Μοίρες https://www.booked.net
+17°C

Οι Φιλέλληνες - Βίκτωρ Ουγκώ

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο:
Οι Φιλέλληνες - Βίκτωρ Ουγκώ

Το κίνημα του Φιλελληνισμού δημιουργήθηκε την περίοδο των επαναστάσεων, από το 1821 ως την Κρητική επανάσταση του 1866. Ήταν ένα ευρωπαϊκό ρεύμα ανθρωπισμού αναφορικά πάνω στο ελληνικό ζήτημα της απελευθέρωσης από τον στυγνό οθωμανικό ζυγό. Ήταν ένα ξύπνημα ανθρωπιστικών ιδεών κάτω από δύσκολες συνθήκες, τις οποίες επέβαλλαν η Ιερά Συμμαχία, τα συμφέροντα και ο φιλοτουρκισμός των Ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Στη δημιουργία αυτού του κινήματος συνέβαλλαν προεπαναστατικά οι Δάσκαλοι του Γένους και όλοι ο επιφανείς Έλληνες πατριώτες της διασποράς, από τη Γαλλία ως τη Ρωσία.

Εκείνο όμως που θέριεψε το κίνημα αυτό, ήταν το δίκιο των σκλαβωμένων Ελλήνων, και το αίμα που χύθηκε για την ελευθερία στις πολύνεκρες επαναστάσεις τους. Οι αδικίες, οι θηριωδίες, οι ωμότητες, οι σφαγές, τα ολοκαυτώματα εκ μέρους των τουρκικών στρατευμάτων απέναντι σ’ ένα φτωχό, αβοήθητο, αλλά αποφασισμένο λαό, χτύπησαν ευαίσθητες χορδές των ανθρώπων της τέχνης και των γραμμάτων.

Όσο ψυχρές κι αν ήταν οι κυβερνήσεις της Ευρώπης για το ελληνικό ζήτημα, όσο φιλότουρκες κι αν ήσαν, όσα κι αν ήσαν τα συμφέροντά τους, η απάνθρωπη συμπεριφορά μιας οθωμανικής τακτικής ταρακούνησε τα ψυχρά νερά της ευρωπαϊκής ειδησεογραφίας.

Πολύνεκρες μάχες, η αιματηρή έξοδος του Μεσολογγίου, η σφαγή της Χίου, τα ολοκαυτώματα της Κρήτης -Μελιδονίου και Αρκαδίου-, αλλά και το ανοσιούργημα του Έλγιν, λίγο πριν την επανάσταση, να τεμαχίσει, να αποκαθηλώσει και να κλέψει τα ιερά μάρμαρα (μαρμάρινες παραστάσεις) του Παρθενώνα, όχι μόνο ενέπνευσε τους καλλιτέχνες (Ντελακρουά, πίνακας «Σφαγή της Χίου»), όχι μόνο ευαισθητοποίησε τους λογοτέχνες, αλλά τούς εξόργισε, όπως τον Λόρδο Βύρωνα, που έγραψε αυτό το οργισμένο ποίημα εναντίον του συμπατριώτη του, Έλγιν, με τίτλο «Η κατάρα της Αθηνάς», που θα το παρουσιάσουμε στα επόμενα δημοσιεύματα.

Οι φιλέλληνες της Ευρώπης, άνθρωποι πνευματικοί κυρίως ήσαν πολλοί. Τα άρθρα που γράφτηκαν στον ευρωπαϊκό τύπο ήταν πολλά. Τα λογοτεχνήματα, κυρίως ποιητικά, ήταν πολλά.

Σήμερα θα σταθούμε σε μια μεγάλη προσωπικότητα παγκοσμίου φήμης, τον Γάλλο συγγραφέα Βίκτωρα Ουγκώ, γνωστό σε όλη την οικουμένη από τα δυό αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας: «Οι Άθλιοι» και η «Παναγία των Παρισίων».

