Επιθεωρητές εργασίας: Η βιντεοκλήση δεν είναι πανάκεια – Κίνδυνοι διαρροής προσωπικών δεδομένων

Σοβαρές και δικαιολογημένες ενστάσεις για τον τρόπο που επιχειρείται να εφαρμοστεί στην Ελλάδα η εξ αποστάσεως συζήτηση των εργατικών διαφορών θέτουν οι Επιθεωρητές Εργασίας. Η δυνατότητα να επιλύονται οι εργατικές διαφορές μέσω τηλεδιάσκεψης σπίστηκε με το άρθρο 34 του ν.5314/2026 (περί ισότητας αμοιβών), για εργαζόμενους σε περιοχές που δεν υπάρχει τοπική υπηρεσία της Επιθεώρησης Εργασίας.

Η ανακοίνωση του Συλλόγου Εργαζομένων Επιθεώρησης Εργασίας αναγνωρίζει ότι είναι απολύτως θεμιτό να διευκολύνεται, με τη χρήση της τεχνολογίας, όποιος δεν μπορεί να μετακινηθεί, για παράδειγμα επειδή μένει σε απομακρυσμένη περιοχή ή έχει κινητικά προβλήματα. Ξεκαθαρίζει όμως ότι δεν μπορεί να υπονομεύεται η αξιοπιστία, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του θεσμού στο όνομα της τεχνολογικής ευκολίας. Ούτε μπορεί να χρησιμοποιείται η τηλεδιάσκεψη ως υποκατάστατο της φυσικής παρουσίας και ως «καμουφλάζ» για την υποστελέχωση των περιφερειακών υπηρεσιών.

«Το έργο που παράγουμε είναι ορατό: το 2024 συζητήθηκαν 10.099 εργατικές διαφορές, επιλύθηκαν 5.698 και οι εργαζόμενοι έλαβαν 7.209.528 €· το 2025 συζητήθηκαν 11.354, επιλύθηκαν 6.372 και οι εργαζόμενοι έλαβαν 7.984.926 €. Στόχος μας είναι να συνεχίσουμε και να βελτιώσουμε αυτό το έργο που βοηθά τους εργαζόμενους να βρουν το δίκιο τους χωρίς κόστος», υπογραμμίζουν οι Επιθεωρητές Εργασίας.

Προβληματική εγκύκλιος

Καθώς η νομοθετική ρύθμιση δεν δίνει παρά μόνο γενικές κατευθύνσεις, τον Σεπτέμβριο εκδόθηκε σχετική εγκύκλιος, που ορίζει πώς γίνονται οι τηλεδιασκέψεις μέσω της πλατφόρμας e:Presence.gov.gr. Όμως αντί να δοθούν οι απαντήσεις που χρειάζονταν,  δημιουργήθηκαν νέα ερωτήματα, υποστηρίζουν οι Επιθεωρητές. «Μια φυσική διαδικασία δεν μεταφέρεται μηχανικά στο διαδίκτυο», τονίζουν και απαριθμούν μια σειρά κενά, ελλείψεις και κινδύνους.

Κίνδυνος κρυφής καταγραφής

«Η εργατική διαφορά δεν είναι απλή τηλεδιάσκεψη, αλλά μια σύνθετη και συχνά φορτισμένη διαδικασία, όπου διατυπώνονται ισχυρισμοί, καταγγελίες και προτάσεις συμβιβασμού, μαζί με προσωπικά, οικονομικά ή ακόμη και ευαίσθητα δεδομένα. Η δυνατότητα κρυφής καταγραφής με εξωτερικά μέσα, εν αγνοία του Επιθεωρητή και των μερών, δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο διαρροής, πίεσης και στοχοποίησης», προειδοποιούν οι Επιθεωρητές Εργασίας.

Όπως αναφέρουν, «η εγκύκλιος αρκείται σε προφορική ενημέρωση για την απαγόρευση εγγραφής — κάτι που δεν αποτελεί καμία πραγματική δικλίδα ασφαλείας. Ο Επιθεωρητής, εξάλλου, δεν έχει τρόπο να επαληθεύσει αν κάποιος συμμετέχων βρίσκεται πράγματι μόνος του, ή αν δέχεται υποδείξεις εκτός οπτικού πεδίου».

Οπτικοακουστική καταγραφή χωρίς κανόνες

Η ίδια η εγκύκλιος  για το πώς διεξάγονται οι τηλεδιασκέψεις, δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους, διευκρινίζουν οι Επιθεωρητές Εργασίας.  «Ιδιαίτερα προβληματική είναι η πρόβλεψη ότι η οπτικοακουστική καταγραφή μπορεί να ενεργοποιείται κατά την κρίση του Επιθεωρητή, χωρίς να προσδιορίζονται επαρκώς η νομική βάση, οι χρόνοι τήρησης, ο τρόπος αποθήκευσης, τα πρόσωπα με πρόσβαση, τα μέτρα προστασίας ή η ευθύνη σε περίπτωση διαρροής. Μια τόσο σοβαρή απόφαση επεξεργασίας δεδομένων δεν μπορεί να αφήνεται στην προσωπική κρίση κάθε υπαλλήλου, ο οποίος στη συνέχεια θα επωμίζεται και τις συνέπειες», σημειώνουν.  Δεν πρόκειται για ευθυνοφοβία, αλλά για θέμα ασφάλειας προσωπικών δεδομένων, ιδίως σε υποθέσεις εργατικών διαφορών που κρίνεται η δουλειά, το μεροκάματο και η επαγγελματική αξιοπρέπεια του κάθε εργαζόμενου.

