Η κτηνοτροφία της Κρήτης εκπέμπει σήμα κινδύνου – Στο τραπέζι ξανά οι κινητοποιήσεις (;)

Της Εύας Νιργιανάκη…

Με κοινό μέτωπο και αποφασισμένοι να διεκδικήσουν λύσεις στα χρόνια προβλήματα που απειλούν τη βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας του νησιού, οι πρόεδροι των Κτηνοτροφικών Συλλόγων της Κρήτης αποφάσισαν να περάσουν στην επόμενη φάση των κινητοποιήσεών τους. Οι γενικές συνελεύσεις που θα πραγματοποιηθούν σε όλους τους νομούς του νησιού έως τα τέλη Ιουλίου, θα καθορίσουν τις τελικές αποφάσεις του κλάδου, με τους ίδιους τους παραγωγούς να καλούνται να αποφασίσουν εάν θα επιστρέψουν στους δρόμους με νέα μπλόκα, σε περίπτωση που δεν υπάρξουν ουσιαστικές απαντήσεις από την Πολιτεία.

Η πρόσφατη συνάντηση των προέδρων των Κτηνοτροφικών Συλλόγων της Κρήτης πραγματοποιήθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τον πρωτογενή τομέα. Η αβεβαιότητα που επικρατεί γύρω από τις ενισχύσεις, η αύξηση του κόστους παραγωγής, οι εκκρεμότητες με τους βοσκότοπους, οι νέες υποχρεώσεις που θα προκύψουν από την εφαρμογή της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και οι καθυστερήσεις σε μια σειρά προγραμμάτων συνθέτουν, σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, ένα εκρηκτικό σκηνικό που δεν αφήνει πλέον περιθώρια αναμονής.

Οι πρόεδροι των συλλόγων συμφώνησαν να πραγματοποιηθούν γενικές συνελεύσεις σε όλους τους νομούς της Κρήτης, προκειμένου να ενημερωθούν αναλυτικά οι παραγωγοί και να ληφθούν από κοινού οι αποφάσεις για τις επόμενες κινήσεις. Όπως τονίζει ο πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Ηρακλείου, Κωστής Φρογκάκης, οι διοικήσεις δεν επιθυμούν να αποφασίσουν μόνες τους, αλλά να εκφράσουν τη βούληση του ίδιου του κτηνοτροφικού κόσμου. Κοινή διαπίστωση όλων των συμμετεχόντων στην συνάντηση ήταν ότι τα προβλήματα της κτηνοτροφίας δεν είναι πλέον αποσπασματικά. Αντίθετα, αφορούν σχεδόν κάθε στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας, από τη διαχείριση των βοσκήσιμων εκτάσεων μέχρι τις οικονομικές υποχρεώσεις των παραγωγών και την εφαρμογή των νέων ευρωπαϊκών κανόνων.

Στην κορυφή των διεκδικήσεων παραμένει το ζήτημα των δασικών χαρτών και του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των βοσκοτόπων. Οι κτηνοτρόφοι κάνουν λόγο για περιπτώσεις οικογενειακών εκτάσεων που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες, ωστόσο σήμερα οι ίδιοι καλούνται να αποδείξουν δικαστικά, δικαιώματα που θεωρούν αυτονόητα, επιβαρυνόμενοι με σημαντικά έξοδα και χρονοβόρες διαδικασίες. Ζητούν από την Πολιτεία να δώσει οριστική λύση, ώστε να πάψει η αβεβαιότητα που επηρεάζει τόσο την παραγωγική δραστηριότητα όσο και τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτικές ενισχύσεις.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν επίσης στην ολοκλήρωση του Διαχειριστικού Σχεδίου Βόσκησης για την Κρήτη. Για τους κτηνοτρόφους, η ολοκλήρωσή του αποτελεί βασική προϋπόθεση, ώστε να σταματήσει η αβεβαιότητα γύρω από τις επιδοτήσεις και να υπάρξει ένα σταθερό πλαίσιο διαχείρισης των βοσκοτόπων.

Σύμφωνα με τον κ. Φρογκάκη, η Κρήτη διαθέτει τις αναγκαίες βοσκήσιμες εκτάσεις και δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από την εφαρμογή της λεγόμενης «τεχνικής λύσης», δηλαδή του προσωρινού μηχανισμού που χρησιμοποιήθηκε τα προηγούμενα χρόνια για την κατανομή επιλέξιμων βοσκοτόπων. Όπως επισημαίνει, με ένα ολοκληρωμένο Διαχειριστικό Σχέδιο οι πραγματικοί βοσκότοποι του νησιού μπορούν να αποτυπωθούν σωστά και να διασφαλιστεί, ότι οι ενισχύσεις θα κατευθύνονται στους πραγματικούς κτηνοτρόφους. Για τον λόγο αυτό ζητούν να συμμετέχουν ενεργά και οι τεχνικοί σύμβουλοι των συλλόγων στη διαδικασία κατάρτισης του σχεδίου.

