Η Τέχνη δεν ανήκει στον δημιουργό της, ανήκει στην κοινωνία

Ο βραβευμένος γλύπτης Γιάννης Κοντός μιλάει στον Αντίλαλο…

Το Αίγιο βρέθηκε στις 28 και 29 Αυγούστου 2026 στο επίκεντρο ενός σημαντικού πανελλήνιου διαλόγου για τον πολιτισμό και τον τουρισμό, φιλοξενώντας το 4ο Πανελλήνιο Forum Πολιτισμού και Τουρισμού. Πρόκειται για έναν θεσμό που εξελίσσεται σε σημείο συνάντησης ανθρώπων του πολιτισμού, της αυτοδιοίκησης, της ακαδημαϊκής κοινότητας, των φορέων του τουρισμού και της κοινωνίας των πολιτών.

Σημαντικό στοιχείο της φετινής διοργάνωσης αποτέλεσε επίσης η Πανελλήνια Συνάντηση Καλλιτεχνών «Τέχνη & Πολιτισμός – ο Τόπος μου»,150 καλλιτέχνες παρουσίασαν τα σπουδαία έργα τους! Μέσα από αυτήν την καλλιτεχνική αντάμωση στο όμορφο Αίγιο δίπλα στο κύμα η τέχνη μετατράπηκε σε ζωντανό φορέα μνήμης, ταυτότητας και επικοινωνίας ανάμεσα στους τόπους και τους ανθρώπους τους.

Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία και η τιμητική διάκριση του γλύπτη Γιάννη Κοντού. Η βράβευσή του δεν αφορά μόνο την προσωπική του καλλιτεχνική διαδρομή, αλλά αναδεικνύει την ίδια τη δύναμη της τέχνης να συνομιλεί με την ιστορία, την πολιτιστική κληρονομιά και τη σύγχρονη ταυτότητα ενός τόπου.

Η φετινή διοργάνωση, με κεντρικό άξονα τη σχέση πολιτισμού και τουρισμού στη νέα εποχή, ανέδειξε ζητήματα όπως η βιώσιμη τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη, η καινοτομία, η Τεχνητή Νοημοσύνη, η νέα γενιά, ο εθελοντισμός και η εξωστρέφεια. Ιδιαίτερη σημασία είχε η προσπάθεια να συνδεθεί η πολιτιστική ταυτότητα κάθε τόπου με σύγχρονες μορφές ανάπτυξης και τουριστικής προβολής.

Το Forum διοργανώθηκε από την Ομοσπονδία Συλλόγων Αιγιαλείας, με τη συμμετοχή και τη στήριξη θεσμικών, αυτοδιοικητικών, ακαδημαϊκών και πολιτιστικών φορέων. Η παρουσία του Πανεπιστημίου Πατρών και του Τμήματος Διοίκησης Τουρισμού ενίσχυσε ιδιαίτερα τη σύνδεση της επιστημονικής γνώσης με την πολιτιστική και τουριστική ανάπτυξη.

Και ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη αξία ενός τέτοιου θεσμού: να μην αντιμετωπίζει τον πολιτισμό ως συμπλήρωμα του τουρισμού, αλλά ως την ψυχή ενός τόπου και ως δύναμη που μπορεί να δημιουργήσει γέφυρες ανάμεσα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

Η διοργάνωση τελεί υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων και του ICCΕλλάς, με συνδυοργανωτές την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και τον Δήμο Αιγιαλείας.

 Συνέντευξη με τον γλύπτη Γιάννη Κοντό

Με αφορμή τη βράβευσή του στο 4ο Πανελλήνιο Forum Πολιτισμού και Τουρισμού στο Αίγιο και την προσφορά του «Δισκοβόλου» στο Μέγαρο Παναγιωτόπουλου, ο βραβευμένος γλύπτης θέλησε να μας μιλήσει και να μοιραστεί μαζί μας τις εντυπώσεις και τα συναισθήματα:

• κ. Κοντέ, η πρόσφατη βράβευσή σας στο Αίγιο ήταν μια σημαντική στιγμή για την καλλιτεχνική σας διαδρομή. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η τιμή;

Κάθε αναγνώριση έχει αξία, όταν έρχεται ως αποτέλεσμα μιας πορείας που έχει στηριχθεί στην επιμονή, στην πίστη και στην αγάπη για την Τέχνη. Η βράβευση στο Αίγιο με συγκίνησε ιδιαίτερα, γιατί δεν αισθάνθηκα ότι τιμάται μόνο το πρόσωπό μου. Αισθάνθηκα ότι τιμάται η ίδια η γλυπτική και η προσπάθεια του Έλληνα καλλιτέχνη να δημιουργεί και να προσφέρει μέσα από το έργο του.

