Ευρωζώνη: Πόσο κοστίζει η «λυπητερή» από τους καύσωνες, τις πυρκαγιές και την ξηρασία; Οι απόψεις διίστανται

Η Ευρωζώνη θα πληγεί μεν οικονομικά από τους καύσωνες, την ξηρασία και τις πυρκαγιές, όμως οι συνέπειες είναι διαχειρίσιμες, μας καθησυχάζει νέα ανάλυση της Oxford Economics,  που δημοσιεύθηκε στις 11 Αυγούστου.

Το τρίτο κύμα καύσωνα της χρονιάς, σε συνδυασμό με τη δεύτερη πιο ξηρή περίοδο της τελευταίας δεκαετίας, δημιουργεί πιέσεις σε βιομηχανία, τιμές τροφίμων και ενέργεια. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι του διεθνούς οίκου, εκτιμούν ότι προς το παρόν δεν επιβεβαιώνονται τα χειρότερα σενάρια για στασιμοπληθωρισμό. Ευελπιστούν ότι η επιβράδυνση στην ανάπτυξη θα είναι μέτρια, με σημαντικό μέρος της απώλειας να αναπληρώνεται στο τέταρτο τρίμηνο.

Από την άλλη, έγκριτοι αναλυτές σε ρεπορτάζ του Reuters προειδοποιούν ότι το κόστος του φετινού καλοκαιριού προβλέπεται «αστρονομικό» για την ευρωπαϊκή οικονομία, ιδίως για τις χώρες του Νότου.

«Η διέλευση φορτηγίδων αναστέλλεται λόγω χαμηλής στάθμης του νερού». Απαγορευτικό σήμα σε πέρασμα του Ρήνου στη Γερμανία / Reuters

Προβλέψεις για την Ευρωζώνη

Πώς συμβιβάζεται η μετριοπαθής προσέγγιση της Oxford Economics, με τις δυσοίωνες προβλέψεις του Reuters για κόστος «εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ»; Οι φαινομενικά αντικρουόμενες απόψεις προκαλούν σύγχυση στον καλοπροαίρετο αναγνώστη, που δεν ξέρει ποιους να πρωτοπιστέψει. Το δίλημμα θυμίζει τους στίχους από το προπολεμικό τραγουδάκι: «φοβάμαι πως θα τα μπλέξω, απ’την Κική και την Κοκό ποια θα διαλέξω».

Η Κική λέει ότι έρχεται οικονομικός Αρμαγεδδών, η Κοκό μας λέει ότι θα τον πηδήξουμε και τούτο τον χειμώνα.

Η πλάκα είναι ότι και οι δύο αναλύσεις βασίζονται στα ίδια ακριβώς δεδομένα. Καταρχάς αναγνωρίζουν ως κύριο πρόβλημα την πτώση της στάθμης των υδάτων στους μεγάλους πλωτούς ποταμούς της κεντρικής Ευρώπης, πρωτίστως στον Ρήνο που διατρέχει όλη τη Γερμανία και εκβάλλει στη Βόρεια Θάλασσα στην Ολλανδία. Η όποια διαφωνία αφορά το μέγεθος των οικονομικών επιπτώσεων και κυρίως το πώς «σερβίρονται». Η γερμανική ασφαλιστική εταιρεία Allianz, όπως αναφέρει το Reuters, υποστηρίζει ότι μόνο από τις δύο εβδομάδες καύσωνα του Ιουνίου το ευρωπαϊκό ΑΕΠ έχει ήδη υποστεί απώλειες κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, ένα ποσοστό υπολογίσιμο αφού η ανάπτυξη στην Ευρωζώνη θα είναι μόλις 1% στο σύνολο του 2026.

Η σοβαρότερη απειλή προέρχεται από τη χαμηλή στάθμη νερού στον Ρήνo

Η Oxford Εconomics περιορίζεται σε προβλέψεις τριμήνου για την Ευρωζώνη: μετά την ανάπτυξη 0,4% σε τριμηνιαία βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026, η πρόβλεψη για το τρίτο τρίμηνο (Ιούλιος-Σεπτέμβριος)  διαμορφώνεται στο 0,3%.  Οι οικονομολόγοι εξηγούν ότι μέρος της προηγούμενης επίδοσης οφειλόταν σε παράγοντες προσωρινού χαρακτήρα που αναμένεται να υποχωρήσουν, ενώ έχει ήδη ενσωματωθεί στην πρόβλεψη και η επίπτωση της ζέστης στη Γερμανία, τη χώρα με τη μεγαλύτερη έκθεση στον κίνδυνο.

