Το μυστικό της μακροζωίας: Γιατί οι κάτοικοι της «μπλε ζώνης» της Σαρδηνίας ζουν όχι μόνο πολύ, αλλά και καλά

Σήμερα οι άνθρωποι ζουν περισσότερο από ποτέ, καθώς το προσδόκιμο ζωής φτάνει τον παγκόσμιο μέσο όρο των 73,5 ετών.

Ωστόσο, το να ζει κανείς περισσότερο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ζει και πιο καλά.

Οι ερευνητές προσπαθούν πλέον να αποκαλύψουν το μυστικό — όχι μόνο για μια μακρύτερη ζωή, αλλά και για μια ζωή που διανύεται με υγεία και με καλή ποιότητα ζωής.

Για να το επιτύχουν αυτό, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κάλιαρι στην Ιταλία μελέτησαν τους ηλικιωμένους της «μπλε ζώνης» της Σαρδηνίας, μιας περιοχής στο μεσογειακό νησί όπου οι άνθρωποι τείνουν να ζουν περισσότερο από ό,τι σε άλλα μέρη της χώρας, αλλά και περισσότερο από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Οι «μπλε ζώνες» είναι γεωγραφικά απομονωμένες περιοχές — όπως η κεντρική-ανατολική Σαρδηνία (Ιταλία), η Οκινάουα (Ιαπωνία), η Ικαρία (Ελλάδα) και η Νικόγια (Κόστα Ρίκα) — που χαρακτηρίζονται από την εξαιρετική μακροζωία και τα υψηλά επίπεδα ευεξίας των κατοίκων τους.

Για να χαρακτηριστεί μια περιοχή ως «μπλε ζώνη», πρέπει να έχει σαφώς καθορισμένα όρια, με εξαιρετικά υψηλή συγκέντρωση ατόμων που έζησαν τουλάχιστον μέχρι τα 90 έτη τα τελευταία 150 έτη, καθώς και αρχεία που μπορούν να επικυρώσουν τις ημερομηνίες γέννησης και θανάτου.

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι σε αυτές τις περιοχές τείνουν να απολαμβάνουν μακρύτερη ζωή λόγω ενός συνδυασμού γενετικών, περιβαλλοντικών, διατροφικών, κοινωνικοπολιτισμικών και ψυχολογικών παραγόντων.

1/ Ogliastra (Sardinia). Officially certified Blue Zone.

Pes and Poulain’s original 2004 map covered 14 mountain villages in southeastern Sardinia: Villagrande Strisaili, Arzana, Baunei, Talana, Urzulei, Perdasdefogu, and others.

Stats: highest concentration of male… pic.twitter.com/hO4fW0BpLr

— Alessandro Palombo (@thealepalombo) May 17, 2026

Ποιο είναι το μυστικό των «υπερ-ηλικιωμένων» της Σαρδηνίας;

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο International Journal of Applied Positive Psychology, συνέκρινε ηλικιωμένους που ζουν στη «μπλε ζώνη» της Σαρδηνίας με εκείνους μιας γειτονικής αγροτικής περιοχής.

Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με τον τρόπο ζωής τους, τα δημογραφικά τους στοιχεία, την αντιληπτή ποιότητα ζωής τους και συμπλήρωσαν ένα γνωστικό τεστ.

Σύμφωνα με το euronews, στη «μπλε ζώνη» της Σαρδηνίας, οι ηλικιωμένοι επωφελούνται από τακτικές δραστηριότητες που τους διεγείρουν κοινωνικά και γνωστικά.

Δηλαδή, διατηρούν έναν ουσιαστικό κοινωνικό ρόλο και ένα αίσθημα σκοπού, τα οποία οι συγγραφείς περιγράφουν ως «βασικά στοιχεία για την επιτυχή γήρανση».

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι ζουν στη «μπλε ζώνη» παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα περιέργειας και δεκτικότητας σε νέες ιδέες, καθώς και ισχυρότερη ικανότητα να κατανοούν και να μοιράζονται τα δικά τους συναισθήματα.

Τελικά, τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι τα προσαρμοστικά προφίλ προσωπικότητας και ο ενεργός τρόπος ζωής είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της ψυχικής και σωματικής υγείας στην ώριμη ηλικία, σημείωσαν οι συγγραφείς.

Δραστήρια καθημερινότητα ανεξαρτήτως ηλικίας

Οι κάτοικοι της «μπλε ζώνης» ακολουθούν έναν απλό αλλά εξαιρετικά ενεργό τρόπο ζωής. Αφιερώνουν σημαντικά περισσότερο χρόνο σε δραστηριότητες αναψυχής που διεγείρουν τις γνωστικές και σωματικές λειτουργίες — κατά μέσο όρο 11,3 ώρες την εβδομάδα, σε σύγκριση με 6,8 ώρες για όσους ζουν σε περιοχές εκτός «μπλε ζώνης».

Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι, αντί να προσπαθούν να κάνουν τα πάντα, αυτοί οι ηλικιωμένοι εστιάζουν επιλεκτικά σε δραστηριότητες που μπορούν ακόμα να εκτελέσουν με επιτυχία και τις οποίες θεωρούν «ικανοποιητικές», όπως η κηπουρική, το περπάτημα ή η συμμετοχή σε κοινωνικές συγκεντρώσεις σε κοινοτικά κέντρα.

Οι ηλικιωμένοι κάτοικοι της «μπλε ζώνης» διατηρούσαν συχνά ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς εντός των κοινοτήτων τους και ανέφεραν μεγαλύτερη ικανοποίηση τόσο από τις οικογενειακές όσο και από τις μη οικογενειακές σχέσεις.

Διαθέτουν επίσης πιο αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης των καθημερινών προβλημάτων και μεγαλύτερη συναισθηματική ικανότητα.

Η κοινωνική συμμετοχή και η αποτελεσματική διαχείριση του άγχους αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την υγιή γήρανση εντός αυτών των μοναδικών κοινοτήτων, κατέληξαν οι συγγραφείς.

Πού βρίσκεται η «μπλε ζώνη» της Σαρδηνίας;

Η «μπλε ζώνη» της Σαρδηνίας εκτείνεται σε έξι χωριά στο ανατολικό-κεντρικό τμήμα του νησιού, μια περιοχή που ονομάζεται Ολιάστρα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα.

Εκεί, το ποσοστό των εκατονταετών μεταξύ των ατόμων που γεννήθηκαν μεταξύ 1880 και 1900 ήταν περίπου πέντε φορές υψηλότερο από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη και τρεις φορές υψηλότερο από ό,τι στη Σαρδηνία συνολικά. Το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο από τότε που επινοήθηκε ο όρος, πριν από σχεδόν 20 χρόνια.

Ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο περισσότερες γυναίκες από άνδρες φτάνουν τα 100 έτη, σε αυτό το τμήμα της Σαρδηνίας το ποσοστό είναι περίπου ίσο.

Στη «μπλε ζώνη» του νησιού, οι ερευνητές επαλήθευσαν την ηλικία κάθε ατόμου άνω των 90 ετών, διασταυρώνοντας στοιχεία από τα αστικά και εκκλησιαστικά αρχεία, καθώς και ανακατασκευάζοντας τις οικογενειακές γενεαλογίες, προκειμένου να αποκλειστούν λάθη ή περιπτώσεις σύγχυσης ταυτότητας.