• Η βράβευση έγινε στο πλαίσιο του 4ου Πανελλήνιου Forum Πολιτισμού και Τουρισμού. Πώς συνδέεται, κατά τη γνώμη σας, ο Πολιτισμός με τον Τουρισμό; 

Ο Τουρισμός χωρίς Πολιτισμό κινδυνεύει να γίνει απλώς μια οικονομική δραστηριότητα. Ο Πολιτισμός είναι αυτός που δίνει ταυτότητα στον τόπο. Ο επισκέπτης δεν έρχεται μόνο για να δει μια θάλασσα ή ένα τοπίο. Θέλει να γνωρίσει την ιστορία, την παράδοση, την τέχνη, τους ανθρώπους και τις αξίες ενός τόπου.Η Ελλάδα διαθέτει έναν ανεκτίμητο πολιτιστικό πλούτο. Το ζητούμενο είναι να τον αναδείξουμε με σεβασμό και σύγχρονη ματιά.

• Και μέσα σε αυτή τη φιλοσοφία εντάσσεται και η απόφασή σας να προσφέρετε τον «Δισκόβολο»; 

Ακριβώς! Ο «Δισκόβολος» δεν δημιουργήθηκε για να παραμείνει κλεισμένος σε έναν προσωπικό χώρο. Ένα έργο τέχνης ολοκληρώνει πραγματικά την πορεία του όταν συναντά το κοινό.Η προσφορά του στο Μέγαρο Παναγιωτόπουλου στο Αίγιο είναι για μένα μια πράξη πολιτισμού. Είναι ένας τρόπος να αφήσω ένα κομμάτι της δικής μου καλλιτεχνικής σκέψης σε έναν τόπο που μπορεί να το φιλοξενήσει και να το μεταδώσει στις επόμενες γενιές.

• Ο «Δισκόβολος» παραπέμπει άμεσα στην αρχαία ελληνική γλυπτική. Τι σημαίνει για έναν σύγχρονο γλύπτη να συνομιλεί με την αρχαιότητα;

Η αρχαιότητα δεν είναι ένα μουσειακό αντικείμενο. Είναι μια ζωντανή πηγή έμπνευσης. Δεν προσπαθώ να αντιγράψω την αρχαία ελληνική γλυπτική,προσπαθώ να συνομιλήσω μαζί της.Ο «Δισκόβολος» είναι ένα σύμβολο δύναμης, κίνησης, ισορροπίας και ανθρώπινης προσπάθειας. Αυτές οι έννοιες είναι διαχρονικές. Αφορούν τον άνθρωπο του χθες, του σήμερα και του αύριο.

• Εσείς, γεννημένος στην Κρήτη, έναν τόπο με τεράστιο πολιτιστικό και ιστορικό βάθος. Πόσο έχει επηρεάσει η Κρήτη τη γλυπτική σας; 

Η Κρήτη είναι μέσα μου. Οι πέτρες, το χώμα, το φως, τα αρχαιολογικά ίχνη, τα σύμβολα του μινωικού πολιτισμού, η παράδοση και η ίδια η ανθρώπινη μορφή που συναντάς παντού στον τόπο μας, έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους στη δουλειά μου.Δεν μπορείς να μεγαλώνεις στην Κρήτη και να μη συνομιλείς με την ιστορία της. Είναι ένας τόπος που κουβαλά χιλιάδες χρόνια πολιτισμού.

• Έχετε δημιουργήσει έργα που αντλούν έμπνευση και από τα μινωικά σύμβολα. Τι σας γοητεύει σε αυτά;

Η δύναμη και η λιτότητά τους. Ένα σύμβολο μπορεί να κουβαλά έναν ολόκληρο κόσμο. Τα μινωικά σύμβολα έχουν μια ιδιαίτερη ενέργεια. Όταν τα λαξεύω στην πέτρα, αισθάνομαι ότι δεν δημιουργώ απλώς  ένα έργο αλλά προσπαθώ να ξαναφέρω στην επιφάνεια μια μνήμη, αυτή του Μινώταυρου και του διπλού πέλεκυ [λάβρυος], εν προκειμένω.

