Ενέργεια: Νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες για μεγαλύτερη διαφάνεια – Τι αλλάζει για την αγορά

Δύο σημαντικά πακέτα κανόνων, που στοχεύουν στο να κάνουν τις αγορές ενέργειας πιο διαφανείς και πιο δίκαιες, δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σηματοδοτώντας μια νέα φάση εποπτείας και ελέγχου στη λειτουργία τους.

Το πρώτο σύνολο κανόνων

Το πρώτο σύνολο κανόνων αφορά έναν κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό για τις πλατφόρμες δημοσιοποίησης εμπιστευτικών πληροφοριών και τους μηχανισμούς καταγραφής δεδομένων. Στην πράξη, ρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο αδειοδοτούνται, εποπτεύονται ή ακόμη και χάνουν την άδειά τους οι φορείς που συγκεντρώνουν και διαβιβάζουν δεδομένα της αγοράς ενέργειας στον ευρωπαϊκό ρυθμιστή ACER. Στόχος είναι η διαδικασία αυτή να γίνει πιο σαφής, ενιαία και δίκαιη για όλους τους συμμετέχοντες.

Το δεύτερο πακέτο

Το δεύτερο πακέτο καταργεί τον προηγούμενο κανονισμό του 2014 για την υποβολή δεδομένων και εισάγει ένα πιο σύγχρονο πλαίσιο αναφοράς. Με τις αλλαγές αυτές, βελτιώνεται ο τρόπος με τον οποίο συλλέγονται και διαβιβάζονται τα στοιχεία των συναλλαγών, δίνοντας στον ACER τη δυνατότητα να παρακολουθεί πιο αποτελεσματικά τις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου και να εντοπίζει έγκαιρα φαινόμενα χειραγώγησης ή κατάχρησης.

Παράλληλα, επιχειρείται να υπάρξει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση για τους συμμετέχοντες στην αγορά, μειώνοντας, όπου είναι δυνατόν, τα διοικητικά βάρη που συνεπάγεται η υποβολή στοιχείων.

Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ στις 29 Απριλίου 2026, ενώ προβλέπεται μεταβατική περίοδος, ώστε εταιρείες, προμηθευτές και λοιποί φορείς να προσαρμοστούν σταδιακά στις νέες απαιτήσεις.

Τι σημαίνει αυτό για την αγορά ενέργειας

Στην πράξη, οι αλλαγές αυτές ενισχύουν τον έλεγχο και τη διαφάνεια στις ενεργειακές συναλλαγές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι ρυθμιστικές αρχές αποκτούν καλύτερη εικόνα της αγοράς σε πραγματικό χρόνο, κάτι που περιορίζει τα περιθώρια αθέμιτων πρακτικών και ενισχύει την εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Για τις εταιρείες ενέργειας, σημαίνει πιο ξεκάθαρους κανόνες λειτουργίας αλλά και αυξημένη υποχρέωση συμμόρφωσης. Παράλληλα, η προσπάθεια απλοποίησης της υποβολής δεδομένων μπορεί να μειώσει το λειτουργικό κόστος, ειδικά για μικρότερους παίκτες.

Για τους καταναλωτές, έμμεσα, οι αλλαγές αυτές μπορούν να συμβάλουν σε πιο δίκαιες τιμές και μεγαλύτερη σταθερότητα, καθώς η αγορά γίνεται πιο ελεγχόμενη και λιγότερο επιρρεπής σε στρεβλώσεις.

Συνολικά, πρόκειται για ένα ακόμη βήμα προς μια πιο ώριμη και διαφανή ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, όπου οι κανόνες γίνονται αυστηρότεροι αλλά και πιο σαφείς για όλους.

Καμπανάκι από Φον ντερ Λάιεν και στοχευμένα μέτρα

«Το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι πολύ επιζήμιο και η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας είναι υψίστης σημασίας για εμάς», δήλωσε σήμερα η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, λίγο μετά τη συνεδρίαση του Κολεγίου των Επιτρόπων για την κρίση στη Μέση Ανατολή και τον αντίκτυπό της στην Ευρώπη.

