3ος Πανελλήνιος Γραπτός ΑΣΕΠ 2027: Αναγνωρίζοντας τον Προσανατολισμό στο αποτέλεσμα στις εργασιακές δηλώσεις

Μία από τις συχνότερες απορίες των υποψηφίων αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να απαντούν στις εργασιακές δηλώσεις. Πρέπει να επιλέγουν τη συμπεριφορά που δείχνει μεγαλύτερη ταχύτητα; Να απαντούν με απόλυτη συνέπεια; Να αναζητούν κάθε φορά τη δεξιότητα που θεωρούν σημαντικότερη ή να ακολουθούν κάποια συγκεκριμένη στρατηγική;

Η απάντηση δεν βρίσκεται σε μια «μαγική» επιλογή. Η δοκιμασία δεν κρίνεται από μία μεμονωμένη τριάδα, αλλά από το συνολικό μοτίβο των ιεραρχήσεων του υποψηφίου. Για τον λόγο αυτό, εκείνο που χρειάζεται είναι κατανόηση του περιεχομένου των εννέα δεξιοτήτων, προσεκτική διάκριση μεταξύ συγγενικών συμπεριφορών και σταθερός τρόπος σκέψης σε όλη τη διάρκεια της εξέτασης.

Πώς βαθμολογούνται οι εργασιακές δηλώσεις

Με βάση τον τρόπο εξέτασης που εφαρμόστηκε στον Πανελλήνιο Γραπτό Διαγωνισμό 1Γ/2025, το ερωτηματολόγιο περιλάμβανε 76 τριάδες εργασιακών δηλώσεων. Ο υποψήφιος επέλεγε αρχικά ποια από τις τρεις δηλώσεις τον αντιπροσώπευε περισσότερο και στη συνέχεια ποια από τις δύο εναπομένουσες τον αντιπροσώπευε περισσότερο. Με αυτόν τον τρόπο διαμορφωνόταν πλήρης ιεράρχηση:

1. Η δήλωση που τον αντιπροσώπευε περισσότερο
2. Η δήλωση που τον αντιπροσώπευε αμέσως μετά
3. Η δήλωση που τον αντιπροσώπευε λιγότερο

Άρα, σημασία δεν είχε μόνο η πρώτη επιλογή. Η δεύτερη επιλογή καθόριζε συγχρόνως ποια δήλωση θα έμενε στην τελευταία θέση. Το ΑΣΕΠ έχει διευκρινίσει ότι κάθε δεξιότητα εξετάζεται μέσα από πολλαπλές δηλώσεις και διαφορετικούς συνδυασμούς. Η βαθμολογία μιας δεξιότητας δεν προκύπτει από μία μόνο απάντηση, αλλά από το σύνολο των σχετικών ιεραρχήσεων.

Επιπλέον, οι εννέα δεξιότητες είναι ισοδύναμες και αξιολογούνται ισοβαρώς. Καμία δεν υπερισχύει των υπολοίπων και ο τελικός βαθμός της δοκιμασίας αποτελεί τον μέσο όρο των εννέα επιμέρους βαθμολογιών. Τα δεδομένα αυτά αφορούν επισήμως τη δοκιμασία του 1Γ/2025. Ο ακριβής τρόπος διεξαγωγής του επόμενου Πανελλήνιου Γραπτού Διαγωνισμού θα προσδιοριστεί από τη νέα προκήρυξη και τις σχετικές ανακοινώσεις του ΑΣΕΠ.

