«Σαν να μην έζησε ποτέ κανείς εδώ»: Πέντε πτώματα κρεμασμένα από γέφυρα βυθίζουν στο φόβο και σιωπή πόλη του Μεξικού

Η φρίκη της διακίνησης ναρκωτικών είχε για χρόνια σημαδέψει την πολιτεία Ζακατέκας του Μεξικού, μέχρι που επικράτησε μια σχετική ηρεμία. Όμως, ένα πρωινό του Ιουλίου, οι κάτοικοι μιας μικρής πόλης ξύπνησαν και αντίκρισαν δέκα πτώματα τα πέντε να κρέμονται από μια γέφυρα – ένα ανατριχιαστικό μήνυμα που έδειξε ότι η αιματοχυσία δεν είχε ποτέ πραγματικά τελειώσει.

Λίγες εβδομάδες μετά την αποτροπιαστική ανακάλυψη, ένας κάτοικος περιγράφει την πόλη του ως κυριευμένη από φόβο και σιωπή, ενώ η ακτιβίστρια και ακαδημαϊκός Κριστέλα Τρέχο Ορτίζ αναφέρει ότι οι δολοφονίες αντανακλούν μια αναδιάρθρωση του «ναρκοκράτους», που ενώνει το οργανωμένο έγκλημα, την κυβέρνηση και τον ιδιωτικό τομέα, προειδοποιεί όμως ότι αυτό «γίνεται όλο και περισσότερο ανεξέλεγκτο».

Σήμερα, στο Πόσος ντε Γκαμπόα, μια πόλη περίπου 5.000 κατοίκων στη Ζακατέκας, γνωστή για την καλλιέργεια φασολιών, οι άνθρωποι ζουν υπό τον φόβο.

Κανείς δεν κυκλοφορεί μετά το σκοτάδι και κανείς δεν θέλει να μιλήσει για εκείνο το πρωινό που εμφανίστηκαν τα πτώματα.

Η Ζακατέκας αποτελεί κομβικό σημείο για το εμπόριο ναρκωτικών, καθώς συνδέει το κεντρικό Μεξικό με τις βόρειες και δυτικές περιοχές της χώρας και διαθέτει διαδρομές-κλειδιά για τη μεταφορά κοκαΐνης και άλλων ναρκωτικών προς τον βορρά, στην τεράστια αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η πολιτεία, με πληθυσμό 1,6 εκατομμυρίων ανθρώπων, είχε εξοικειωθεί με τον πιο σκληρό τρόπο με τη βία που συνδέεται με τα ναρκωτικά, καθώς αντίπαλες εγκληματικές οργανώσεις έδιναν μάχες για τον έλεγχο της περιοχής. Πτώματα εντοπίζονταν σχεδόν καθημερινά, ενώ άνθρωποι εξαφανίζονταν ο ένας μετά τον άλλον.

Και μετά τα πράγματα ηρέμησαν. Σε μεγάλο βαθμό.

Οι ανθρωποκτονίες στη Ζακατέκας μειώθηκαν από περίπου 1.300 το 2022 σε 144 το 2025, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία. Η κυβέρνηση απέδωσε τη μείωση στη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των πολιτειακών και ομοσπονδιακών αρχών ασφαλείας.

Τα πτώματα στη γέφυρα ξύπνησαν τον παλιό εφιάλτη

Η περίοδος ηρεμίας έλαβε ένα σοκαριστικό τέλος στις 18 Ιουλίου, όταν οι κάτοικοι βρέθηκαν μπροστά στο αποτρόπαιο θέαμα των πτωμάτων που κρέμονταν από τη γέφυρα.

Μεταξύ των θυμάτων ήταν ένας πρώην δήμαρχος, δημόσιοι υπάλληλοι και επιχειρηματίες από άλλες περιοχές της πολιτείας.

Την ίδια ημέρα εντοπίστηκαν άλλα πέντε πτώματα σε διαφορετικά σημεία της πόλης.