Αναφερόμενη στον «τεράστιο αντίκτυπο» που έχει η κρίση στη Μέση Ανατολή στην οικονομία των χωρών της ΕΕ, η Πρόεδρος της Επιτροπής υπογράμμισε ότι από την έναρξη της σύγκρουσης, πριν από 45 ημέρες, ο λογαριασμός για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά πάνω από 22 δισεκατομμύρια ευρώ. Ως εκ τούτου, η Φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε σε μια σειρά μέτρων για τη μείωση των τιμών ενέργειας – τη λεγόμενη «εργαλειοθήκη» – που θα παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ερχόμενη εβδομάδα, 22 Απριλίου, λίγο πριν το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο, 23 και 24 Απριλίου.

Σύμφωνα με την Πρόεδρο της Επιτροπής, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να απαντήσουν συντονισμένα στην άνοδο των τιμών ενέργειας. Όπως είπε, τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι «στοχευμένα» – δίνοντας ιδιαίτερη στήριξη στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τομείς της οικονομίας – «προσωρινά» και «να εφαρμόζονται έγκαιρα και χωρίς καθυστέρηση, τη στιγμή που είναι πραγματικά αναγκαία». Στο ίδιο πλαίσιο, η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει βέλτιστες πρακτικές για τον σχεδιασμό προγραμμάτων εισοδηματικής στήριξης, ενώ δρομολογείται διαβούλευση για πιο ευέλικτους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη να έχουν μεγαλύτερο περιθώριο παρέμβασης στους πιο εκτεθειμένους κλάδους.

Η Φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην καλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών, αξιοποιώντας την εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα ανταγωνισμού μεταξύ τους στην αγορά ενέργειας.

Προβλέπεται, επίσης, ενισχυμένος ευρωπαϊκός συντονισμός για την πλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου, καθώς και κοινός σχεδιασμός για την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, με στόχο το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα. Παράλληλα, όπως τόνισε η Φον ντερ Λάιεν, θα διασφαλιστεί ότι τα εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης «δεν θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους» και δεν θα διαταράσσουν τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

Όπως είπε η Φον ντερ Λάιεν, η Επιτροπή εξετάζει επίσης μέτρα για τη μείωση της ενεργειακής ζήτησης, «με πλήρη σεβασμό στην ελευθερία επιλογής των καταναλωτών», δίνοντας έμφαση στην ενεργειακή αποδοτικότητα, όπως η αναβάθμιση κτιρίων και η ανανέωση βιομηχανικού εξοπλισμού.

Παράλληλα, προωθούνται πιο διαρθρωτικές παρεμβάσεις για τη μείωση του κόστους ενέργειας, με την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS), με παρεμβάσεις σε φόρους και χρεώσεις δικτύων και με ευρύτερη αναμόρφωση του ενεργειακού μείγματος.

Καταλήγοντας, η Φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα καθιστά την Ευρώπη ευάλωτη σε κρίσεις και υψηλές τιμές, τονίζοντας ότι η μετάβαση προς ανανεώσιμες πηγές και πυρηνική ενέργεια αποτελεί τη μόνη μακροπρόθεσμη λύση για ενεργειακή ανεξαρτησία και σταθερότητα για την ΕΕ. Ανέφερε, επίσης, ότι θα πρέπει να επιταχυνθούν οι επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και ηλεκτροδότηση της οικονομίας, με αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων αλλά και με κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, ώστε να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια και να μειωθούν οι τιμές με βιώσιμο τρόπο.

Τέλος, απαντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο ενεργοποίησης πιο δραστικών μέτρων, η Φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε ότι προς το παρόν «δεν πληρούνται οι συνθήκες για την ενεργοποίηση εναλλακτικών μέτρων, όπως η γενική ρήτρα διαφυγής». Υπογράμμισε ότι οι όποιες παρεμβάσεις δεν θα πρέπει να επιβαρύνουν υπερβολικά τα δημόσια ελλείμματα και πως η αντιμετώπιση της κρίσης πρέπει να γίνει «βήμα-βήμα», καθώς εξελίσσεται η κατάσταση. Πρόσθεσε, ότι η Επιτροπή θα επανεκτιμά διαρκώς την κατάσταση, ανάλογα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Πηγή: imerisia.gr