«Η αληθινή κατάρα της μούμιας»: Ανησυχίες για την υγεία λόγω του αυξανόμενου εμπορίου μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων

Τον «κώδωνα του κινδύνου» για το αυξανόμενο παγκόσμιο εμπόριο μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων, το οποίο σε ένα επιστημονικό άρθρο περιγράφεται ως «η αληθινή κατάρα της μούμιας», καθώς αυτή η πρακτική ενέχει σοβαρό κίνδυνο για την υγεία των συλλεκτών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών που χρησιμοποιούν, κρούουν επιστήμονες.

Σε επιστημονικό άρθρο που έχει υποβληθεί προς αξιολόγηση, με τίτλο «Η αληθινή κατάρα της μούμιας: Κίνδυνοι για την υγεία που συνδέονται με την πώληση και το εμπόριο μουμιοποιημένων λειψάνων», το οποίο δημοσιεύθηκε στο International Journal of Cultural Property και διαδικτυακά από την Cambridge University Press, σκιαγραφεί αυτό που οι ερευνητές που το συνέταξαν περιγράφουν ως «ζοφερή εικόνα».

Ένα «ημι-κρυφό, συχνά παράνομο» εμπόριο έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια μέσω της χρήσης των κοινωνικών μέσων, προσωπικών ιστοσελίδων, πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου και οίκων δημοπρασιών, αλλά οι εμπλεκόμενοι φαίνεται να έχουν ελάχιστη επίγνωση του τρόπου με τον οποίο οι ζωντανοί «εκτίθενται σε διάφορους κινδύνους», αναφέρει το άρθρο.

Η έρευνα των επιστημόνων εστιάζει στη μυστική αγορά και πώληση ανθρώπινων μελών ηλικίας αρκετών αιώνων —όπως χέρια, πόδια και κεφάλια— και αποκάλυψε ανησυχητικούς κινδύνους που προέρχονται από αδρανείς μικροοργανισμούς και από τις τοξικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για τη συντήρηση των λειψάνων.

Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν έρευνα σε 128 διαδικτυακές αναρτήσεις σε πλατφόρμες της Meta, ιστότοπους ηλεκτρονικού εμπορίου, διαδικτυακά καταστήματα και οίκους δημοπρασιών και εντόπισε πολυάριθμες περιπτώσεις πώλησης μουμιοποιημένων λειψάνων που παρουσίαζαν σαφή σημάδια βιολογικής φθοράς. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι οι πωλητές δεν παρείχαν οδηγίες ασφαλείας και συχνά χρησιμοποιούσαν τις ταχυδρομικές υπηρεσίες για τη μεταφορά των μερών στους αγοραστές.

Τα μισά περιστατικά αφορούσαν μουμιοποιημένα κρανία

«Τα μεμονωμένα μέρη του σώματος, όπως τα χέρια και τα πόδια, εντοπίστηκαν πιο συχνά, ακολουθούμενα από ολόκληρα μουμιοποιημένα κρανία», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης.

«Πάνω από το ήμισυ του δείγματος, το 51,6%, αποτελούνταν από κρανία σε ποικίλες καταστάσεις διατήρησης, συμπεριλαμβανομένων ολόκληρων ή μερικών μουμιοποιημένων κεφαλών, κρανίων με μαλακούς ιστούς και/ή μαλλιά, καθώς και τσάντσας (tsantsas), των επονομαζόμενων συρρικνωμένων κρανίων που κατασκευάζονται από τον λαό των Σουάρ του βόρειου Περού και του ανατολικού Ισημερινού».

Οι πρακτικές μουμιοποίησης, είτε τεχνητές είτε φυσικές, περιλαμβάνουν πολύπλοκες χημικές και φυσικές διεργασίες που αποσκοπούν στην καθυστέρηση της αποσύνθεσης. Με την πάροδο του χρόνου έχει χρησιμοποιηθεί μια σειρά τοξικών υλικών και ουσιών για τη διατήρηση των ιστών, συμπεριλαμβανομένων βαρέων μετάλλων όπως το αρσενικό, ο υδράργυρος και ο μόλυβδος.