Τι μετρά περισσότερο; Η συνέπεια, η ταχύτητα ή η στρατηγική;

Το ΑΣΕΠ δεν έχει ανακοινώσει ότι υπάρχει αυτοτελής «βαθμός συνέπειας». Ωστόσο, κάθε δεξιότητα εξετάζεται επανειλημμένα μέσα από διαφορετικές δηλώσεις. Επομένως, το συνολικό αποτέλεσμα αποτυπώνει αναπόφευκτα το μοτίβο των επιλογών του υποψηφίου. Συνέπεια δεν σημαίνει να αναζητεί κάποιος τις ίδιες λέξεις και να απαντά μηχανικά. Σημαίνει να εφαρμόζει σταθερά τα ίδια ουσιαστικά κριτήρια. Για παράδειγμα, δεν είναι συνεπές να θεωρεί σε μία τριάδα σημαντική την ποιότητα και σε μια άλλη να επιλέγει τη βιαστική παράδοση με παραλείψεις, μόνο και μόνο επειδή βλέπει τη λέξη «γρήγορα».

Η ταχύτητα δεν έχει ανακοινωθεί ως ξεχωριστή βαθμολογούμενη δεξιότητα της συγκεκριμένης δοκιμασίας. Αποτελεί όμως πρακτική προϋπόθεση για την ολοκλήρωσή της. Στον 1Γ/2025 οι υποψήφιοι είχαν 30 λεπτά για 76 τριάδες, δηλαδή κατά μέσο όρο περίπου 24 δευτερόλεπτα για κάθε τριάδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι έπρεπε να αφιερώνουν ακριβώς τον ίδιο χρόνο σε όλες. Χρειαζόταν, όμως, να αποφεύγουν την υπερανάλυση και τις συνεχείς αλλαγές απάντησης.

Η αποτελεσματικότερη στρατηγική δεν είναι η απομνημόνευση μιας υποτιθέμενης «σωστής σειράς». Είναι:

• Η κατανόηση των εννέα δεξιοτήτων
• Η αναγνώριση των συμπεριφορών που τις εκφράζουν
• Η διάκριση μεταξύ συγγενικών δεξιοτήτων
• Η αξιολόγηση ολόκληρης της δήλωσης και όχι μιας λέξης
• Η διατήρηση ενός σταθερού τρόπου σκέψης σε όλη τη δοκιμασία

Τι είναι ο Προσανατολισμός στο Αποτέλεσμα;

Ο Προσανατολισμός στο Αποτέλεσμα αποτελεί μία από τις εννέα δεξιότητες του Ενιαίου Πλαισίου Δεξιοτήτων του άρθρου 4 του ν.4940/2022. Σύμφωνα με τον νόμο, περιλαμβάνει:

• Τη διαρκή προσπάθεια και την προσήλωση του υπαλλήλου στην ολοκλήρωση των εργασιών που έχει αναλάβει
• Την επίτευξη του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος
• Την ολοκλήρωση της εργασίας στον ταχύτερο δυνατό χρόνο
• Τη συνέπεια, τη διάθεση, το ενδιαφέρον και το κίνητρο για την έγκαιρη και αποτελεσματική εκτέλεση των καθηκόντων
• Την ποιότητα των τελικών παραδοτέων

Επομένως, ο Προσανατολισμός στο Αποτέλεσμα δεν είναι απλώς η επιθυμία κάποιου να πετύχει έναν στόχο. Εκδηλώνεται με συγκεκριμένες εργασιακές συμπεριφορές: αναλαμβάνει την ευθύνη μιας εργασίας, παρακολουθεί την πορεία της, επιμένει μέχρι την ολοκλήρωσή της, αντιλαμβάνεται εγκαίρως τις καθυστερήσεις και προχωρά στις αναγκαίες διορθωτικές ενέργειες.

Δεν σημαίνει «ολοκληρώνω γρήγορα με οποιοδήποτε κόστος»;

Η αναφορά του νόμου στον «ταχύτερο δυνατό χρόνο» δεν πρέπει να απομονώνεται από τα υπόλοιπα στοιχεία της δεξιότητα. Η ταχύτητα συνδέεται με την αποτελεσματικότητα και με την ποιότητα του τελικού παραδοτέου. Δεν εκφράζει, επομένως, ισχυρό Προσανατολισμό στο Αποτέλεσμα ο υπάλληλος που:

• Παραδίδει γρήγορα, αλλά με λάθη
• Παραλείπει αναγκαίους ελέγχους
• Παρακάμπτει κανόνες ή διαδικασίες
• Ολοκληρώνει μόνο το εύκολο μέρος μιας εργασίας
• Μεταθέτει την ευθύνη όταν εμφανίζεται ένα εμπόδιο

Αντίθετα, τη δεξιότητα εκφράζει περισσότερο εκείνος που επιδιώκει την έγκαιρη ολοκλήρωση, χωρίς να θυσιάζει την ακρίβεια, τη νομιμότητα και την ποιότητα. Η βασική έννοια είναι η αποτελεσματική ολοκλήρωση και όχι η βιαστική διεκπεραίωση.

Αφού αναγνωρίσω τον Προσανατολισμό στο Αποτέλεσμα, τον επιλέγω πρώτο;

Όχι απαραίτητα. Η αναγνώριση της δεξιότητας και η ιεράρχηση της δήλωσης είναι δύο διαφορετικά στάδια. Ο υποψήφιος πρέπει πρώτα να καταλάβει ποια συμπεριφορά περιγράφεται και κατόπιν να τη συγκρίνει με τις άλλες δύο συμπεριφορές της ίδιας τριάδας.

Μία δήλωση Προσανατολισμού στο Αποτέλεσμα μπορεί να εμφανίζεται μαζί με μία ιδιαίτερα ισχυρή δήλωση Επαγγελματισμού και Ακεραιότητα ή με μία συμπεριφορά Προσανατολισμού στον Πολίτη. Δεν υπάρχει κανόνας σύμφωνα με τον οποίο η δήλωση του αποτελέσματος πρέπει πάντοτε να τοποθετείται πρώτη.

Το ΑΣΕΠ επισημαίνει ότι όλες οι δεξιότητες είναι ισοδύναμες και ότι είναι δυνατόν ένας υποψήφιος να παρουσιάσει υψηλή βαθμολογία σε όλες. Συνεπώς, η συνεχής επιλογή μίας συγκεκριμένης δεξιότητας σε βάρος των υπολοίπων δεν αποτελεί ασφαλή στρατηγική.

Ο υποψήφιος δεν συγκρίνει απλώς ονομασίες δεξιοτήτων. Συγκρίνει τη σαφήνεια, την πληρότητα και την ποιότητα των τριών συγκεκριμένων συμπεριφορών που έχει μπροστά του.

Πώς αναγνωρίζεται μέσα σε μία δήλωση;

Όταν ο υποψήφιος συναντά μία εργασιακή δήλωση πρέπει να αναρωτηθεί: Α) η συμπεριφορά οδηγεί στην πραγματική ολοκλήρωση της εργασίας; Β) αναφέρεται σε συγκεκριμένο στόχο ή τελικό παραδοτέο; Γ) συνδυάζει έγκαιρη εκτέλεση και ποιότητα; Δ) δείχνει επιμονή και προσωπική ευθύνη; Ε) περιλαμβάνει παρακολούθηση της προόδου; ΣΤ) προβλέπει διορθωτική ενέργεια όταν υπάρχει καθυστέρηση ή απόκλιση; Ζ) εστιάζει στις ενέργειες που συμβάλλουν ουσιαστικά στο αποτέλεσμα;

Όσα περισσότερα από αυτά τα στοιχεία περιλαμβάνει μία δήλωση, τόσο πιθανότερο είναι να συνδέεται άμεσα με τον Προσανατολισμό στο Αποτέλεσμα.