• Πόσο δύσκολο είναι σήμερα για έναν Έλληνα γλύπτη να δημιουργεί και να επιβιώνει μέσα στις σύγχρονες συνθήκες; 

Είναι δύσκολο. Πολύ δύσκολο. Όμως ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να περιμένει τις ιδανικές συνθήκες για να δημιουργήσει. Η Τέχνη απαιτεί θυσίες, επιμονή και πίστη.Υπήρξαν περίοδοι που οι συνθήκες ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Όμως η γλυπτική ήταν πάντα εκεί. Και τελικά, όταν όλα τα άλλα υποχωρούν, μένει αυτό που δημιούργησες.

• Υπήρξε στιγμή που σκεφτήκατε να εγκαταλείψετε τη γλυπτική;

Μπορεί να πέρασαν από το μυαλό μου σκέψεις απογοήτευσης, αλλά όχι πραγματική εγκατάλειψη. Ο άνθρωπος μπορεί να απομακρυνθεί προσωρινά από αυτό που αγαπά. Δεν μπορεί όμως εύκολα να απαρνηθεί αυτό που είναι.Εγώ αισθάνομαι γλύπτης. Η πέτρα, ο όγκος, η μορφή, η διαδικασία της δημιουργίας είναι κομμάτι της ζωής μου.Σημαντικό ρόλο σε όλη αυτή την διαδρομή μου έπαιξε η θερμή, έμπρακτηυποστήριξη της συντρόφου μου Εύας Καπελλάκη, θα της είμαι ευγνώμων εσαεί.

• Η προσφορά ενός σημαντικού έργου είναι και μια μορφή κοινωνικής ευθύνης;

Πιστεύω πως ναι. Ο καλλιτέχνης δεν πρέπει να δημιουργεί μόνο για τον εαυτό του. Έχει μια ευθύνη απέναντι στην κοινωνία.Όταν προσφέρεις ένα έργο σε έναν δημόσιο ή πολιτιστικό χώρο, ουσιαστικά λες ότι θέλεις η Τέχνη να γίνει κοινό αγαθό. Θέλεις να τη δει το παιδί, ο νέος, ο επισκέπτης, ο ηλικιωμένος. Να σταθεί κάποιος μπροστά της και να αισθανθεί κάτι.Αυτό για μένα είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή.

• Τι θα θέλατε να αισθάνεται ένας άνθρωπος όταν στέκεται μπροστά στον «Δισκόβολο»;

Να αισθάνεται την κίνηση μέσα στην ακινησία. Να βλέπει τη δύναμη, αλλά και την ισορροπία. Να θυμάται ότι ο άνθρωπος μπορεί να προσπαθεί, να αγωνίζεται, να πέφτει και να ξανασηκώνεται.Η γλυπτική δεν χρειάζεται πάντα να εξηγεί. Μερικές φορές πρέπει απλώς να γεννά ένα συναίσθημα.

• Τι σημαίνει για εσάς η λέξη «προσφορά»;

Προσφορά σημαίνει να δίνεις χωρίς να σκέφτεσαι μόνο τι θα πάρεις πίσω. Η Τέχνη έχει αξία όταν γίνεται γέφυρα.Με την προσφορά του «Δισκόβολου» αισθάνομαι ότι δημιουργώ μια μικρή γέφυρα ανάμεσα στην Κρήτη, την αρχαία Ελλάδα, το Αίγιο και τον σύγχρονο πολιτισμό.

• Και ποιο είναι το επόμενο βήμα για τον Γιάννη Κοντό;

Να συνεχίσω να δημιουργώ. Υπάρχουν ακόμη έργα που θέλω να πραγματοποιήσω, ιδέες που περιμένουν να πάρουν μορφή και πέτρες που περιμένουν να μιλήσουν.Δεν ξέρω αν ο καλλιτέχνης ολοκληρώνει ποτέ πραγματικά τη διαδρομή του. Ίσως το τελευταίο του έργο να είναι πάντοτε αυτό που δεν έχει ακόμη δημιουργήσει.

• Αν σας ζητούσα να κλείσετε αυτή τη συνέντευξη με μία μόνο φράση, τι θα λέγατε;

Θα έλεγα αυτό που πιστεύω βαθιά:

Η Τέχνη δεν είναι ιδιοκτησία του καλλιτέχνη. Είναι παρακαταθήκη που του εμπιστεύεται η εποχή του, για να την παραδώσει στην επόμενη.Και αν ένα έργο μου μπορεί να μείνει κάπου ως μια μικρή ψηφίδα αυτού του μεγάλου πολιτιστικού ψηφιδωτού που λέγεται Ελλάδα, τότε αισθάνομαι ότι η διαδρομή μου άξιζε.

