Είναι η Γερμανία ο «μεγάλος ασθενής» της Ευρώπης; Πληθωρισμός και ύφεση πιέζουν την κυβέρνηση Μερτς

Η Deutsche Welle, στο άρθρο της αναφορικά με τις προβλέψεις για την οικονομία στη Γερμανία, ξεκίνησε δυσοίωνα. «Η συνάντηση του υπουργικού συμβουλίου δεν ήταν καθόλου ευχάριστη» για τον Φρίντριχ Μερτς, έγραψε. Και επιβεβαίωσε τις δυσκολίες για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Τα καμπανάκια για την πορεία της οικονομίας χτυπάνε το ένα μετά το άλλο. Το πρωί της Τετάρτης, το Γερμανικό Οικονομικό Συμβούλιο παρουσίαση την έκθεσή του για την πορεία της οικονομίας. Και μείωσε τις προβλέψεις του για την ανάπτυξη από το αναιμικό 0,9% για το 2026 που δείχνει ουσιαστικά στασιμότητα στο υφεσιακό 0,5%. Όσο για το 2027, με τα παρόντα δεδομένα, προβλέπει ανάπτυξη 0,8%.

Πληθωρισμός και πόλεμος στο Ιράν

Με βάση και τα στοιχεία της Eurostat, ο πληθωρισμός είναι ένα από τα προβλήματα της οικονομίας στη Γερμανία. Μια χώρα η οποία είχε συνηθίσει να παράγει κυρίως για να εξάγει και λιγότερο για να καταναλώνει. Ωστόσο, τώρα, αυτή η κατανάλωση μειώνεται περαιτέρω.

Ο πληθωρισμός αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 3,0% το 2026, από 2,2% το 2025, πριν μειωθεί στο 2,8% το 2027.

Αλλά αν επιβεβαιωθεί το σενάριο κινδύνου, με τις τιμές του πετρελαίου να φτάνουν τα 120 δολάρια το βαρέλι, παραμένοντας υψηλές μέχρι τον Οκτώβριο, τα πράγματα θα επιδεινωθούν.

Το Γερμανικό Οικονομικό Συμβούλιο πιστεύει ότι η γερμανική ανάπτυξη θα μπορούσε να επιβραδυνθεί στο 0,2% το 2026 και στο 0,5% το 2027. Ο πληθωρισμός θα ανέλθει στο 3,5% το 2026 και θα παραμείνει στο 3,2% το 2027.

Μείωση εξαγωγών

Παράλληλα αποδυναμώνονται οι εξαγωγές, η παραδοσιακή αιμοδότρια δύναμη για την οικονομία στη Γερμανία. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να μειωθεί από σχεδόν 6% του ΑΕΠ το 2024 σε περίπου 3% το 2027. Σύμφωνα με τον Γκάμπριελ Φέλμπερμαγερ, μέλος του Συμβουλίου, αυτή είναι «δραματική επιδείνωση σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα».

Ο ανταγωνισμός, κυρίως από την Κίνα, ειδικά σε τομείς όπως η μηχανολογία «επιβαρύνει σοβαρά τη γερμανική βιομηχανία», επισήμανε.

Μία στις τέσσερις θέσεις εργασίας στη Γερμανία συνδέεται με τον βιομηχανικό τομέα. Για δεκαετίες, οι γερμανικές εξαγωγές αυτοκινήτων, μηχανημάτων, χημικών και φαρμακευτικών προϊόντων άκμασαν και η χώρα ευημερούσε. Ωστόσο, από την παρατεταμένη οικονομική ύφεση που ξεκίνησε το 2019, οι γερμανικές εταιρείες χάνουν το παγκόσμιο ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα. Οι εταιρείες που εξάγουν αγαθά αμφισβητούν ανοιχτά εάν είναι δυνατόν να αντιστραφούν τα πράγματα.

Κόστος ενέργειας

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει μεγάλη άνοδο στο κόστος ενέργειας. Σε συνδυασμό με τους αμερικανικούς δασμούς, το κοκτέιλ για την οικονομία στη Γερμανία είναι εκρηκτικό. Κυρίως γιατί οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας γερμανικών προϊόντων στον κόσμο.

Ο Γκάμπριελ Φέμπερμαγερ εξήγησε: «Οι δασμοί και η ενεργειακή κρίση πλήττουν ιδιαίτερα σκληρά τη γερμανική οικονομία. Διότι είναι ταυτόχρονα εξαγωγέας αγαθών και εισαγωγέας ορυκτών καυσίμων».