Οι Επιθεωρητές Εργασίας εκφράζουν προβληματισμό για τη διασφάλιση του απορρήτου των συνομιλιών (φωτό: Οι Ζωές Των Άλλων /πηγή: youtube)

Όποιος θέλει ακούει;

Εξαιρετικά ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι στην τηλεδιάσκεψη μπορούν να συμμετέχουν τα ενδιαφερόμενα μέλη ως «επισκέπτες» (Guest), χωρίς πιστοποίηση μέσω της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (ΓΓΠΣΨΔ). Κατά τον Σύλλογο, αν κάποιος δείξει την ταυτότητά του στην κάμερα, αυτό δεν αποδεικνύει ότι είναι όντως αυτός που δηλώνει.

Η Σταυρούλα Παπαδημητρίου, πρόεδρος του Συλλόγου Επιθεώρησης Εργασίας μάς παρουσιάζει ένα απευκταίο, αλλά δυστυχώς πιθανό σενάριο. «Όλο και πιο συχνά στην Επιθεώρηση Eργασίας γίνονται καταγγελίες για bullying ακόμα και σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας. Φανταστείτε μια εργαζόμενη να πρέπει να περιγράψει αυτές τις καταστάσεις μπροστά σε κάμερα, χωρίς να ξέρει ποιος την ακούει από την άλλη πλευρά, αν για παράδειγμα στον ίδιο χώρο με τον εργοδότη της είναι παρόντα και τρίτα άτομα».

Γεωγραφικό μπάχαλο

Μέχρι σήμερα η τοπική αρμοδιότητα της Επιθεώρησης Εργασίας καθοριζόταν από την έδρα της επιχείρησης ή τον τόπο παροχής εργασίας, μια λογική που επιτρέπει στο τοπικό τμήμα να έχει συνολική εικόνα της επιχείρησης και να προγραμματίζει το ελεγκτικό του έργο. Στην εξ αποστάσεως επίλυση εργατικής διαφοράς μπαίνει ξαφνικά στο παιχνίδι και ο τόπος κατοικίας του εργαζόμενου. «Είναι παράδοξο και αναποτελεσματικό να συζητείται μια υπόθεση από τμήμα που δεν είναι καν αρμόδιο να επιβάλλει διοικητικές κυρώσεις στην επιχείρηση», δηλώνουν στην παρέμβασή τους οι Επιθεωρητές Εργασίας.

Η τεχνολογία δεν υποκαθιστά τη στελέχωση

Οι Επιθεωρητές εκφράζουν τον προβληματισμό ότι η εξ αποστάσεως διαδικασία επιχειρεί να καλύψει την υποστελέχωση των περιφερειακών υπηρεσιών. «Η πρόσβαση στην Επιθεώρηση Εργασίας δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην τεχνολογία όταν το βασικό πρόβλημα είναι η έλλειψη προσωπικού σε ολόκληρες περιοχές της χώρας. Η εξ αποστάσεως συμμετοχή πρέπει να παραμείνει συμπληρωματική και κατ’ εξαίρεση, όχι υποκατάστατο της φυσικής παρουσίας στην Περιφέρεια», δηλώνουν  χαρακτηριστικά.

Ζητείται προστασία προσωπικών δεδομένων

Ο Σύλλογος Εργαζομένων Επιθεώρησης Εργασίας ζητά να παρθούν μέτρα ώστε η διευκόλυνση της συμμετοχής μέσω τηλεδιασκέψεων να μην αποβεί εις βάρος της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της συζήτησης της εργατικής διαφοράς.

Συγκεκριμένα  ζητούν:

• Να ανασταλεί άμεσα η οδηγία για οπτικοακουστική καταγραφή εργατικών διαφορών, μέχρι να θεσπιστεί πλήρες και σαφές κανονιστικό πλαίσιο.
• Να εκδοθεί κανονιστική απόφαση με κανόνες για την ταυτοποίηση, τα πρακτικά, την προστασία δεδομένων και τα τεχνικά προβλήματα.
• Να γίνει εκτίμηση αντικτύπου με τη συμμετοχή του DPO (Data Protection Officer – Υπεύθυνος Προστασίας Δεδομένων) της Επιθεώρησης Εργασίας και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων.
• Η αρμοδιότητα να κρίνεται από τον τόπο εργασίας και όχι από τον τόπο κατοικίας.
• Νομική κάλυψη των επιθεωρητών για τεχνικές αστοχίες ή παράνομες ενέργειες τρίτων, καθώς και εξοπλισμό και τεχνική υποστήριξη.
• Η δια ζώσης συζήτηση να παραμείνει ο κανόνας και να γίνουν προσλήψεις στην περιφέρεια.