Ως κατακλείδα αυτής της όμορφης κουβέντας θα αναφέρω τη φράση:«Όταν η πέτρα θυμάται» γιατί ίσως τελικά αυτό να είναι η Τέχνη:η προσπάθεια του ανθρώπου να νικήσει τη φθορά του χρόνου.

Ο Γιάννης Κοντός δεν μιλά για τη γλυπτική σαν μια απλή καλλιτεχνική πράξη. Μιλά σαν άνθρωπος που έμαθε να ακούει την πέτρα, να αναγνωρίζει μέσα στον άμορφο όγκο τη μορφή που περιμένει να γεννηθεί και να αφήνει τα χέρια του να συνομιλούν με τη μνήμη.Σαν δει κανείς την σύνθεση των μινωικών ιερών συμβόλων, το κεφάλι του Μινώταυρου με ανθρώπινη ματιά και τον διπλούν πέλεκυ[λάβρυ], τότε μπορεί να συνειδητοποιήσει την πλαστικότητα των έργων αυτού του γλύπτη τον οποίο τιμούν εκτός των ορίων του τόπου του και όχι στον τόπο που τον γέννησε και που τον αγάπησε!!!

Από την Κρήτη των μινωικών συμβόλων και του πανάρχαιου φωτός, μέχρι το Αίγιο και τον «Δισκόβολο», η διαδρομή του γίνεται μια γέφυρα ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα. Μια γέφυρα που δεν χτίζεται με λόγια, αλλά με έργα.

Ο «Δισκόβολος» δεν είναι μόνο η αναφορά σε ένα αθάνατο σύμβολο της ελληνικής γλυπτικής. Είναι ο άνθρωπος που αγωνίζεται. Είναι η δύναμη που αναμετριέται με την ισορροπία. Είναι η στιγμή πριν από την κίνηση, αλλά και η ίδια η ζωή που δεν σταματά να διεκδικεί το επόμενο βήμα.Και η απόφαση του δημιουργού να τον προσφέρει αποκτά μια βαθύτερη διάσταση. Γιατί όταν ένας καλλιτέχνης αποχωρίζεται ένα έργο του και το παραδίδει στο κοινό, δεν χάνει ένα κομμάτι του εαυτού του. Το απελευθερώνει.Το αφήνει να ταξιδέψει.Να συναντήσει βλέμματα που δεν γνωρίζει.Να μιλήσει σε ανθρώπους που ίσως δεν θα γνωρίσει ποτέ.Να σταθεί απέναντι σε ένα παιδί και να του γεννήσει ένα ερώτημα.Σε έναν νέο, μια επιθυμία.Σε έναν άνθρωπο, μια μνήμη.Αυτό είναι, ίσως, το βαθύτερο νόημα της προσφοράς.

Γιατί ο Πολιτισμός δεν είναι αυτό που κρατάμε κλειδωμένο. Είναι αυτό που μοιραζόμαστε.

Και η Ελλάδα δεν είναι μόνο οι αρχαίες πέτρες που άντεξαν στους αιώνες. Είναι και οι σύγχρονοι άνθρωποι που εξακολουθούν να δημιουργούν πάνω στην ίδια γη, κάτω από το ίδιο φως, αναζητώντας μέσα από την Τέχνη την αλήθεια της ανθρώπινης ύπαρξης.

Ο Γιάννης Κοντός συνεχίζει να σμιλεύει.

Ίσως γιατί γνωρίζει πως κάθε πέτρα κρύβει μια μνήμη και κάθε μορφή που γεννιέται μέσα της είναι ένας τρόπος να μην ξεχάσουμε.Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που δημιουργούν, προσφέρουν και πιστεύουν, ο Πολιτισμός δεν θα είναι ποτέ παρελθόν.Θα είναι παρόν.Θα είναι ευθύνη.Θα είναι παρακαταθήκη.Θα είναι το φως που περνά από χέρι σε χέρι και από γενιά σε γενιά.

Γιατί τελικά, όπως και ο ίδιος ο Γιάννης Κοντός μοιάζει να μας υπενθυμίζει:

Ο καλλιτέχνης κάποτε φεύγει, το έργο του όμως μένει.Και μέσα από αυτό, συνεχίζει να μιλά στην αιωνιότητα της πέτρας, στη μνήμη του τόπου, στην ψυχή των ανθρώπων.

Εκεί όπου η Τέχνη παύει να είναι προσωπική υπόθεση και γίνεται κοινή κληρονομιά.