Μόλις το περασμένο φθινόπωρο, υπήρχε τουλάχιστον κάποια ελπίδα ότι η οικονομία θα μπορούσε επιτέλους να αρχίσει να ανακάμπτει ξανά το 2026. Αλλά ο πόλεμος στο Ιράν ανέτρεψε τα σχέδια. Οι τιμές του πετρελαίου θέρμανσης έχουν αυξηθεί κατά 40%. Επίσης οι τιμές για το φυσικό αέριο και το ηλεκτρικό ρεύμα στις πόλεις αναμένεται επίσης να συνεχίσουν να αυξάνονται.

Πολλοί συνταξιούχοι, λίγα παιδιά

Στα παραπάνω προβλήματα προστίθεται και η υπογεννητικότητα. Ο πληθυσμός στη Γερμανία γερνάει. Τα επόμενα χρόνια, οι μεταπολεμικοί baby boomers θα φτάσουν σε ηλικία συνταξιοδότησης. Και το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται. Μαζί και το κόστος φροντίδας ασθενών και όσων χρειάζονται βοήθεια.

Αλλά μειώνονται τόσο το ποσοστό των γεννήσεων όσο και η μετανάστευση.

REUTERS/Annegret Hilse

Η πίεση είναι μεγάλη για το ασφαλιστικό σύστημα. Τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης στη Γερμανία χρηματοδοτούνται από εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών. Οι εισφορές αντιπροσωπεύουν περίπου 42% του κόστους μισθοδοσίας. «Χωρίς μεταρρυθμίσεις, το συνδυασμένο ποσοστό εισφορών για όλα τα προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης θα αυξηθεί σε πάνω από 50% έως το 2040», λέει το Συμβούλιο.

Και τονίζει ότι οι δαπάνες πρέπει να περιοριστούν και τα έσοδα να σταθεροποιηθούν. Το Συμβούλιο συνιστά η μεγαλύτερη γενιά να συνεισφέρει περισσότερο στο κόστος.

Προϋπολογισμός πολέμου

Ένα ακόμη ζήτημα που έχει τεθεί στο τραπέζι είναι η ενίσχυση της άμυνας στη Γερμανία. Οι ειδικοί λένε ότι τα υψηλά επίπεδα δαπανών που χρηματοδοτούνται από το χρέος για την ενίσχυση του στρατού και την ανακαίνιση των ερειπωμένων υποδομών της Γερμανίας δεν θα έρθουν χωρίς κόστος.

Το έλλειμμα του προϋπολογισμού αναμένεται να αυξηθεί στο 3,7% του ΑΕΠ φέτος και στο 4,3% το επόμενο έτος. Η Γερμανία, που ήταν ο «θεματοφύλακας» της οικονομικής ορθότητας και του 3%, επιβάλλοντάς το στην ΕΕ ως κριτήριο σταθερότητας, το καταπατά.

Εικόνα καταστροφής

Τα στοιχεία που παρουσίασε το Γερμανικό Οικονομικό Συμβούλιο, συμβουλευτικό όργανο της γερμανικής κυβέρνησης, ήταν απογοητευτικά. Θα έλεγε κανείς καταστροφικά. Και σίγουρα, είναι ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υποσχέθηκε ο καγκελάριος ως κορυφαία προτεραιότητά του τον Μάιο του 2025. Όταν η κυβέρνησή του ανέλαβε καθήκοντα στη Γερμανία, υποσχέθηκε να επαναφέρει γρήγορα την οικονομία σε καλό δρόμο.

«Η πίεση για δράση είναι τεράστια», δήλωσε η Μόνικα Σνάιτζερ, πρόεδρος του Συμβουλίου, κατά την παρουσίαση της έκθεσης. Και το υπουργικό συμβούλιο συμφώνησε μαζί της. Η έκθεση δεν παρέχει κανένα λόγο για να πανηγυρίζει η γερμανική κυβέρνηση. Αντιθέτως, υπογραμμίζει πόσο κακή είναι η κατάσταση της γερμανικής οικονομίας.

Συνολικά, είπε η Μόνικα Σνάιτζερ, αναφερόμενη στο ασφαλιστικό σύστημα, είναι απαραίτητο να «γίνουν μεταρρυθμίσεις που θα οδηγήσουν επίσης σε πραγματικά οικονομικά βάρη». Ωστόσο, ο συνάδελφός της, Ακίμ Τρούγκερ, διαφώνησε λόγω της ανησυχίας του για τη δημιουργία επιπλέον δυσκολιών για τον πληθυσμό.

Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο η κυβέρνηση Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών δυσκολεύεται τόσο πολύ να εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις.

Και η κυβέρνηση Μερτς πρέπει να βρει τρόπο να βγάλει τη Γερμανία από την κρίση.