Το καθένα από αυτά σηκώνει στην πλάτη του μια διαφορετική εποχή. Η «Παναγία των Παρισίων» αναφέρεται στο Μεσαίωνα, στην εποχή του Λουδοβίκου ΙΑ' (1461-1483), και μας δίδει μια εικόνα από το μεσαιωνικό Παρίσι, τα κακώς κείμενα της εποχής, αλλά κυρίως μια πρωτότυπη μυθιστορηματική πλοκή μέσα στον ομώνυμο ναό, με πρωταγωνιστές μιας πρωτότυπης σύλληψης, τον δύσμορφο κωδωνοκρούστη, Κουασιμόδο, και την όμορφη νεαρή Γαλλίδα τσιγγάνα, Εσμεράλδα. Όμως ο πραγματικός πρωταγωνιστής του έργου είναι ο ίδιος ο ναός και το μεσαιωνικό Παρίσι, με την αρχιτεκτονική του κληρονομιά, μέσα στα οποία υπάρχουν οι ανθρώπινες δράσεις που ο Ουγκώ κρίνει και κατακρίνει. Το έργο εκδόθηκε το 1831, δηλαδή ήταν έργο των νεανικών του χρόνων.

Πέρασαν 30 χρόνια για να παρουσιαστεί το άλλο μεγάλο έργο του, έργο της ωριμότητας, «Οι Άθλιοι», το 1862. Το έργο αναφέρεται στους χαρακτήρες των Γάλλων στις αρχές του 19ου αιώνα. Εδώ είναι που η πένα του σα μαχαίρι, βρίσκει το κόκαλο. Τι θέλει να πει με το έργο αυτό, μάς το περιγράφει ο ίδιος στο οπισθόφυλλο του βιβλίου του:

«Οι Άθλιοι γράφτηκαν για όλα τα έθνη. Δεν ξέρω αν θα διαβαστούν απ’ όλους, όμως εγώ, για όλους το έγραψα...

Όπου ο άνθρωπος ζει αμόρφωτος και απελπισμένος.

Όπου η γυναίκα πουλάει το κορμί της για μια μπουκιά ψωμί.

Όπου το παιδί υποφέρει από αγραμματοσύνη, κι από έλλειψη παιδείας...».

 

Ο Ουγκώ, κύριος εκπρόσωπος του ρομαντισμού στη Γαλλία, απορρίπτει τον ορθολογισμό και τον κλασσικισμό του διαφωτισμού, χωρίς όμως να αποκόπτεται από την παιδεία, τη μόρφωση και την ανατρεπτικότητά του. Ό,τι γράφει, το γράφει με την καρδιά του, κι όχι με την ψυχρή λογική. Περικλείει μες στην καρδιά του όλους τους αδικημένους του κόσμου, τους καταπιεσμένους, τους δυστυχισμένους, τους σκλαβωμένους.

Ασκεί δριμεία κριτική στους Γάλλους μονάρχες, πράγμα που τον ωθεί σε αυτοεξορία. Όμως θα επανέλθει με την τρίτη Γαλλική Δημοκρατία. Είναι η σημαντικότερη πνευματική προσωπικότητα της εποχής του στη Γαλλία, η οποία θα τον λατρέψει σαν ένα θεό της.

Υπέρμαχος της ισότητας, της δημοκρατίας, της παιδείας, της δικαιοσύνης, αλλά και της απελευθέρωσης των σκλαβωμένων λαών. Ήταν, μαζί με τον Λόρδο Βύρωνα, οι μεγαλύτεροι Φιλέλληνες όλων των εποχών.

Στάθηκε με την πένα του δίπλα στον επαναστατημένο Έλληνα, από το Μεσολόγγι και τη Σφαγή της Χίου, ως τις Κρητικές επαναστάσεις 1866, 67. Έγραφε στους Κρήτες: «Είμαι δίπλα σας, αδελφός. Συμπολεμώ μαζί σας με την πένα μου».

Ένας ολόκληρος κύκλος έργων του, που τα ονόμασε «Ανατολίτικα», αναφέρονται στο ελληνικό ζήτημα. Επιτέθηκε με σφοδρότητα στον Έλγιν που τεμάχισε και έκλεψε τα μάρμαρα του Παρθενώνα.

Μια τέτοια προσωπικότητα, πανευρωπαϊκής αποδοχής, ήταν φυσικό να επηρεάσει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη υπέρ της απελευθέρωσης της Ελλάδας.

