Τραπεζικοί λογαριασμοί: Παράνομη μηνιαία προμήθεια με δικαστική απόφαση

Εξελίξεις μέσω δικαστηρίων στη νέα πρακτική των τραπεζών να χρεώνουν τους τραπεζικούς λογαριασμούς είχαμε χθες. Όπως είναι γνωστό οι τράπεζες Εθνική, AlphaBank και Eurobank χρεώνουν τους καταθετικούς λογαριασμούς με μηνιαία συνδρομή, ενώ μετέτρεψαν απλούς λογαριασμούς σε προνομίων για να μπουν οι χρεώσεις.

Σε μια περίοδο όπου οι καταθέσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών έχουν επιστρέψει σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τον Ιανουάριο του 2011, οι ελληνικές τράπεζες προχωρούν σε μια σταδιακή αλλά ουσιαστική αλλαγή του μοντέλου λειτουργίας τους, εισάγοντας μηνιαίες χρεώσεις ακόμη και για βασικούς λογαριασμούς.

Ειδικότερα, το συνολικό υπόλοιπο καταθέσεων επιχειρήσεων και νοικοκυριών ανέρχεται σε 207,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 200,3 δισ. ευρώ βρίσκονται σε ευρώ και περίπου 7,2 δισ. ευρώ σε λοιπά νομίσματα. Πρόκειται για επίπεδα αντίστοιχα εκείνων που είχαν καταγραφεί στις αρχές του 2011, πριν από την ένταση της δημοσιονομικής κρίσης και τη μαζική εκροή καταθέσεων που ακολούθησε τα επόμενα χρόνια.

Η σταδιακή επιβολή μηνιαίων χρεώσεων – που κυμαίνονται από 60 έως 80 λεπτά – για βασικά πακέτα υπηρεσιών σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη δωρεάν τήρηση λογαριασμών σε ένα σύστημα συνδρομητικών υπηρεσιών.

Αν και τα ποσά φαίνονται περιορισμένα σε ατομικό επίπεδο, σε συνδυασμό με το μεγάλο ύψος των καταθέσεων και τη μαζική βάση πελατών μεταφράζονται σε σημαντικά και σταθερά έσοδα. Σε μια περίοδο όπου η αυξημένη ρευστότητα δεν οδηγεί αυτόματα σε υψηλότερη κερδοφορία, οι συνδρομητικές χρεώσεις αποτελούν έναν τρόπο σταθεροποίησης των εσόδων.

Η κριτική επικεντρώνεται στον τρόπο εφαρμογής, με αρκετούς καταθέτες να κάνουν λόγο για έμμεση επιβάρυνση, ιδίως για όσους διατηρούν απλούς λογαριασμούς και χαμηλότερα υπόλοιπα.

Η απόφαση για την Εθνική Τράπεζα

Φρένο στην Εθνική Τράπεζα η οποία μετέτρεψε χιλιάδες τραπεζικούς λογαριασμούς σε λογαριασμούς προνομίων έβαλε το Πολυμελές Πρωτοδικείο της Αθήνας με απόφασή του την οποία κηρύσσει μάλιστα προσωρινά εκτελεστή. Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΕΚΠΟΙΖΩ που προσέφυγε σε βάρος της Εθνικής Τράπεζας, η σχετική αγωγή της έγινε δεκτή.

Το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών με την υπ’ αριθμό 128/2026 απόφασή του, απαγορεύει στην Εθνική Τράπεζα να επιβάλλει τη μηνιαία χρέωση ύψους 0,80 ευρώ στους πελάτες της που διατηρούν σε αυτή τους λογαριασμούς Απλό Ταμιευτήριο ή Απλός Τρεχούμενος. Η απόφαση εκδόθηκε επί αντιπροσωπευτικής αγωγής της ΕΚΠΟΙΖΩ και το Πολυμελές Πρωτοδικείο την κηρύσσει προσωρινά εκτελεστή. Συνεπώς, σύμφωνα με την ΕΚΠΟΙΖΩ η Εθνική Τράπεζα υποχρεούται να σταματήσει άμεσα τη χρέωση εκατοντάδων χιλιάδων λογαριασμών καταθέσεων στους οποίους έχει επιβάλει τη μηνιαία συνδρομή των 0,80 ευρώ.

Ειδικότερα, η Εθνική Τράπεζα, με επιστολές που απέστειλε τον προηγούμενο χρόνο στους καταναλωτές που διατηρούσαν τους παραπάνω λογαριασμούς καταθέσεων, γνωστοποιούσε ότι θα τους μετατρέψει σε λογαριασμούς «προνομίων», ότι θα μπορούν δηλαδή να διενεργούν μία σειρά από συναλλαγές δωρεάν. Για το λόγο αυτό, οι λογαριασμοί τους θα επιβαρύνονταν με 0,80 ευρώ το μήνα, ανεξάρτητα αν οι καταναλωτές θα έκαναν χρήση των υποτιθέμενων προνομίων. Συγχρόνως, τους έθετε μία δίμηνη προθεσμία να εναντιωθούν στην επιστολή της, ώστε να μην ισχύσει η χρέωση και το πακέτο «προνομίων». Αν, μάλιστα, ο καταναλωτής διατηρούσε περισσότερους λογαριασμούς, η χρέωση επιβαλλόταν σε όλους.