Οι δύο μεγαλύτερες οργανώσεις διακίνησης ναρκωτικών στο Μεξικό, το Καρτέλ Νέας Γενιάς του Χαλίσκο και το Καρτέλ της Σιναλόα, βρίσκονται σε σύγκρουση για τον έλεγχο της Ζακατέκας, λόγω της στρατηγικής σημασίας της πολιτείας για τη διακίνηση ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Σκοτώνουν για το τίποτα»

Οι εισαγγελικές αρχές ξεκίνησαν έρευνα για τις δολοφονίες, ενώ η πολιτειακή κυβέρνηση υποσχέθηκε «άμεση και δυναμική απάντηση», επισημαίνοντας παράλληλα ότι τέτοιου είδους περιστατικά βίας είχαν μειωθεί.

Οι αρχές ζήτησαν τη συνδρομή του στρατού και της Εθνικής Φρουράς για την ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας στη Ζακατέκας.

Το AFP επισκέφθηκε το Πόσος ντε Γκαμπόα και διαπίστωσε ότι στον δρόμο από την πρωτεύουσα της πολιτείας, η οποία ονομάζεται επίσης Ζακατέκας, δεν υπήρχαν σημεία ελέγχου και στους δρόμους κυκλοφορούσαν ελάχιστα περιπολικά.

Ένας κάτοικος του Πόσος ντε Γκαμπόα, ο οποίος δεν θέλησε να αποκαλύψει το όνομά του, φοβούμενος για την ασφάλειά του, περιέγραψε την πόλη σαν «πόλη-φάντασμα» – «σαν να μην έζησε ποτέ κανείς εδώ».

«Εδώ έβλεπες πάντα κόσμο», είπε. Τώρα όμως, «στις 9 το βράδυ δεν υπάρχει κανείς στον δρόμο».

Πράγματι, στην πόλη οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν χάσει κάποιον συγγενή ή γνωστό, είτε από θάνατο είτε από εξαφάνιση, εξαιτίας της βίας που συνδέεται με τα ναρκωτικά.

Όταν κάποιος εξαφανίζεται, συνήθως δολοφονείται, ανέφερε ο κάτοικος.

«Φροντίζουν ώστε τα πτώματα να μη μυρίζουν».

«Σκότωσαν έναν αδελφό μας», πρόσθεσε. «Σκοτώνουν για το τίποτα».

Η γέφυρα όπου βρέθηκαν τον περασμένο μήνα τα πτώματα είχε χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν από τα καρτέλ ως σημείο για την τοποθέτηση τέτοιων αποτρόπαιων «μηνυμάτων».

Μια γυναίκα που διατηρεί πάγκο με φαγητό στον δρόμο δήλωσε ότι είδε τα πτώματα κρεμασμένα από τη γέφυρα ήδη από τις 4 τα ξημερώματα.

Εικόνες από τα πιο σκοτεινά χρόνια του πολέμου των καρτέλ

Το αποτρόπαιο θέαμα ξύπνησε τις μνήμες από τα χειρότερα χρόνια του πολέμου κατά των ναρκωτικών στο Μεξικό.

Το 2006, η κυβέρνηση ανέπτυξε ομοσπονδιακές δυνάμεις για να αντιμετωπίσει τα καρτέλ. Οι εγκληματικές οργανώσεις απάντησαν με κλιμάκωση της βίας, κρεμώντας πτώματα από γέφυρες ή εγκαταλείποντάς τα σε δημόσιους χώρους, σε μια προσπάθεια να εκφοβίσουν τους αντιπάλους τους αλλά και τις δυνάμεις ασφαλείας.

Οι δολοφονίες στο Πόσος ντε Γκαμπόα προσέλκυσαν την προσοχή της κυβέρνησης της αριστερής προέδρου του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, η οποία δεσμεύτηκε να εντοπίσει και να συλλάβει τους υπεύθυνους.

Η Σέινμπαουμ έχει αναπτύξει στρατιώτες σε πολιτείες που πλήττονται από τη βία, όπως η Σιναλόα και η Μιτσοακάν, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με πιέσεις από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να παρέμβει άμεσα στο Μεξικό κατά των καρτέλ, προκειμένου να περιοριστεί η διακίνηση ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.