Μοίρες https://www.booked.net
+17°C

Άνθρωποι και Τοπία της Μεσαράς - Συνέντευξη με τον λόγιο - συγγραφέα Κώστα Καργάκη

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο:
Άνθρωποι και Τοπία της Μεσαράς - Συνέντευξη με τον λόγιο - συγγραφέα Κώστα Καργάκη

Της Εύας Καπελλάκη - Κοντού

α' μέρος

Αισθάνομαι ιδιαίτερη συγκίνηση δάσκαλε, για την αποδοχή της πρόσκλησής μου, με την ευκαιρία της παρουσίασης την επανέκδοση του βιβλίου σας με τον γενικό τίτλο «Τραχήλι», από τον Δήμο Φαιστού, σε συνεργασία με την εφημερίδα Αντίλαλος και τον κ. Στέλιο Ζαχαριουδάκη.

- Ευχαρίστηση δική μου, πρέπει να σας πω ότι η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει την Κυριακή 22 Μαΐου 2022, στις 11.00 π.μ. στο Πολύκεντρο του Δήμου Φαιστού στις Μοίρες.

Και η κουβέντα μας άρχισε όμορφα κι απλά, όπως γινόταν σ’ αλλοτινούς καιρούς δυο συντοπίτες, φίλοι, ιχνηλάτες του λόγου και της ιστορίας ξετυλίγουν το κουβάρι του λόγου...

Οι εποχές ήταν δύσκολες και το πέρασμα από δεκαετία σε δεκαετία άβολο και τις περισσότερες φορές απροσπέραστο. Η συγγραφική σας ανησυχία πότε άρχισε;

- Η ανησυχία και το συγγραφικό έργο άρχισε με μια μορφή σχολική στην αρχή, γιατί ήμουν δάσκαλος, κι έχω γράψει πάρα πολλά έργα σχολικά, έχω οργανώσει εκδηλώσεις, έχω βγάλει και εφημερίδα στο Λύκειο «Κοραής» εκεί όπου δίδασκα και το 1984 πήρε το Α΄ Πανελλήνιο βραβείο από το ίδρυμα «Μπότση».

Ήταν πολύ βασικό να ενεργοποιήσεις τους εφήβους να διατυπώνουν τις σκέψεις τους και τους προβληματισμούς τους δημοσιεύοντάς τους! Μάλιστα πρέπει να σημειωθεί ότι η εφημερίδα αυτή βρίσκεται σήμερα στην Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη του Ηρακλείου, την είχε πάρει ο αείμνηστος Νίκος Γιανναδάκης ο οποίος ήταν διευθυντής της Βιβλιοθήκης τότε. Συνέχισα λοιπόν με έργα σχολικά αναφερόμενα στη γραμματική, και πιο συγκεκριμένα στη δυσκολία της δημοτικής γλώσσας, γιατί έχουμε πλέον μεταφερθεί από την καθαρεύουσα στη δημοτική. Με βοήθησε πολύ στην έρευνά μου ένα βιβλίο της Ιωάννας Παπαζαφείρη, αξιόλογη φιλόλογος, με τίτλο: «Λάθη στη χρήση της γλώσσας μας» εκδόσεις «Σμίλη».

Τη δεκαετία του ’90 έχω κάνει πάρα πολλές δραστηριότητες με τα παιδιά που αφορούσαν διάφορα θέματα. Έτσι προχώρησα στο μονοπάτι της ιστορίας του τόπου μας κι έκανα διάφορες εκδηλώσεις σε πολιτιστικά κέντρα.

Τι σας έκανε ν’ αφοσιωθείτε στην έρευνα της τοπικής ιστορίας;

Το αντικείμενο το ήξερα, το είχα, είχα τις εμπειρίες κι επειδή δεν έβλεπα από αλλού, από άλλες πηγές, από άλλες εστίες να εκπέμπονται αυτά τα πράγματα, νομίζω ότι ήταν αναπόφευκτο.