Παραλύουν οι πλωτές μεταφορές

Η σοβαρότερη απειλή προέρχεται από τη χαμηλή στάθμη νερού στον Ρήνο και σε άλλες εσωτερικές πλωτές οδούς της Γερμανίας. Το πιο προβληματικό σημείο είναι εκείνο που περνάει από την μικρή πόλη Κάουμπ στο ομόσπονδο κρατίδιο της Ρηνανίας-Παλατινάτου. Το βάθος των πλωτών υδάτων στο σημείο συμφόρησης είναι μόλις 15 εκατοστά (όταν το προηγούμενο χαμηλότερο καταγεγραμμένο επίπεδο ήταν 25 εκατοστά το 2018). Πρακτικά έχει παραλύσει η κυκλοφορία των φορτηγίδων, αφήνοντας περισσότερο εκτεθειμένους τους κλάδους χημικών, πετρελαϊκών προϊόντων και κατασκευών.

Προηγούμενη έρευνα δείχνει ότι ένας μήνας χαμηλής στάθμης νερού μπορεί να μειώσει τη βιομηχανική παραγωγή έως και 1%. Οι επίσημες προβλέψεις δεν αναμένουν ανακούφιση πριν το τέλος Αυγούστου, γεγονός που θα μπορούσε να αφαιρέσει έως 0,2 ποσοστιαίες μονάδες από το γερμανικό ΑΕΠ και να οδηγήσει τη χώρα σε συρρίκνωση.

Η βιομηχανία προσαρμόζεται

Ωστόσο, η έκθεση σημειώνει ότι η βιομηχανία είναι καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με παλαιότερα επεισόδι ξηρασίας,  μέσω αποθεμάτων ασφαλείας, προσυμφωνημένης χωρητικότητας σιδηροδρόμων και επενδύσεων σε πλοία μικρότερου βυθίσματος. Παρόλα αυτά, ορισμένες χημικές εταιρείες έχουν αρχίσει να επικαλούνται ανωτέρα βία προς τους πελάτες τους, κάτι που ίσως σηματοδοτεί ευρύτερες επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα από ό,τι αρχικά εκτιμήθηκε

Η βιομηχανία πάντως φαίνεται πιο προετοιμασμένη σε σχέση με προηγούμενα επεισόδια χαμηλής στάθμης. Οι εταιρείες έχουν αυξήσει τα αποθέματα ασφαλείας, έχουν εξασφαλίσει εκ των προτέρων χωρητικότητα σε σιδηροδρομικές μεταφορές και έχουν επενδύσει σε πλοία «ρηχού βυθίσματος» (shallow draft). Η προσαρμογή αυτή όμως δεν είναι δωρεάν. Τα αποθέματα δεσμεύουν κεφάλαιο κίνησης και οι πρόσθετες χρεώσεις μεταφοράς λόγω χαμηλής στάθμης των υδάτων προσθέτουν κόστος. Ορισμένες χημικές εταιρείες έχουν ήδη αρχίσει να επικαλούνται ανωτέρα βία στους πελάτες τους, περιορίζοντας την παραγωγή και τις πωλήσεις πετροχημικών προϊόντων.

Πυροσβέστες παλεύουν με τις φλόγες σε δασική έκταση στη νοτιοδυτική Γαλλία / Reuters

Το οικονομικό αποτύπωμα από τις πυρκαγιές

Οι καταστροφικές πυρκαγιές στη νοτιοδυτική Γαλλία και την κεντρική Ισπανία, αν και σοβαρές για τις πληγείσες περιοχές, δεν αναμένεται να αφήσουν αισθητό αποτύπωμα συνολικά για την Ευρωζώνη, επιμένουν οι οικονομολόγοι. Βασισμένοι στα δεδομένα για τις εκκενώσεις πληθυσμού,  δίνουν ανώτατο όριο επίπτωσης περίπου 0,05 ποσοστιαίων μονάδων στο συνδυασμένο ΑΕΠ Γαλλίας και Ισπανίας για το τρίτο τρίμηνο. Τα στοιχεία δαπανών με κάρτες δείχνουν ότι ο τουρισμός στις πληγείσες περιοχές της Ισπανίας παρέμεινε σχεδόν ανεπηρέαστος, ιδίως όσον αφορά τους μη μόνιμους κατοίκους..