Προσοχή στις συγγενικές δεξιότητες

Ο Προσανατολισμός στο Αποτέλεσμα συγχέεται συχνά με άλλες δεξιότητες:

• Προσανατολισμός στο Αποτέλεσμα: Δίνει έμφαση στην ολοκλήρωση, στην επίτευξη του στόχου και στην ποιότητα του παραδοτέου. Απαντά στο «τι πρέπει τελικά να επιτευχθεί»
• Οργάνωση και Προγραμματισμός: Δίνει έμφαση στην ιεράρχηση, στο πρόγραμμα, στη διαχείριση του χρόνου και στις προθεσμίες. Απαντά κυρίως στο «πώς θα οργανώσω μια εργασία»
• Επίλυση Προβλημάτων και Δημιουργικότητα: Εστιάζει στην αναγνώριση του προβλήματος και στην εξεύρεση κατάλληλης ή νέας λύσης
• Προσαρμοστικότητα: Εστιάζει στην αλλαγή του τρόπου εργασίας όταν μεταβάλλονται οι συνθήκες
• Επαγγελματισμός και Ακεραιότητα: Εστιάζει στην ευθύνη, στις αρχές, στους κανόνες, στη δεοντολογία και στη νομιμότητα

Μία δήλωση μπορεί να συνδέεται με περισσότερες από μία δεξιότητες. Αυτό αναφέρεται ρητά και από το ΑΣΕΠ. Ο υποψήφιος πρέπει να αναζητεί ποιο είναι το κυρίαρχο στοιχείο της συμπεριφοράς, χωρίς να θεωρεί ότι κάθε πρόταση ανήκει υποχρεωτικά σε μία μόνο κατηγορία.

Ας δούμε παρακάτω πέντε ενδεικτικά παραδείγματα για την καλύτερη κατανόηση των παραπάνω:

Παράδειγμα 1ο

Απάντηση: Β

Η δήλωση Β εκφράζει άμεσα τον Προσανατολισμό στο Αποτέλεσμα, επειδή συνδυάζει την επιμονή, την ολοκλήρωση της εργασίας και την ποιότητα του τελικού παραδοτέου. Η Α συνδέεται κυρίως με την Οργάνωση και τον Προγραμματισμό, ενώ η Γ με την Ομαδικότητα.

Παράδειγμα 2ο

Απάντηση: Α

Η δήλωση Α δείχνει ότι ο υπάλληλος δεν περιορίζεται στην ανάληψη μιας εργασίας, αλλά παρακολουθεί την εξέλιξή της και παρεμβαίνει όταν διαπιστώνει απόκλιση από τον στόχο. Η Β παραπέμπει κυρίως στην Επίλυση Προβλημάτων και τη Δημιουργικότητα και η Γ στην Προσαρμοστικότητα.

Παράδειγμα 3ο

Απάντηση: Γ

Η δήλωση Γ αποδίδει τα δύο βασικά στοιχεία του Προσανατολισμού στο Αποτέλεσμα δηλαδή την έγκαιρη ολοκλήρωση και την ποιότητα της εργασίας. Η Α εκφράζει κυρίως την Ομαδικότητα, ενώ η Β τον Επαγγελματισμό και την Ακεραιότητα.

Παράδειγμα 4ο

Απάντηση: Β

Η δήλωση Β φανερώνει προσήλωση στον στόχο και επιλογή των ενεργειών που συμβάλλουν ουσιαστικά στην επίτευξή του. Η Α αφορά περισσότερο την Οργάνωση και τον Προγραμματισμό, ενώ η Γ τη Διαχείριση Γνώσης.

Παράδειγμα 5ο

Απάντηση: Α

Η δήλωση Α εκφράζει προσωπική ευθύνη και σταθερή προσήλωση μέχρι την ολοκλήρωση της εργασίας. Η Β συνδέεται με τον Προσανατολισμό στον Πολίτη και η Γ με την Ομαδικότητα.

Σημαντική διευκρίνηση: Οι απαντήσεις υποδεικνύουν ποια δήλωση εκφράζει αμεσότερα τον Προσανατολισμό στο Αποτέλεσμα. Δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη δήλωση πρέπει υποχρεωτικά να κατατάσσεται πρώτη σε κάθε πραγματική τριάδα, καθώς όλες οι δεξιότητες αξιολογούνται ισοβαρώς και η βαθμολογία προκύπτει από το σύνολο των ιεραρχήσεων.