Έπαιξε ρόλο και η καταγωγή σας;

- Βέβαια, έπαιξε ρόλο η καταγωγή μου, η γλώσσα κι επίσης ένα μεγάλο ρόλο έπαιξε η λογοτεχνία, το διάβασμα της λογοτεχνίας. Σε μία από τις πολλές ομιλίες μου θυμάμαι, με είχε καλέσει ο τότε νομάρχης Γιάννης Γαρεφαλάκης στον Άγιο Μηνά να μιλήσω για την Εθνική Αντίσταση, του λέω λοιπόν αυθόρμητα: "κ. Νομάρχα θα μιλήσω πρωτότυπα, θα πω ένα παράξενο τίτλο: «Η Αντίσταση μέσα από τη Λογοτεχνία». Δηλαδή, τι γράφουν οι ποιητές, οι εθνικοί μας ποιητές για την Αντίσταση Σολωμός, Κάλβος, Ρίτσος, Ελύτης και πολλοί άλλοι..." και του άρεσε πάρα πολύ.

Πολύ πρωτότυπος τίτλος όντως. Πώς αρχίσατε την έρευνα για την συγγραφή αυτού του βιβλίου, του θησαυρού της τοπικής ιστορίας με τίτλο: ΤΟ ΤΡΑΧΗΛΙ, επτακοσίων σελίδων περίπου;

- Η επίσημη και συστηματική γραφή πέρασε από διάφορες φάσεις. Αυτό το βιβλίο μπορώ να πω ότι δεν το ’γραψα αλλά γράφτηκε κι έχει μεγάλη διαφορά!

Εγώ γεννήθηκα το σωτήριο έτος 1945 -γεννήθηκα στην άκρα του πολέμου- όπως γράφω κάπου στο βιβλίο, με τα ερείπια ακόμα, τους μαύρους τοίχους, το καμένο χωριό τα Βορρίζα. Μετακομίσαμε ως πρόσφυγες στο Ζαρό. Έζησα τα παιδικά μου χρόνια κι όχι μόνο τα παιδικά αλλά και τα εφηβικά, μέσα σ’ ένα κλίμα, μπορώ να πω ότι ήταν το κλίμα του απόηχου όλης αυτής της κατάστασης. Δηλαδή οι μαυροφορεμένες γυναίκες, ο μπάρμπας ο πεθαμένος, τα ξαδέλφια τα σκοτωμένα, ο γείτονας και τελειωμό δεν έχει!

Άκουγα ιστορίες, νωπή η μνήμη - παιδί ακόμα εγώ. Έτσι λοιπόν μπροστά μου είχα εμπειρίες, παραστάσεις οπτικές αλλά κυρίως ακουστικές. Μέσα στον απόηχο στο πώς ν’ αποκατασταθεί μια οικογένεια από την αρχή, ήταν η φτώχεια, η διασπορά για να βρουν δουλειά, ήταν οι αφηγήσεις που άκουγα από κάθε γυναίκα, από γνωστούς, από συμπολεμιστές τού πατέρα μου, σύντεκνε... προσφωνούσαν ο ένας τον άλλον...

Όλα αυτά εν κατακλείδι, που είναι παραστάσεις κι εμπειρίες, περάσανε στο παιδικό μου μυαλό. Εγώ όμως ως παιδί δεν καταλάβαινα τι σημαίνουν αυτά, δεν μπορούσα να τα αναλύσω. Δεν ήξερα από πολέμους, από αίματα, από μάχες. Έμειναν λοιπόν στο υποσυνείδητο και πέρασαν στη λήθη. Όταν μεγάλωσα κι άρχισα να καταλαβαίνω ορισμένα πράγματα, όλα αυτά γυρίζανε στο μυαλό μου σαν μύθος, σαν παραμύθι, σαν όνειρο, σαν οπτασία που δεν ήξερα τι σημαίνουν και τι ήταν.