Οι κίνδυνοι και η «κατάρα της μούμιας»

Τα μουμιοποιημένα λείψανα μπορούν να φιλοξενούν μια μεγάλη ποικιλία αδρανών μικροοργανισμών παρά τους αιώνες ξήρανσης. Τα αδρανή σπόρια από μύκητες μπορούν να μεταφερθούν μέσω του αέρα όταν μετακινηθούν ή διαταραχθούν, γεγονός που ενέχει κινδύνους για την υγεία των ζωντανών, προειδοποιούν οι επιστήμονες.

Η εισπνοή σπορίων ασπέργιλλου (Aspergillus), θεωρήθηκε υπεύθυνη για τον θάνατο 10 από τους 12 επιστήμονες που άνοιξαν τον τάφο του βασιλιά Καζίμηρου Δ΄ της Κρακοβίας, στη σημερινή Πολωνία, τη δεκαετία του 1970, σημειώνει η μελέτη. Τα σπόρια του ασπέργιλλου είναι μικροσκοπικά σωματίδια μυκήτων που βρίσκονται παντού στον αέρα, στο χώμα, στα φυτά και σε εσωτερικούς χώρους.

Πιστεύεται ότι μια σοβαρή μορφή ασπεργίλλωσης, που προκλήθηκε από την εισπνοή σπορίων, ενδέχεται να συνέβαλε επίσης στον θάνατο του Λόρδου Κάρναρβον, του κύριου χρηματοδότη της εξερεύνησης του τάφου του Τουταγχαμών στην Κοιλάδα των Βασιλέων στην Αίγυπτο.

Ο θάνατος του Κάρναρβον το 1923 έχει αναφερθεί ως απόδειξη του μύθου ότι όσοι άνοιγαν τάφους θα καταδικάζονταν σε κακοτυχία, ασθένεια ή θάνατο, γνωστό και ως «κατάρα της μούμιας».

Η Κίρστι Σκουάιρς, καθηγήτρια ανθρώπινης βιοαρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στάφορντσαϊρ, η οποία συνεργάστηκε με τους Ντάριο Πιομπίνο-Μασκάλι, Κλάρα Ουρτζί και Ντάμιεν Χάφερ στην έρευνα, δήλωσε ότι οι έμποροι φαίνεται να είχαν ελάχιστη επίγνωση των κινδύνων.

«Σε ορισμένα από τα σχόλια, αναφέρουν πράγματι μια μυρωδιά μούμιας, σαν μυρωδιά αποσύνθεσης, αλλά μερικές από τις εικόνες που δημοσιεύουν απεικονίζουν συχνά μουμιοποιημένα κρανία τα οποία δεν βρίσκονται σε προθήκες, αλλά εκτεθειμένα, για παράδειγμα σε ένα σαλόνι ή σε μια οικία. Αυτό λοιπόν θα μπορούσε να είναι πραγματικά επικίνδυνο», ανέφερε αρχικά.

«Κατά τη σύνταξη αυτής της μελέτης, υπήρχαν κάποιες εικόνες από λείψανα σε προχωρημένη κατάσταση αποσύνθεσης που απλώς βρίσκονταν πάνω σε ένα στήριγμα χωρίς γυάλινο κάλυμμα. Δεν φαινόταν να υπάρχει έλεγχος της θερμοκρασίας, δηλαδή οι κατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης που απαιτούνται για ανθρώπινα λείψανα», προσέθεσε

Η μελέτη διαπίστωσε ότι δεν διατρέχουν κίνδυνο μόνο όσοι εμπορεύονται ανθρώπινα λείψανα. «Δεδομένου ότι οι εταιρείες ταχυδρομικών και ταχυμεταφορών χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων, οι εργαζόμενοι σε αποθήκες, οι οδηγοί, οι εργαζόμενοι σε κόμβους μεταφορών και οι τελωνειακοί υπάλληλοι διατρέχουν όλοι κίνδυνο, καθώς είναι απίθανο να φορούν τον απαραίτητο εξοπλισμό ατομικής προστασίας κατά την αρχική τους επαφή με αυτά τα δέματα», αναφέρουν ακόμα οι συντάκτες της μελέτης.

Πηγή: Guardian