Eτοιμος να ανατρέψει μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις της πρώτης του προεδρικής θητείας εμφανίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς, σύμφωνα με τους New York Times, αναμένεται να ανακοινώσει στον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ότι προτίθεται να επαναφέρει την Άγκυρα στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35, ανοίγοντας τον δρόμο για την αγορά των αεροσκαφών.
Σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης, η σχετική πρωτοβουλία αποτελεί προϊόν πολύμηνων διαβουλεύσεων στους κόλπους της κυβέρνησης Τραμπ και ενδέχεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της συνάντησης των δύο ηγετών στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
Αν και δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ο ακριβής τρόπος με τον οποίο θα προχωρήσει η διαδικασία, κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα εκφράσει τουλάχιστον την πρόθεσή του να εξασφαλίσει την παράδοση των F-35 στην Τουρκία, ακόμη κι αν η υλοποίηση της συμφωνίας απαιτήσει χρόνο.
Η ίδια η κυβέρνηση Τραμπ το 2019 απέβαλε την Τουρκία από το πρόγραμμα F-35, μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400. Η Ουάσιγκτον είχε τότε κρίνει ότι η ταυτόχρονη λειτουργία των F-35 και των S-400 θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να συλλέξει κρίσιμα δεδομένα για τα χαρακτηριστικά χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth) και τα προηγμένα συστήματα αυτοπροστασίας των αμερικανικών μαχητικών.
Η απόφαση συνοδεύτηκε από κυρώσεις κατά της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας και τον αποκλεισμό της Άγκυρας από την παραγωγική αλυσίδα του προγράμματος, ενώ αεροσκάφη που είχαν ήδη πληρωθεί από την Τουρκία παρέμειναν στις ΗΠΑ χωρίς να παραδοθούν.
Το εμπόδιο των S-400 και του Κογκρέσου
Η επανένταξη της Τουρκίας δεν είναι απλή υπόθεση, καθώς το αμερικανικό Κογκρέσο ψήφισε το 2020 νομοθεσία που απαγορεύει την πώληση F-35 όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να διαθέτει τα ρωσικά συστήματα S-400.
Στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων εξετάζονται διάφορα σενάρια για την υπέρβαση αυτού του εμποδίου. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα ή η μόνιμη αδρανοποίησή τους μέσω της αφαίρεσης κρίσιμων εξαρτημάτων. Παλαιότερα είχε εξεταστεί ακόμη και το ενδεχόμενο μεταφοράς τους στην Ουκρανία, χωρίς όμως να προχωρήσει.
Παρά τα σενάρια αυτά, δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί οριστικός μηχανισμός που να ικανοποιεί τις απαιτήσεις της αμερικανικής νομοθεσίας.
Η πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να συναντήσει σημαντικές αντιδράσεις στο Κογκρέσο. Ρεπουμπλικανοί βουλευτές και γερουσιαστές που είχαν πρωταγωνιστήσει στον αποκλεισμό της Τουρκίας εξακολουθούν να εκφράζουν επιφυλάξεις, υποστηρίζοντας ότι η κατοχή των S-400 εξακολουθεί να συνιστά σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια του προγράμματος F-35.
Επιπλέον, παραμένουν σε ισχύ οι κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στην τουρκική αμυντική υπηρεσία προμηθειών, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω την επανέναρξη της συνεργασίας.
Οι ισορροπίες στο ΝΑΤΟ
Η ενδεχόμενη αποκατάσταση των σχέσεων στον τομέα των εξοπλισμών πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων εντός του ΝΑΤΟ. Η Τουρκία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό μέλος της Συμμαχίας, φιλοξενώντας αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και πυρηνικά όπλα τακτικής χρήσης. Ωστόσο, οι σχέσεις της με την Ουάσιγκτον είχαν επιβαρυνθεί σημαντικά μετά την προμήθεια των S-400 από τη Ρωσία.
Ο Τραμπ διατηρεί ιδιαίτερα στενή προσωπική σχέση με τον Ερντογάν και έχει αφήσει επανειλημμένα να εννοηθεί ότι επιθυμεί την εξομάλυνση των διμερών σχέσεων. Μάλιστα, λίγες εβδομάδες πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ είχε δηλώσει ότι σχεδιάζει να προσφέρει στον Τούρκο πρόεδρο ένα «δώρο» που θα τον κάνει «πολύ χαρούμενο».
Επιφυλάξεις από το Ισραήλ
Η προοπτική παράδοσης των F-35 στην Τουρκία προκαλεί έντονο προβληματισμό και στο Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει επανειλημμένα εκφράσει την αντίθεσή του σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, επικαλούμενος τις επιθετικές δηλώσεις του Ερντογάν κατά του Ισραήλ, αλλά και τις εντάσεις της Άγκυρας με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.=
Οι αντιδράσεις αυτές, σε συνδυασμό με τις αντιρρήσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο, καθιστούν αβέβαιη την ολοκλήρωση της διαδικασίας, ακόμη και αν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώσει επισήμως την πρόθεσή του να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των F-35.
Προς το παρόν, κυβερνητικές πηγές στις ΗΠΑ εκτιμούν ότι η συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν θα σηματοδοτήσει την έναρξη μιας νέας διαπραγματευτικής διαδικασίας, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει στην αποκατάσταση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας, εφόσον ξεπεραστούν τα νομικά και πολιτικά εμπόδια που εξακολουθούν να υφίστανται.
Πηγή: sofokleousin.gr
