50 χρόνια μετά το πραξικόπημα στην Αργεντινή: Οι οικογένειες εξακολουθούν να αναζητούν τους «εξαφανισμένους»

Πέντε δεκαετίες μετά το αιματηρό στρατιωτικό πραξικόπημα του 1976 στην Αργεντινή, οι πληγές παραμένουν ανοιχτές. Συγγενείς θυμάτων συνεχίζουν να αναζητούν, να ταυτοποιούν και τελικά να θάβουν τους «εξαφανισμένους», σε μια επίπονη διαδικασία που διαρκεί μέχρι σήμερα.

Σε ένα κοιμητήριο στην επαρχία Τουκουμάν, συγγενείς του Εντουάρντο Ράμος και της Αλίσια Σερότα αποχαιρέτησαν τα λείψανά τους, σχεδόν 50 χρόνια μετά την απαγωγή τους από τις στρατιωτικές δυνάμεις της δικτατορίας. «Επιτέλους ξέρουμε πού βρίσκονται», ψιθύρισε μέλος της οικογένειας, σε μια στιγμή που σηματοδότησε το κλείσιμο ενός κύκλου δεκαετιών αγωνίας.

Η «μαύρη» περίοδος της δικτατορίας

Μετά το πραξικόπημα της 24ης Μαρτίου 1976, που ανέτρεψε την πρόεδρο Ισαμπέλ Περόν, η Αργεντινή βυθίστηκε σε μια από τις πιο βίαιες περιόδους της ιστορίας της. Η στρατιωτική χούντα, υπό τους Χόρχε Βιδέλα, Εμίλιο Μασέρα και Ορλάντο Αγκόστι, εξαπέλυσε εκτεταμένη καταστολή κατά όσων θεωρούνταν «υπονομευτικοί».

Χιλιάδες άνθρωποι απήχθησαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν. Πολλοί ρίχτηκαν ζωντανοί στη θάλασσα στις λεγόμενες «πτήσεις θανάτου», ενώ άλλοι θάφτηκαν σε ανώνυμους τάφους ή μαζικούς λάκκους. Οι εκτιμήσεις οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για έως και 30.000 «εξαφανισμένους», αν και οι επίσημοι αριθμοί είναι χαμηλότεροι.

Η αναζήτηση συνεχίζεται

Παρά την αποκατάσταση της δημοκρατίας το 1983 και τις δίκες κατά των υπευθύνων, η ανεύρεση των θυμάτων παραμένει σε μεγάλο βαθμό έργο οικογενειών, ακτιβιστών και ειδικών.

Η διαδικασία αυτή δυσχεραίνεται από τη σιωπή των στρατιωτικών και την έλλειψη πρόσβασης σε κρίσιμα αρχεία, ενώ τα τελευταία χρόνια επιβαρύνεται και από περικοπές στη χρηματοδότηση προγραμμάτων ανθρωπίνων δικαιωμάτων που εφαρμόζει η κυβέρνηση του προέδρου Χαβιέρ Μιλέι.

«Πενήντα χρόνια μετά το πραξικόπημα, το ερώτημα “πού βρίσκονται;” παραμένει απολύτως επίκαιρο», σημειώνει νομικός που συμμετέχει σε δίκες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Μαζικοί τάφοι και δύσκολες ταυτοποιήσεις

Η υπόθεση των Ράμος και Σερότα ήρθε στο φως το 2011, όταν ανεξάρτητη ομάδα αρχαιολόγων εντόπισε τα λείψανά τους σε έναν βαθύ λάκκο, γνωστό ως «Pozo de Vargas», που είχε μετατραπεί σε μαζικό τάφο από τη χούντα.

Στο σημείο αυτό έχουν βρεθεί τα οστά τουλάχιστον 149 ανθρώπων. Η διαδικασία εκταφής και ταυτοποίησης αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς δεν εντοπίστηκαν πλήρεις σκελετοί αλλά δεκάδες χιλιάδες θραύσματα οστών.

Από το 2011, η Αργεντίνικη Ομάδα Ιατροδικαστικής Ανθρωπολογίας έχει καταφέρει να ταυτοποιήσει 121 άτομα, ενώ δεκάδες παραμένουν ακόμη άγνωστα.

Μια τραυματική αλλά λυτρωτική διαδικασία

Για τις οικογένειες, η επιστροφή των λειψάνων αποτελεί μια βαθιά συγκλονιστική εμπειρία. «Είναι το πιο δύσκολο αλλά και το πιο απελευθερωτικό πράγμα που έχουμε ζήσει», δήλωσε η αδελφή του Εντουάρντο Ράμος, που τον έχασε όταν ήταν παιδί και τον έθαψε δεκαετίες αργότερα.

Σιωπή και άρνηση

Πολλοί από τους καταδικασμένους στρατιωτικούς εξακολουθούν να αρνούνται τα εγκλήματα και να μην αποκαλύπτουν πληροφορίες για την τύχη των θυμάτων. Περισσότερα από 1.200 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας έχουν καταδικαστεί, ωστόσο οι περισσότεροι δεν συνεργάζονται με τις αρχές.

Ένα παζλ που παραμένει ανολοκλήρωτο

Παρά τις προόδους, η αναζήτηση συνεχίζεται. Από την επιστροφή στη δημοκρατία, έχουν εκταφεί περίπου 1.600 σοροί, εκ των οποίων λίγο περισσότερο από το ήμισυ έχουν ταυτοποιηθεί.

Στο μεταξύ, νέοι χώροι ταφής εντοπίζονται και νέα στοιχεία έρχονται στο φως, ενώ οικογένειες εξακολουθούν να περιμένουν απαντήσεις.

«Σήμερα κλείνει ένα κεφάλαιο, αλλά το πένθος δεν τελειώνει ποτέ», δήλωσε συγγενής των θυμάτων κατά την τελετή ταφής.

Πηγή: AP