Τέλος, για να δείξουμε τη λογοτεχνική του δύναμη, αλλά και τη συγκινησιακή του στάση απέναντι στον δεινοπαθούντα ελληνικό λαό, θα παραθέσουμε ένα ποίημά του: «Το Ελληνόπουλο», εμπνευσμένο από την καταστροφή της Χίου. Το ποίημα γράφτηκε αμέσως μετά από τη σφαγή του νησιού, το 1828, και μεταφράστηκε από τον δικό μας εθνικό ποιητή, Κωστή Παλαμά.

 

 

Το Ελληνόπουλο - L'enfant

 

Τούρκοι διαβήκαν, χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα.

Η Χίο, τ' όμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα,

με τα κρασιά, με τα δεντρά

τ' αρχοντονήσι, που βουνά και σπίτια και λαγκάδια

και στο χορό τις λυγερές καμιά φορά τα βράδια

καθρέφτιζε μεσ' τα νερά.

 

Ερμιά παντού. Μα κοίταξε κι απάνου εκεί στο βράχο,

στου κάστρου τα χαλάσματα κάποιο παιδί μονάχο

κάθεται, σκύβει θλιβερά

το κεφαλάκι, στήριγμα και σκέπη του απομένει

μόνο μιαν άσπρη αγράμπελη σαν αυτό ξεχασμένη

μεσ' την αφάνταστη φθορά.

 

Φτωχό παιδί, που κάθεσαι ξυπόλυτο στις ράχες

για να μην κλαις λυπητερά, τι ’θελες τάχα να 'χες

για να τα ιδώ τα θαλασσά

ματάκια σου ν' αστράψουνε, να ξαστερώσουν πάλι

και να σηκώσεις χαρωπά σαν πρώτα το κεφάλι

με τα μαλλάκια τα χρυσά;

 

Τι θέλεις άτυχο παιδί, τι θέλεις να σου δώσω

για να τα πλέξεις ξέγνοιαστα, για να τα καμαρώσω

ριχτά στους ώμους σου πλατιά

μαλλάκια που του ψαλιδιού δεν τάχει αγγίξει η κόψη

και σκόρπια στη δροσάτη σου τριγύρω γέρνουν όψη

και σαν την κλαίουσα την ιτιά;

 

Σαν τι μπορούσε να σου διώξει τάχα το μαράζι;

Μήπως το κρίνο απ' το Ιράν που του ματιού σου μοιάζει;

Μην ο καρπός απ' το δεντρί

που μεσ' στη μουσουλμανική παράδεισο φυτρώνει,

κι έν' άλογο χρόνια εκατό κι αν πιλαλάει, δε σώνει

μεσ’ απ' τον ίσκιο του να βγει;

 

Μην το πουλί που κελαηδάει στο δάσος νύχτα μέρα

και με τη γλύκα του περνάει και ντέφι και φλογέρα;

Τι θες κι απ’ όλα τούτα τ' αγαθά;

Πες. Τ' άνθος, τον καρπό; Θες το πουλί;

Διαβάτη,

μου κράζει το Ελληνόπουλο με το γαλάζιο μάτι:

Βόλια, μπαρούτι θέλω. Να.

 

Βίκτωρ Ουγκώ

8-10 Ιουλίου 1828, Les Orientales

(Απόδοση στα ελληνικά: Κωστής Παλαμάς)

 

από Καργάκης Κωνσταντίνος
Καργάκης Κωνσταντίνος
Λογοτέχνης, συγγραφέας

Ακολουθήστε το AntilalosPress στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

ΕU CHANGES CRETE ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΗΦΑΚΗΣ ΟΠΤΙΚΑ

Περισσότερα

Σχετικά Άρθρα

Γιατί χρησιμοποιούμε cookies

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies ώστε, να σας προσφέρουμε μία μοναδική εμπειρία πλοήγησης.Με την πρόσβαση σας σε αυτόν, συναινείτε στη χρήση cookies. Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε στους Όρους Χρήσης, και στην Πολιτική Cookies του AntilalosPress.gr.