εκτός από το γεγονός ότι οι λιμενικοί που διαχειρίζονται την κατάσταση είναι λίγοι, ο κ. Σφακιανάκης λέει πως οι ίδιοι δέχονται και τα πύρα του συνόλου της τοπικής  κοινωνίας.

«Οι μισοί μας αποκαλούν “προδότες” και “ταξιτζήδες των μεταναστών” και οι άλλοι μισοί λένε: “φασίστες εσείς τους πνίγετε”».

Στα όρια τους δηλώνουν πως είναι και οι αστυνομικοί . Ανάμεσα σε άλλα, η χθεσινή ανακοίνωση της Αστυνομικής Ένωσης Λασιθίου ανέφερε τα εξής:

«Η Ιεράπετρα και συνολικά το Λασίθι δεν μπορούν να σηκώνουν μόνα τους το βάρος μιας τέτοιας κατάστασης. Η τοπική κοινωνία και οι υπηρεσίες που καλούνται να διαχειριστούν τις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες έχουν φτάσει στα όρια των δυνατοτήτων τους. Η Ένωσή μας καλεί τα συναρμόδια Υπουργεία και τους αρμόδιους φορείς να παρέμβουν άμεσα, να αναλάβουν τον αναγκαίο συντονισμό και να προχωρήσουν σε συγκεκριμένες ενέργειες για την αποτελεσματική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και την αποσυμφόρηση της περιοχής».

Στιγμιότυπο από διάσωση. | Φωτογραφία: Γιώργος Σφακιανάκης

«Η Ελλάδα θέλει να καταργήσει το άσυλο, ενώ κρύβει το πρόβλημα κάτω από το χαλί»

Όπως φαίνεται, η βασική πρόθεση της κυβέρνησης για να επιλυθεί το ζήτημα είναι ο μέγιστος δυνατός περιορισμός του δικαιώματος του ασύλου.

Στο πρόσφατο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων, η Αθήνα επανέφερε την πρόταση της για έναν μηχανισμό που θα της δίνει τη δυνατότητα να προχωρά σε αναστολή των διαδικασιών ασύλου.

«Η Ελλάδα προσπαθεί να δημιουργήσει ένα προηγούμενο, όπου εμμέσως πλην σαφώς θα καταργείται το άσυλο σε έκτακτες περιόδους. Υπενθυμίζω ότι η Ελλάδα ανέστειλε την υποβολή αιτήσεων ασύλου για τους μετανάστες από Βόρεια Αφρική,  για τρεις μήνες, από 14 Ιουλίου έως 14 Οκτωβρίου 2025» λέει στο in ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης, διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόκειται για μια πρακτική την οποία εξασκούν ανοιχτά χώρες όπως η Δανία και η Πολωνία.

«Για εμάς δεν είναι τόσο εύκολο. Είμαστε μικρότερη χώρα, είμαστε επίσης χώρα υποδοχής. Σε κάθε περίπτωση, η Θέουτα δημιούργησε μια ευκαιρία για τέτοια αιτήματα και πολιτικές» συνεχίζει να εξηγεί ο Παπαγιαννάκης.

Εστιάζοντας στην κατάσταση στην Κρήτης, ο κ. Παπαγιαννάκης τονίζει πως το πρόβλημα είναι υπαρκτό στο νησί εδώ και τρία χρόνια. «Επί δυόμιση σχεδόν χρόνια, το κοιτάζαμε και δεν κάναμε τίποτα.  Το πρόβλημα κρύβεται σταθερά κάτω από χαλί».

Πράγματι, τους περισσότερους μήνες του χρόνου, επικρατεί μια εσωστρέφεια στην κατάδειξη του προβλήματος. Πρέπει οι ροές να φτάσουν να είναι ημερήσιες για να ξαναβγεί το θέμα στον αφρό.

Ο κ. Παπαγιαννάκης έχει μια πολύ συγκεκριμένη άποψη γιατί συμβαίνει αυτό.

«Η Κρήτη έχει σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ. Έχει παράνομες δραστηριότητες. Έχει τουρισμό. Είναι ο τόπος καταγωγής του πρωθυπουργού και άλλων πολιτικών της κυβέρνησης αλλά και του αρχηγού της αντιπολίτευσης. Η Κρήτη συγκεντρώνει πολλά κρίσιμα στοιχεία για ένα νησί. Η Κρήτη είναι πολύ σημαντική για το σύστημα σε μια χρονιά προεκλογική».

Για τους παραπάνω λόγους τόσο η κυβέρνηση όσο και σε έναν βαθμό η αντιπολίτευση, δεν επιθυμούν να υπάρχει φασαρία γύρω από το πρόβλημα. Και όταν φτάνει η ώρα των καθυστερημένων αποφάσεων ξεσπά κόντρα στη Βουλή για τα …μάτια των Κρητικών.

Όπως είπε στο in και ο κ. Κουγιουμουτζάκης, αντιδήμαρχος Ιεράπετρας: «Έχω τη δέσμευση του υπουργού ότι μέχρι την Κυριακή θα έχει αδειάσει ο χώρος στο αμαξοστάσιο».

Την ίδια μέρα αναχωρεί και το πλοίο που έχει ναυλώσει το υπουργείο Μετανάστευσης για τη μεταφορά μεταναστών από την Κρήτη, στην κλειστή δομή της Μαλακάσας.