Σχετικά με τις τελευταίες πληρωμές των αγροτικών ενισχύσεων, πι εκπρόσωποι των συλλόγων κάνουν λόγο για παραγωγούς που δεν έλαβαν τα ποσά που ανέμεναν ή δεν πληρώθηκαν καθόλου, γεγονός που δημιουργεί σοβαρή ανασφάλεια σε έναν κλάδο που βασίζει μεγάλο μέρος του οικονομικού του προγραμματισμού στις ενισχύσεις. Όπως επισημαίνουν, ο παραγωγός πρέπει να γνωρίζει εγκαίρως τόσο τον χρόνο όσο και το ύψος των πληρωμών, προκειμένου να μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του απέναντι σε προμηθευτές, ζωοτροφές και λοιπά λειτουργικά έξοδα.

Παράλληλα, οι κτηνοτρόφοι εκφράζουν προβληματισμό για την πορεία του διαλόγου με την Πολιτεία. Αν και, όπως υπογραμμίζουν, επιθυμούν να εξαντλήσουν κάθε περιθώριο συνεννόησης, θεωρούν ότι απαιτούνται πλέον συγκεκριμένες αποφάσεις και χρονοδιαγράμματα. Όπως αναφέρει ο πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Ηρακλείου, οι συνεχείς επαφές των τελευταίων ετών δεν έχουν οδηγήσει, κατά την εκτίμησή του, στις λύσεις που περίμενε ο κλάδος, γεγονός που εντείνει τον προβληματισμό των παραγωγών και ενισχύει τη διάθεση για κινητοποιήσεις.

Εξίσου έντονος ήταν ο προβληματισμός που εκφράστηκε για το διαρκώς αυξανόμενο κόστος παραγωγής, το οποίο, σύμφωνα με τους εκπροσώπους των συλλόγων. Οι κτηνοτρόφοι επισημαίνουν ότι, σε αντίθεση με άλλες περιοχές της χώρας, το κόστος μεταφοράς πρώτων υλών και εφοδίων αυξάνει αισθητά το συνολικό κόστος λειτουργίας των μονάδων τους. Για τον λόγο αυτό ζητούν να ληφθεί υπόψη η ιδιαιτερότητα της Κρήτης, μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις που θα στηρίζουν ουσιαστικά τον πραγματικό παραγωγό και δεν θα περιορίζονται σε αποσπασματικά μέτρα.

Στην συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα της υποχρεωτικής τοποθέτησης ηλεκτρονικών ενδοστομαχικών βώλων στα αιγοπρόβατα, μέτρο που εντάσσεται στις νέες απαιτήσεις για την ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας του ζωικού κεφαλαίου. Οι εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων διευκρινίζουν, ότι δεν αντιτίθενται στην εφαρμογή του μέτρου, ωστόσο θεωρούν άδικο να μετακυλήσει το κόστος αγοράς των βώλων, της τοποθέτησής τους και της αμοιβής του κτηνιάτρου στους παραγωγούς. Όπως υποστηρίζουν, από την στιγμή που η Πολιτεία ανέλαβε την συγκεκριμένη δέσμευση στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων της χώρας, θα πρέπει να αναλάβει και το οικονομικό βάρος εφαρμογής της, ώστε να μη δημιουργηθεί ακόμη μία επιβάρυνση σε έναν ήδη πιεσμένο κλάδο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στις μεγάλες καθυστερήσεις που, σύμφωνα με τους εκπροσώπους των συλλόγων, παρατηρούνται στα προγράμματα των Νέων Αγροτών αλλά και στα Οικολογικά Σχήματα. Όπως επισημαίνουν, αρκετοί νέοι παραγωγοί έχουν προχωρήσει στις απαιτούμενες επενδύσεις, τηρούν τις υποχρεώσεις των προγραμμάτων και συνεχίζουν να καταβάλλουν τις προβλεπόμενες δαπάνες, χωρίς όμως να γνωρίζουν πότε θα ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ή πότε θα καταβληθούν οι αντίστοιχες ενισχύσεις.

Αντίστοιχα, υπάρχουν παραγωγοί που έχουν ήδη ελεγχθεί για την ένταξή τους στα Οικολογικά Σχήματα, χωρίς ωστόσο να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία πληρωμής τους. Οι κτηνοτρόφοι κάνουν λόγο για μια κατάσταση που δημιουργεί εύλογη ανασφάλεια, καθώς οι υποχρεώσεις των προγραμμάτων τρέχουν κανονικά, ενώ οι δικαιούχοι εξακολουθούν να περιμένουν την ολοκλήρωση των διοικητικών διαδικασιών.