Ακριβότερα τρόφιμα

Η πιο ορατή συνέπεια για τους καταναλωτές αναμένεται να είναι η άνοδος των τιμών τροφίμων. Ο συνδυασμός ξηρασίας την άνοιξη και διαδοχικών κυμάτων καύσωνα το καλοκαίρι,  πλήττει τις σοδειές σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η Oxford Economics εκτιμά ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα ενισχυθεί κατά πάνω από μία ποσοστιαία μονάδα τον επόμενο χρόνο, με τα φρέσκα προϊόντα να δέχονται την πρώτη και πιο άμεση πίεση, ενώ η μετάδοση των πληθωριστικών πιέσεων στα επεξεργασμένα τρόφιμα θα χρειαστεί έξι έως εννέα μήνες. Δημητριακά, φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά θεωρούνται οι πιο ευάλωτες κατηγορίες. Η βασική πρόβλεψη του οίκου κάνει λόγο για πληθωρισμό τροφίμων έως 3% στο τρίτο τρίμηνο του 2027, από 1,3% τον περασμένο Ιούλιο, με τους κινδύνους να παραμένουν προς τα πάνω.

Η παραγωγή ενέργειας στην Ευρωζώνη

Η ζέστη πλήττει και την παραγωγή ενέργειας. Η χαμηλή στάθμη του νερού στα φράγματα έχει μειώσει την υδροηλεκτρική παραγωγή, ενώ η αυξημένη θερμοκρασία των ποταμών που χρησιμοποιούνται για την ψύξη πυρηνικών αντιδραστήρων έχει περιορίσει την πυρηνική παραγωγή στη Γαλλία και έχει προκαλέσει μεγαλύτερες διακοπές στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία. Μέχρι τον Ιούλιο, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια είχαν καλύψει το κενό. Όμως τον Αύγουστο, με νέο κύμα καύσωνα και αυξανόμενες διακοπές πυρηνικών μονάδων, το φυσικό αέριο ανέλαβε ξανά αυτόν τον ρόλο. Οι χονδρικές τιμές φυσικού αερίου έχουν ανέβει περίπου 60% σε ετήσια βάση, κάτι που μεταφράζεται σε υψηλότερες χονδρικές τιμές ρεύματος που αργά ή γρήγορα θα φτάσουν στους καταναλωτές. Μέχρι στιγμής, οι τιμές ενέργειας για τους καταναλωτές έχουν αυξηθεί πολύ λιγότερο σε σχέση με το 2022, χάρη σε κρατικά μέτρα στήριξης, αν και η αυξημένη εξάρτηση από το αέριο παραμένει ανοδικός κίνδυνος.

Αντισταθμιστικοί παράγοντες

Η έκθεση επισημαίνει και κάποιους αντισταθμιστικούς παράγοντες. Η ζήτηση για κλιματιστικά ενισχύει τις λιανικές πωλήσεις, ενώ η ανοικοδόμηση μετά τις πυρκαγιές αναμένεται να τονώσει την οικοδομική δραστηριότητα. Παράλληλα, παράγοντες που στήριξαν την ανθεκτικότητα της οικονομίας το δεύτερο τρίμηνο, όπως οι αυξημένες επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη, άμυνα και υποδομές, παραμένουν σε ισχύ. Η Oxford Economics καταλήγει πως τα επαναλαμβανόμενα ακραία καιρικά φαινόμενα μετατρέπονται σταδιακά σε καινούργια κανονικότητα για την ευρωπαϊκή οικονομία, όμως εκτιμά πως οι επιπτώσεις τους θα γίνονται όλο και πιο διαχειρίσιμες καθώς οι επιχειρήσεις προσαρμόζονται.