Σύμφωνα με την ΕΚΠΟΙΖΩ το Πολυμελές Πρωτοδικείο έκρινε ότι η πληροφόρηση που παρείχε η τράπεζα στους καταναλωτές με την επιστολή της ήταν παραπλανητική. Και αυτό γιατί μία σειρά από συναλλαγές που περιλαμβάνονταν στο πακέτο και που η τράπεζα υποστήριζε ότι μπορούσαν πλέον να τις διενεργούν δωρεάν, προσφέρονταν ήδη χωρίς καμία επιβάρυνση. Έτσι λ.χ. η τράπεζα εμφάνιζε ως παροχές του λογαριασμού προνομίων τις πάγιες εντολές ή μεταφορές για πληρωμή λογαριασμών προς διάφορους οργανισμούς, τη μεταφορά χρημάτων έως 500 ευρώ ημερησίως μέσω IRIS Payments, τη φόρτιση προπληρωμένης κάρτας ανεξαρτήτως ποσού, την έκδοση αντιγράφου λογαριασμού κ.ά. Το γεγονός μάλιστα ότι η εν λόγω χρέωση επιβαλλόταν αυτομάτως επέτεινε ακόμη περαιτέρω τον παραπλανητικό χαρακτήρα της παρεχόμενης πληροφόρησης.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι, η Τράπεζα παραβίασε τις υποχρεώσεις διαφάνειας και σαφούς ενημέρωσης που είχε με βάση το ν. 4537/18 και την Οδηγία 2015/2366 για τις υπηρεσίες πληρωμών. Υποχρεώνει συνεπώς την τράπεζα να παύσει να χρεώνει τους καταναλωτές με την παραπάνω μηνιαία επιβάρυνση. Είναι η πρώτη φορά, μάλιστα, που πρωτόδικη απόφαση επί αντιπροσωπευτικής αγωγής κηρύσσεται ήδη προσωρινά εκτελεστή. Επιπλέον, το Δικαστήριο επιβάλλει σε βάρος της τράπεζας χρηματική ποινή 50.000 ευρώ. Ως εκ τούτου, εφόσον η επιβολή της χρέωσης αυτής κρίθηκε παράνομη, η Εθνική τράπεζα οφείλει να αντιλογίσει τις χρεώσεις που επιβλήθηκαν στους καταναλωτές εξαιτίας της παραπάνω παράνομης μεθόδευσης.

Απάντηση ΕΤΕ στην ΕΚΠΟΙΖΩ για τη δικαστική απόφαση στους Λογαριασμούς Προνομίων

Η Εθνική Τράπεζα χαρακτήρισε ανακριβές δημοσίευμα της ΕΚΠΟΙΖΩ που αφορούσε πρόσφατη δικαστική εξέλιξη σχετικά με τους «Λογαριασμούς Προνομίων», υποστηρίζοντας ότι διαστρεβλώνει το περιεχόμενο της σχετικής δικαστικής απόφασης.

Σε ανακοίνωσή της, η τράπεζα επισημαίνει ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών έκρινε νόμιμη και έγκυρη τη διαδικασία τροποποίησης συμβάσεων παροχής υπηρεσιών πληρωμών με δικαίωμα εναντίωσης (opt-out), δικαιώνοντας την Εθνική Τράπεζα στο βασικό σκέλος της αγωγής που είχε καταθέσει η ΕΚΠΟΙΖΩ.

Παράλληλα, η απόφαση του δικαστηρίου αναφέρεται και στο περιεχόμενο της ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με τα οφέλη του «Λογαριασμού Προνομίων», κρίνοντας ότι αυτή δεν ήταν επαρκής ως προς τη σύγκριση με παροχές που διατίθενται δωρεάν στο σύνολο των πελατών και καταναλωτών της τράπεζας. Η Εθνική Τράπεζα ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει άμεσα σε συμπληρωματική ενημέρωση των πελατών της, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της απόφασης στο σκέλος που είναι άμεσα εκτελεστό.

Την ίδια στιγμή, η διοίκηση της τράπεζας ξεκαθαρίζει ότι θα ασκήσει έφεση για επιμέρους σημεία της απόφασης, θεωρώντας ότι η κρίση του δικαστηρίου σε συγκεκριμένα ζητήματα είναι εσφαλμένη.

Όπως αναφέρει, η Εθνική Τράπεζα συνεχίζει να επενδύει σε προϊόντα και υπηρεσίες που ενισχύουν την καθημερινή τραπεζική εμπειρία των πελατών της, με έμφαση στη διαφάνεια, την ποιότητα εξυπηρέτησης και τη δημιουργία πραγματικής αξίας.