Υπήρξε κάποια δεδομένη στιγμή που άνοιξε την Πύλη του υποσυνείδητου για να ανασύρει στο συνειδητό τις εικόνες;

Τη δεκαετία του ’90 ή και πιο μπροστά μπορώ να πω, ήδη από τη δεκαετία του ’70 άρχισα να ενδιαφέρομαι, μεγάλος πια. Και τι έκανα; Έπιασα κατ’ αρχήν ένα κασετόφωνο πριν να πεθάνει ο πατέρας μου, ακολούθησε δεύτερο και τρίτο κασετόφωνο πριν να πεθάνει ο μπάρμπας μου ο Πολιός, ο Ψαρόκωστας, άρχισα από κει να γράφω αλλά όχι με σκοπό να γράψω ένα βιβλίο, αλλά να μου αφήσουνε το λόγο τους, την μαρτυρία τους.

Δεν είχα σκοπό να γράψω ένα βιβλίο. Περνάμε στη δεκαετία του ’90 την περίοδο του σχολειού και της διάθεσης να διδάξω την ιστορία του τόπου, ήταν μια επιθυμία δική μου αλλά και της αείμνηστης madame Marie - σύζυγος του περιβόητου Πετράκη, του διευθυντή του Λυκείου «Κοραή», ήταν αντιστασιακός στην Κατοχή, μου λέει η madame Marie, «εσύ Κωστή είσαι από τα Βορρίζα, μπορείς να διδάξεις την ιστορία». Ακολούθησε η προτροπή της κ. Τζωρτζακάκη, αργότερα διευθύντρια του Σχολείου, η οποία μ’ έσπρωξε προς αυτή την κατεύθυνση. Έτσι λοιπόν ξεκίνησα με σχολικές γιορτές, κάτι πολύ σπουδαίο και πρωτοποριακό, για να φέρω τα παιδιά του σχολειού μπροστά στους επιζώντες ακόμα. Κι έκαμα εκδηλώσεις σε πολλά πολιτιστικά κέντρα τόσο στο Ηράκλειο, όσο και στις Μοίρες, το μακρινό 1996.

Έφερα δυο - τρία σχολειά, μεταξύ των οποίων και το δικό μου -το «Κοραή»- που ήταν μια ομάδα πολιτιστική από το Δημοτικό μέχρι το Λύκειο. Τους είπα λοιπόν: «να, αυτοί είναι οι επιζώντες, δεν είναι κάτι μακρινό, δεν είναι όνειρο, είναι τόσο κοντά»! Οι άνθρωποι ευχαριστηθήκαν, συγκινήθηκαν τους είπαμε ωραία πράγματα, ωραία τραγούδια. Ήρθαν εν ολίγοις, οι μαθητές μπροστά στη ζωντανή ιστορία. Κατόπιν άρχισαν να με καλούνε οι χωριανοί μου και στο Ηράκλειο, Νομάρχες, Δήμαρχοι να κάνω κάποιες ομιλίες.

Συνοψίζοντας, η δεκαετία του ’90 εμπεριείχε σχολικές γιορτές αλλά και ομιλίες. Έκανα τρεις ομιλίες, θυμάμαι, πάνω στο Τραχήλι, τη δεκαετία του ’90, στην επέτειο του Τραχιλιού 15 Αυγούστου, οπότε μπαίνουμε στην πρώτη δεκαετία του 2000. Τότε, αυτές οι παραστάσεις υπέστησαν μέσα μου μια ζύμωση και μεταταλαχτήκανε κι έγινε ας πούμε επιθυμία, έγινε εσωτερική ανάγκη ότι κάτι πρέπει να κάνω και τότε πήρα την απόφαση ν’ αρχίσω την συστηματική γραφή αφού είχα τόσα δεδομένα, τόσα πράγματα τα οποία κάτεχα, τόσα πράγματα τα οποία γνώριζα και είχα ζήσει!