Μεταξύ των αιτημάτων τους, περιλαμβάνεται και η ανάγκη επανεξέτασης των καταλογισμών που επιβάλλονται σε παραγωγούς όταν διαπιστώνονται διοικητικά λάθη. Οι εκπρόσωποι των συλλόγων υποστηρίζουν ότι δεν είναι δίκαιο να καλούνται οι κτηνοτρόφοι να επιστρέψουν χρήματα σε περιπτώσεις όπου τα προβλήματα δεν προκλήθηκαν από δική τους υπαιτιότητα, αλλά από λανθασμένες καταχωρίσεις.

Παράλληλα, διατυπώθηκε έντονος προβληματισμός για τη λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος του ΕΛΓΑ. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Ηρακλείου, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα αλλαγών στο σημερινό πλαίσιο, καθώς αρκετοί παραγωγοί θεωρούν ότι οι εισφορές που καταβάλλουν δεν ανταποκρίνονται στις αποζημιώσεις που λαμβάνουν σε περιπτώσεις ζημιών.

Η δυσμενής οικονομική συγκυρία έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στην ίδια την παραγωγή. Σύμφωνα με όσα μεταφέρουν κτηνοτρόφοι, ολοένα και περισσότεροι μειώνουν τον αριθμό των ζώων τους προκειμένου να περιορίσουν τα λειτουργικά τους έξοδα και να διατηρήσουν βιώσιμες τις εκμεταλλεύσεις τους.

Την ίδια ώρα, αρκετοί νέοι εγκαταλείπουν την κτηνοτροφία, διαπιστώνοντας ότι το εισόδημα δεν επαρκεί πλέον για να στηρίξει μια οικογένεια και να δικαιολογήσει την παραμονή τους στην ύπαιθρο. Η εικόνα αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία στους ανθρώπους του κλάδου, οι οποίοι προειδοποιούν ότι η σταδιακή εγκατάλειψη της παραγωγής θα έχει σοβαρές συνέπειες όχι μόνο για την οικονομία αλλά και για την κοινωνική συνοχή της κρητικής υπαίθρου.

Παράλληλα, οι εκπρόσωποι των συλλόγων υπογραμμίζουν ότι, παρά τις δυσκολίες, οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι τηρούν με συνέπεια τα μέτρα ασφάλειας που έχουν ληφθεί για την προστασία του ζωικού κεφαλαίου από τις ζωονόσους. Όπως αναφέρουν, υπάρχει συνεργασία με τις αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες και την Περιφέρεια, ενώ οι ίδιοι οι παραγωγοί εφαρμόζουν αυστηρά μέτρα πρόληψης στις μετακινήσεις ζώων, στις ζωοτροφές και στις εγκαταστάσεις τους.

Οι πρόεδροι των Κτηνοτροφικών Συλλόγων ξεκαθαρίζουν, ότι στόχος τους δεν είναι η σύγκρουση αλλά η επίλυση προβλημάτων που παραμένουν ανοιχτά εδώ και χρόνια. Για τον λόγο αυτό, μετά την ολοκλήρωση των γενικών συνελεύσεων, θα αξιολογηθούν οι αποφάσεις των παραγωγών και θα καθοριστεί η περαιτέρω στάση του κλάδου.Το μήνυμα που εκπέμπουν, είναι ότι οι κινητοποιήσεις δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Ωστόσο, εφόσον δεν υπάρξουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την ολοκλήρωση του Διαχειριστικού Σχεδίου Βόσκησης, την επίλυση των εκκρεμοτήτων με τους δασικούς χάρτες, την αποκατάσταση της ομαλότητας στις πληρωμές, τη μείωση του κόστους παραγωγής και την επιτάχυνση των εκκρεμών προγραμμάτων, οι ίδιοι οι παραγωγοί θα αποφασίσουν τις επόμενες κινήσεις τους.

Η κτηνοτροφία της Κρήτης βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν το επόμενο διάστημα δεν αφορούν μόνο το μέλλον του κλάδου, αλλά εν γένει τη διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας στην ύπαιθρο, την παραμονή των νέων ανθρώπων στα χωριά και τη συνέχιση μιας δραστηριότητας που αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της κρητικής οικονομίας. Το αν ο διάλογος θα οδηγήσει σε λύσεις ή αν οι δρόμοι της Κρήτης θα γεμίσουν ξανά με τρακτέρ και διαμαρτυρόμενους παραγωγούς, θα κριθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες.