Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην παιδική ηλικία αυξάνει τον κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου

Η έκθεση των παιδιών στην ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικού συνδρόμου, μιας κατάστασης που αποτελεί σημαντικό προάγγελο του σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και των καρδιαγγειακών νοσημάτων αργότερα στη ζωή.

Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη πληθυσμιακών κοορτών, με επικεφαλής το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal), η οποία δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Environmental Research.

Μέχρι σήμερα οι περισσότερες έρευνες είχαν εστιάσει κυρίως στις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στις παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος. Η νέα μελέτη αναδεικνύει ότι οι συνέπειες επεκτείνονται και στη μεταβολική και καρδιαγγειακή υγεία ήδη από την παιδική ηλικία.

Τι είναι το μεταβολικό σύνδρομο

Το μεταβολικό σύνδρομο δεν αποτελεί μία μεμονωμένη ασθένεια, αλλά ένα σύνολο παραγόντων κινδύνου που συχνά εμφανίζονται ταυτόχρονα.

Σε αυτούς περιλαμβάνονται:

• κοιλιακή παχυσαρκία,
• αυξημένη αρτηριακή πίεση,
• διαταραχές στα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα,
• δυσλιπιδαιμία (παθολογικές τιμές χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων).

Η συνύπαρξη αυτών των παραγόντων αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακών παθήσεων κατά την ενήλικη ζωή.

Τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα παιδιά αποτελούν ιδιαίτερα ευάλωτη πληθυσμιακή ομάδα.

Οι πνεύμονες, τα όργανα και το ανοσοποιητικό τους σύστημα βρίσκονται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης, ενώ αναπνέουν μεγαλύτερο όγκο αέρα σε σχέση με το σωματικό τους βάρος και περνούν περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους.

Η μελέτη έδειξε ότι η έκθεση στα αιωρούμενα μικροσωματίδια PM2,5 και στο διοξείδιο του αζώτου (NO₂) τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικού συνδρόμου.

Στοιχεία από έξι ευρωπαϊκές χώρες

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 1.147 παιδιά ηλικίας 6 έως 11 ετών από τη Γαλλία, την Ελλάδα,  τη Λιθουανία, τη Νορβηγία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα παιδιά παρακολουθήθηκαν την περίοδο 2013-2016 στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος HELIX.

Χρησιμοποιώντας ειδικά μοντέλα εκτίμησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, οι επιστήμονες υπολόγισαν την ετήσια έκθεση κάθε παιδιού στους δύο βασικούς ρύπους, λαμβάνοντας υπόψη το σπίτι, το σχολείο αλλά και τις καθημερινές μετακινήσεις του.

Μεγαλύτερος κίνδυνος στο σχολείο

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της έρευνας είναι ότι η σχέση ανάμεσα στην ατμοσφαιρική ρύπανση και τον κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου ήταν ισχυρότερη στο σχολικό περιβάλλον σε σύγκριση με το σπίτι.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός πως τα παιδιά κατά τη διάρκεια του σχολείου είναι περισσότερο σωματικά δραστήρια.

Η αυξημένη φυσική δραστηριότητα επιταχύνει τον ρυθμό της αναπνοής, με αποτέλεσμα να εισπνέονται μεγαλύτερες ποσότητες ατμοσφαιρικών ρύπων, γεγονός που ενδέχεται να ενισχύει τις επιβλαβείς επιδράσεις τους στον οργανισμό.

Η επικεφαλής του προγράμματος Environment and Health over the Lifecourse του ISGlobal, Martine Vrijheid, υπογράμμισε ότι τα αποτελέσματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία λόγω της ευρείας έκθεσης του πληθυσμού στην ατμοσφαιρική ρύπανση.

Όπως σημείωσε, οι μακροπρόθεσμες συνέπειες του μεταβολικού συνδρόμου για την υγεία καθιστούν αναγκαία τη λήψη μέτρων δημόσιας υγείας που θα περιορίσουν την έκθεση των παιδιών στους ατμοσφαιρικούς ρύπους, ιδιαίτερα στους χώρους όπου περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας τους, όπως τα σχολεία.

Η μελέτη ενισχύει τις επιστημονικές ενδείξεις ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν επηρεάζει μόνο το αναπνευστικό σύστημα, αλλά μπορεί να διαμορφώσει και τη μεταβολική υγεία των παιδιών, με συνέπειες που ενδέχεται να τα συνοδεύουν για ολόκληρη τη ζωή τους…