Από την πρώτη δεκαετία του 2000 πήρα χαρτί και μολύβι και ένα δημοσιογραφικό κασετόφωνο, έγιναν δυο, τρία και πέντε γιατί λιώσανε στα χέρια μου, περιήλθα όχι μόνο την ιστορία του Τραχιλιού και το Ολοκαύτωμα του χωριού, αλλά και τους τόπους όλης της περιφέρειας όπου συνέβησαν τα γεγονότα εκείνα τα οποία ήθελα εγώ να περιγράψω! Γύρω από την Κατοχή και πώς πέρασε αυτός ο τόπος μας αυτή την εφιαλτική μα και ηρωική εποχή. Όχι μόνο σ ένα σημείο όπου έγινε η μάχη, αλλά από τον Λέντα και τον Τσούτσουρα μέχρι το Αμάρι και από τον Ψηλορείτη μέχρι τ’ Αστερούσια. Όπου υπήρχαν πρωταγωνιστές ή αγωνιστές άνθρωποι και μπορούσανε να μου δώσουνε σημειώσεις, να μου δώσουνε συνεντεύξεις και κυρίως φωτογραφικό υλικό. Έτσι λοιπόν άρχισε η περισυλλογή αυτών των στοιχείων.

Φυσικά ήταν κι άλλα πράγματα, βιβλία, ημερολόγια, απομνημονεύματα, ήταν απομαγνητοφωνήσεις, αναφορές και προπαντός φωτογραφικό υλικό, εδώ ισχύει η ρήση: «μια φωτογραφία χίλιες λέξεις»! Έτσι βάσταξε τούτη η διαδρομή περίπου δεκάξι ολόκληρα χρόνια! Από το 2000 μέχρι και το 2016 -2017 αλλά και το ‘18 θα μπορούσα να πω. Δηλαδή η συστηματική συγγραφή αυτού του βιβλίου, μού πήρε 16 με 18 χρόνια!

Γεννάται το ερώτημα, γιατί τόσος χρόνος; Γίνεται αυτό γιατί ναι μεν βάζω το Τραχήλι και ολοκαύτωμα των Βοριζίων αλλά αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο γεγονός, πολύ σημαντικό γιατί είναι συμβολικό και πραγματικό θέλει να αναδείξει την έννοια της Αντίστασης!

Το Τραχήλι ως κεντρικός πυρήνας, γιατί είναι πυρήνας!

Το βιβλίο τι είναι; Το βιβλίο είναι γύρω από αυτόν τον πυρήνα, περιτυλίγεται όλη η Κατοχή σε όλες της τις εκφάνσεις όλης της περιοχής που οι άνθρωποι που περιγράφω βοήθησαν στην αντίσταση και κυρίως, η ομάδα Πετρακογιώργη!

Ξενύχτησα πολλές φορές, αφιέρωσα πολλές ώρες δουλειάς και μελέτης παρά τα προβλήματα που ενέκυπταν αλλά εν κατακλείδι, ήταν κάτι που μου άρεσε. Πολύ κουραστικό εγχείρημα! Για να σας δώσω μια εικόνα της όλης κούρασης: Υπήρξε κασέτα που απομαγνητοφώνησα και μετέφερα το περιεχόμενό της σε σαράντα σελίδες χειρόγραφες! Εγώ δεν ήξερα, κουράστηκα πάρα πολύ. Έτσι λοιπόν γράφτηκε αυτό το βιβλίο...

 

Συνεχίζεται στο επόμενο τεύχος.

__________

* Εκπαιδευτικός, αρθρογράφος και ραδιοφωνική παραγωγός.


Φωτογραφικό υλικό

Ακολουθήστε το AntilalosPress στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

ΕU CHANGES CRETE ΣΗΦΑΚΗΣ ΟΠΤΙΚΑ ΗΛΙΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ 3 ΒΕΛΕΓΡΑΚΗ

Περισσότερα

Σχετικά Άρθρα

Γιατί χρησιμοποιούμε cookies

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies ώστε, να σας προσφέρουμε μία μοναδική εμπειρία πλοήγησης.Με την πρόσβαση σας σε αυτόν, συναινείτε στη χρήση cookies. Για περισσότερες πληροφορίες, ανατρέξτε στους Όρους Χρήσης, και στην Πολιτική Cookies του AntilalosPress.gr.